Nội Soi Tiêu Hóa Có Phát Hiện Ung Thư Sớm Không?
Ung thư dạ dày và ung thư đại trực tràng là hai trong số những loại ung thư phổ biến nhất tại Việt Nam. Điểm đáng lo ngại nhất: cả hai thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn sớm, khiến nhiều bệnh nhân chỉ phát hiện khi bệnh đã tiến triển sang giai đoạn muộn. Câu hỏi mà rất nhiều người đặt ra là: “Nội soi tiêu hóa có phát hiện ung thư sớm không?”
Câu trả lời ngắn gọn là có. Bài viết dưới đây sẽ giải thích chi tiết tại sao và khi nào bạn nên bắt đầu thực hiện nội soi tiêu hóa.

Nội soi tiêu hóa là gì và phát hiện được những gì?
Nội soi tiêu hóa trên và dưới khác nhau như thế nào?
Nội soi tiêu hóa là phương pháp sử dụng ống nội soi mềm có camera gắn đầu để quan sát trực tiếp niêm mạc bên trong đường tiêu hóa. Dựa vào vị trí thăm khám, nội soi được chia thành hai nhóm chính:
Nội soi tiêu hóa trên (nội soi dạ dày):
- Phạm vi quan sát: thực quản, dạ dày và tá tràng
- Ống nội soi đưa vào qua miệng
- Thời gian thực hiện: khoảng 10-20 phút
- Chỉ định: đau thượng vị, trào ngược, nôn ra máu, kiểm tra H. pylori (vi khuẩn HP)
Nội soi tiêu hóa dưới (nội soi đại tràng):
- Phạm vi quan sát: toàn bộ đại tràng và trực tràng
- Ống nội soi đưa vào qua hậu môn
- Thời gian thực hiện: 20-45 phút tùy trường hợp
- Chỉ định: tầm soát ung thư đại trực tràng, đại tiện ra máu, rối loạn phân kéo dài

Cả hai phương pháp đều có thể thực hiện không đau hoàn toàn nếu chọn gây mê ngắn (nội soi không đau). Bệnh nhân ngủ nhẹ trong suốt quá trình và tỉnh dậy bình thường sau khoảng 15-30 phút.
>> Tham khảo chi phí nội soi dạ dày, đại tràng năm 2026 tại Trung tâm Tiêu Hóa HANO ngay!
Nội soi tiêu hóa phát hiện được những bệnh lý gì?
Đây là phương pháp duy nhất cho phép bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc đường tiêu hóa và lấy mô sinh thiết ngay tại chỗ. Các bệnh lý có thể phát hiện gồm:
- Viêm loét dạ dày, tá tràng và mức độ tổn thương niêm mạc
- Nhiễm vi khuẩn H. pylori (một trong những nguyên nhân hàng đầu của ung thư dạ dày)
- Polyp dạ dày và polyp đại tràng (tổn thương tiền ung thư)
- Ung thư dạ dày và ung thư đại trực tràng ở nhiều giai đoạn
- Barrett thực quản (tổn thương tiền ung thư thực quản do trào ngược lâu ngày)
- Xuất huyết tiêu hóa, dị vật, hẹp thực quản hay đại tràng
Nội soi dạ dày có phát hiện ung thư sớm không?
Khả năng phát hiện ung thư qua nội soi tiêu hóa
Nội soi dạ dày có phát hiện ung thư không? Câu trả lời là có và đây chính là ưu điểm vượt trội so với tất cả các phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác như siêu âm, CT scan hay MRI.
Nội soi cho phép quan sát trực tiếp bề mặt niêm mạc với độ phân giải cao. Bác sĩ có thể phát hiện các tổn thương nhỏ chỉ vài milimet (giai đoạn 0, giai đoạn I) mà hoàn toàn không gây triệu chứng, không sờ thấy qua thành bụng và không hiển thị trên siêu âm thông thường.

Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI,2023), tỷ lệ sống sau 5 năm của bệnh nhân ung thư dạ dày phát hiện ở giai đoạn khu trú (chưa di căn) là khoảng 75%, con số này giảm xuống còn khoảng 35% với ung thư dạ dày đã lan đến các hạch bạch huyết và các cơ quan lân cận. Đặc biệt, con số này chỉ cò n khoảng 7% khi ung thư đã di căn xa [1].
Câu hỏi “nội soi tiêu hóa có phát hiện ung thư sớm không” đã có câu trả lời rõ ràng và điều quan trọng cần tìm hiểu tiếp theo chính là về thời điểm và tần suất tầm soát phù hợp.
Hình ảnh ung thư dạ dày qua nội soi trông như thế nào?
Nhiều người tò mò về hình ảnh ung thư dạ dày qua nội soi trông như thế nào, đặc biệt là những người vừa nhận kết quả có tổn thương bất thường. Dưới đây là những gì bác sĩ quan sát được:
Giai đoạn sớm (ung thư dạ dày sớm):
- Vùng niêm mạc đổi màu bất thường (đỏ hơn hoặc nhạt màu hơn xung quanh)
- Tổn thương lồi nhẹ hoặc lõm nông, bề mặt không đều
- Mao mạch bất thường khi quan sát bằng công nghệ NBI (Narrow Band Imaging)
- Các tổn thương này rất dễ bỏ sót nếu không có kinh nghiệm hoặc thiếu thiết bị hỗ trợ
Giai đoạn tiến triển:
- Khối u lồi rõ, bề mặt sần sùi hoặc loét ở trung tâm
- Bờ không đều, cứng, dễ chảy máu khi chạm vào đầu dò
- Thành dạ dày xung quanh cứng, mất nhu động bình thường
- Đường kính thường trên 2cm, dễ nhận biết hơn giai đoạn sớm
Điều quan trọng cần nhấn mạnh: dù hình ảnh nội soi có gợi ý mạnh đến đâu, kết quả sinh thiết mô học vẫn là tiêu chuẩn vàng để xác định tổn thương là lành tính hay ác tính. Không có bác sĩ nào chẩn đoán ung thư chỉ dựa vào hình ảnh nội soi đơn thuần.
Dấu hiệu ung thư dạ dày cần đi nội soi ngay
Biết dấu hiệu ung thư dạ dày giúp bạn hành động kịp thời thay vì chờ đợi. Đừng trì hoãn nội soi nếu bạn đang có một trong các biểu hiện sau:

- Đau thượng vị kéo dài trên 2 tuần, không đáp ứng với thuốc dạ dày thông thường
- Sụt cân không rõ nguyên nhân (trên 5% trọng lượng cơ thể trong 6 tháng)
- Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen, phân có máu
- Chán ăn đột ngột, no nhanh, đầy bụng dai dẳng dù ăn ít
- Thiếu máu không rõ nguyên nhân (da nhợt, mệt mỏi, hoa mắt)
- Nuốt khó hoặc nuốt đau kéo dài
Lưu ý quan trọng: ung thư dạ dày giai đoạn sớm thường không có triệu chứng rõ ràng. Các triệu chứng trên thường xuất hiện khi bệnh đã tiến triển, vì thế tầm soát chủ động quan trọng hơn bao giờ hết.
Khi nào nên nội soi tiêu hóa để tầm soát ung thư?
Tầm soát định kỳ theo độ tuổi và yếu tố nguy cơ
Dưới đây là các khuyến các khuyến nghị tầm soát theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS, 2022) [2]:
Ung thư đại trực tràng:
- Người bình thường, không có yếu tố nguy cơ: bắt đầu tầm soát từ 45 tuổi, nội soi đại tràng mỗi 10 năm nếu kết quả bình thường
- Đã có polyp đại tràng: tái nội soi sau 3-5 năm tùy số lượng và loại polyp
- Tiền sử gia đình có ung thư đại trực tràng: bắt đầu tầm soát sớm hơn 10 năm so với tuổi người thân mắc bệnh
Ung thư dạ dày:
- Người trên 40 tuổi có triệu chứng tiêu hóa dai dẳng: nội soi ngay
- Người nhiễm H. pylori (đã điều trị): nội soi kiểm tra sau điều trị và định kỳ theo chỉ định
- Người có viêm teo niêm mạc dạ dày (atrophic gastritis): nội soi mỗi 1-3 năm
Nhóm đối tượng cần nội soi tiêu hóa sớm
Một số nhóm cần được tầm soát sớm hơn và thường xuyên hơn so với khuyến nghị chung:

- Người có tiền sử gia đình mắc ung thư dạ dày hoặc đại trực tràng (đặc biệt người thân thế hệ 1)
- Người nhiễm H. pylori chưa được điều trị hoặc điều trị chưa triệt để
- Người từng có polyp đại tràng trong lần nội soi trước
- Người bị Barrett thực quản (cần nội soi theo dõi mỗi 3-5 năm)
- Người mang đột biến gen liên quan đến ung thư tiêu hóa (FAP, Lynch syndrome)
- Người dùng thuốc kháng viêm NSAIDs dài ngày hoặc có tiền sử xuất huyết tiêu hóa
- Người trên 50 tuổi chưa từng nội soi, dù không có triệu chứng
Nội soi tiêu hóa tại Bệnh viện Đa Khoa Hà Nội
Hệ thống nội soi và đội ngũ bác sĩ tiêu hóa
Nội soi tiêu hóa Bệnh viện Đa Khoa Hà Nội được thực hiện tại Trung tâm Tiêu hóa HANO với hệ thống trang thiết bị và đội ngũ chuyên môn đáp ứng tiêu chuẩn chẩn đoán hiện đại:
Hệ thống nội soi:
- Trung tâm Tiêu hóa HANO hiện sử dụng hai nền tảng nội soi thế hệ mới là Olympus EVIS EXERA III CV-190 và Fujifilm VP7000, với hình ảnh độ phân giải cao và độ tương phản vượt trội so với các hệ thống thông thường. Khi kết hợp với công nghệ NBI (Narrow Band Imaging), các cấu trúc vi mạch và tổn thương nhỏ được hiển thị rõ nét hơn, hỗ trợ bác sĩ phát hiện và đánh giá chính xác ngay trong quá trình thăm khám mà không cần chờ sinh thiết.
- Ống nội soi mềm, linh hoạt giúp tiếp cận dễ dàng các vị trí khó trong đường tiêu hóa, đồng thời hạn chế tối đa tổn thương không cần thiết cho niêm mạc.
- Nội soi không đau (có gây mê): Bệnh nhân ngủ hoàn toàn trong suốt quá trình, không cảm giác khó chịu, tỉnh dậy bình thường sau 15-30 phút

Đội ngũ bác sĩ tiêu hóa Bệnh viện Đa Khoa Hà Nội:
Trung tâm Tiêu hóa HANO quy tụ các sĩ chuyên khoa tiêu hóa, được đào tạo bài bản về kỹ thuật nội soi can thiệp. Kinh nghiệm thực hiện hàng nghìn ca nội soi mỗi năm, bao gồm cả các ca phức tạp. Điển hình là:
- BS.CKI Phạm Huy Cường – Phó Giám đốc Trung tâm Tiêu hóa Hano, hơn 20 năm kinh nghiệm chuyên khoa Nội và Nội soi tiêu hóa
- BS Lý Ngọc Bích – Bác sĩ Chuyên khoa Tiêu hóa, hơn 7 năm kinh nghiệm nội soi dạ dày và đại tràng
- BS.CKII Lê Quyết Thắng – Trưởng khoa Gây mê Hồi sức, nguyên Trưởng khoa Gây mê Hồi sức Bệnh viện Quân y 211
- ThS.BS Đoàn Diệu Huyền – Bác sĩ chuyên khoa Nội, hơn 15 năm kinh nghiệm khám chữa bệnh
Quy trình nội soi tiêu hóa tại Bệnh viện Đa Khoa Hà Nội
Bước 1: Chuẩn bị trước nội soi
Người bệnh cần nhịn ăn hoàn toàn ít nhất 6-8 tiếng và ngừng uống nước 2-4 tiếng trước khi thực hiện. Trước đó, bác sĩ sẽ hỏi đầy đủ tiền sử bệnh lý, dị ứng và các thuốc đang dùng (đặc biệt thuốc chống đông, thuốc tiểu đường hoặc huyết áp) để điều chỉnh phù hợp.
Do có thực hiện gây mê, người bệnh cần sắp xếp người nhà đưa về và không tự lái xe trong vòng 24 giờ sau nội soi.
Bước 2: Tiến hành nội soi (10-30 phút)
Người bệnh được gắn thiết bị theo dõi nhịp tim, huyết áp và nồng độ oxy. Qua quá trình gây mê an toàn do bác sĩ chuyên khoa gây mê thực hiện, người bệnh đi vào trạng thái ngủ nhẹ, hoàn toàn không đau và không có cảm giác khó chịu trong suốt quá trình. Ống nội soi mềm được đưa qua miệng, quan sát toàn bộ thực quản, dạ dày và hành tá tràng.
Trong quá trình này, bác sĩ có thể lấy mô sinh thiết, cắt polyp hoặc cầm máu ngay nếu cần.
Bước 3: Theo dõi sau nội soi
Người bệnh được theo dõi khoảng 1 giờ đến khi hoàn toàn tỉnh táo sau gây mê. Có thể ăn uống trở lại khi phản xạ nuốt bình thường. Đầy hơi, chướng bụng hoặc đau họng nhẹ là triệu chứng bình thường và tự hết sau vài ngày. Kết quả sơ bộ được thông báo ngay, kết quả sinh thiết thường có sau vài ngày.
Lưu ý: Liên hệ ngay bác sĩ nếu có sốt, đau bụng dữ dội, khó thở, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen sau khi nội soi.
Để đặt lịch nội soi tiêu hóa không đau tại Trung tâm Tiêu hóa HANO – Bệnh viện Đa Khoa Hà Nội, liên hệ ngay qua 1900 2345 29/ 0981 500 770 hoặc đến trực tiếp số 29 Hàn Thuyên, Hai Bà Trưng, Hà Nội.
Câu hỏi thường gặp
1. Nội soi tiêu hóa có phát hiện ung thư sớm không?
Có. Đây là phương pháp hiệu quả nhất hiện nay để phát hiện ung thư dạ dày và đại trực tràng ở giai đoạn sớm, kể cả các tổn thương chỉ vài milimet chưa gây triệu chứng. Kết hợp với công nghệ NBI và nội soi phóng đại, khả năng phát hiện tổn thương nhỏ tăng lên đáng kể so với nội soi thông thường.
2. Nội soi dạ dày có đau không và mất bao lâu?
Nội soi dạ dày thông thường gây cảm giác buồn nôn và khó chịu nhẹ khi đưa ống qua họng, kéo dài khoảng 10-20 phút. Với nội soi có gây mê, bệnh nhân không cảm thấy gì trong suốt quá trình và tỉnh dậy sau 15-30 phút. Đây là lựa chọn được nhiều bệnh nhân ưa thích, đặc biệt người nhạy cảm hoặc lo lắng.
3. Bao lâu nên nội soi tiêu hóa một lần?
Tần suất phụ thuộc vào kết quả lần trước và mức độ nguy cơ. Người bình thường không có yếu tố nguy cơ: nội soi đại tràng mỗi 10 năm từ tuổi 45. Người đã có polyp hoặc viêm teo niêm mạc dạ dày: tái nội soi sau 1-3 năm. Người có triệu chứng mới: nội soi ngay theo chỉ định của bác sĩ.
4. Siêu âm có phát hiện ung thư dạ dày không?
Siêu âm ổ bụng thông thường không phát hiện được ung thư dạ dày giai đoạn sớm vì không thể quan sát trực tiếp bề mặt niêm mạc bên trong. Siêu âm chỉ có thể gợi ý khi khối u đã đủ lớn và xâm lấn ra ngoài thành dạ dày. Nội soi là phương pháp duy nhất có thể phát hiện ung thư dạ dày ở giai đoạn rất sớm.
5. Xét nghiệm máu có phát hiện ung thư dạ dày không?
Xét nghiệm máu (bao gồm cả chỉ điểm ung thư như CEA, CA 72-4) không đủ độ nhạy để chẩn đoán ung thư dạ dày ở giai đoạn sớm. Các chỉ số này có thể tăng ở giai đoạn tiến triển, nhưng cũng có thể bình thường ngay cả khi đã có ung thư. Xét nghiệm máu chỉ có giá trị hỗ trợ và theo dõi điều trị, không thay thế nội soi trong tầm soát.
=======================
Nội soi tiêu hóa có phát hiện ung thư sớm không? Câu trả lời là có và đây là công cụ hiệu quả nhất hiện có. Sự khác biệt về tỷ lệ sống giữa phát hiện ung thư ở giai đoạn sớm và giai đoạn muộn là rất lớn. Vì vậy, đừng chờ đến khi có triệu chứng rõ ràng mới đi khám. Hãy liên hệ Trung tâm Tiêu hóa Hano, Bệnh viện Đa Khoa Hà Nội để đặt lịch tầm soát ngay hôm nay.
NGUỒN THAM KHẢO
- National Cancer Institute. Stomach cancer survival rates [Internet]. Bethesda: National Cancer Institute; 2023 [cited 2026 Apr 22]. Available from: https://www.cancer.gov/types/stomach/survival
- American Cancer Society. Cancer facts & figures 2022 [Internet]. Atlanta: American Cancer Society; 2022 [cited 2026 Apr 22]. Available from: https://www.cancer.org/content/dam/cancer-org/research/cancer-facts-and-statistics/annual-cancer-facts-and-figures/2022/2022-cancer-facts-and-figures.pdf