Áp xe vú phải làm sao? Đầu tiên bạn cần đi khám để bác sĩ siêu âm đánh giá ổ áp xe và chỉ định dẫn lưu mủ. Tùy tình trạng, mủ được lấy ra bằng cách chọc hút kim dưới siêu âm, rạch dẫn lưu hoặc phẫu thuật. Thuốc giúp hỗ trợ kiểm soát nhiễm khuẩn, cần dùng theo chỉ định. Khi điều trị người bệnh duy trì cho bú hoặc vắt sữa và tái khám cho đến khi khỏi hẳn.

Cách xử trí ban đầu của bệnh nhân cũng là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến phương pháp, thời gian điều trị áp xe vú. Bài viết dưới đây cung cấp cho bạn 5 bước cần làm và các cách điều trị hiệu quả để trả lời câu hỏi bị áp xe vú phải làm sao.

Bị áp xe vú phải làm sao?

Bị áp xe vú phải làm sao còn tùy từng trường hợp, phụ thuộc vào các yếu tố như kích thước, vị trí ổ mủ. Tuy nhiên, theo Hướng dẫn của Bộ Y tế và Academy of Breastfeeding Medicine (ABM) mục tiêu chung khi điều trị áp xe vú là lấy hết mủ và kiểm soát tình trạng nhiễm khuẩn. Cách xử trí có thể tóm gọn trong 5 bước:

• Thăm khám, đánh giá ổ áp xe
• Dẫn lưu mủ theo chỉ định
• Dùng thuốc
• Duy trì cho bú hoặc vắt sữa, tránh tác động lên ổ mủ.
• Tái khám và siêu âm lại

Bước 1: Khám chuyên khoa để đánh giá ổ áp xe

Khi bị áp xe vú, bạn cần đến ngay cơ sở y tế hoặc bệnh viện chuyên khoa để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị đúng cách. Áp xe vú thường được chẩn đoán qua khám lâm sàng kết hợp siêu âm để đánh giá ổ mủ to bao nhiêu, có bao nhiêu ổ, nằm nông hay sâu. Căn cứ vào những thông tin này bác sĩ sẽ đưa ra chỉ định phù hợp.

Với một số trường hợp như áp xe tái phát nhiều lần, tái phát cùng vị trí… bác sĩ có thể chỉ định thêm các kiểm tra khác.

Tại Trung tâm vú HANO – Bệnh viện Đa khoa Hà Nội, người bệnh được siêu âm bằng công nghệ siêu âm vú 3D Acuson S2000 giúp nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán, hỗ trợ phát hiện sớm và theo dõi hiệu quả các bệnh lý tuyến vú. Để được tư vấn chi tiết bạn có thể liên hệ qua hotline 0971 088 897 / 0981 500 770.

Bước 2: Dẫn lưu mủ theo chỉ định

Dẫn lưu mủ là bước điều trị quan trọng trong quá trình điều trị áp xe vú. Khi đã hình thành ổ áp xe, cần chích rạch và tháo mủ. ABM cũng khuyến cáo dẫn lưu ổ áp xe để kiểm soát ổ nhiễm khuẩn.

Bác sĩ có thể chọc hút mủ bằng kim dưới hướng dẫn siêu âm hoặc rạch dẫn lưu. Người bệnh lưu ý không tự nặn hoặc chích ổ mủ tại nhà. Thủ thuật này cần làm tại cơ sở y tế trong điều kiện vô khuẩn.

Bước 3: Dùng thuốc đúng đơn, đủ liệu trình

Bên cạnh dẫn lưu mủ, các trường hợp bị áp xe vú thường được kê kháng sinh giúp kiểm soát nhiễm khuẩn. Người bệnh dùng thuốc theo đơn của bác sĩ, không tự mua và không tự ngừng khi thấy đỡ.

Bước 4: Duy trì cho bú hoặc vắt sữa, không tác động mạnh lên ổ áp xe

Trong quá trình điều trị, các trường hợp bị áp xe vú sau sinh có thể cần duy trì cho bú hoặc vắt sữa theo hướng dẫn của bác sĩ. Mục đích là để tránh ứ đọng sữa.

Thêm vào đó, xoa bóp mạnh vùng vú có ổ mủ cũng dễ làm tăng viêm, phù nề. Do đó người bệnh cần chú ý không tác động mạnh lên ổ áp xe.

Bước 5: Tái khám và siêu âm lại

Hết đau, hết sưng không có nghĩa là ổ mủ đã sạch hoàn toàn. Trên thực tế, nhiều người phải chọc hút nhiều lần mới khỏi hẳn áp xe vú. Vì vậy, tái khám đúng hẹn là bước cần thiết để đảm bảo kết quả điều trị.

Nếu bị sốt lại, vùng sưng đỏ lan rộng hoặc mủ tụ lại trước ngày hẹn, người bệnh nên đi khám ngay lập tức.

Cách điều trị áp xe vú

Việc điều trị áp xe mủ thường tập trung vào loại bỏ ổ mủ, kiểm soát nhiễm trùng và duy trì nguồn sữa (đang cho con bú). Các phương pháp lấy mủ gồm chọc hút kim dưới hướng dẫn siêu âm, rạch dẫn lưu và phẫu thuật. Kháng sinh thường được kết hợp cùng nhưng không thay thế việc lấy mủ.

Sau khi thăm khám lâm sàng và siêu âm, bác sĩ thường cân nhắc 4 nhóm yếu tố chính:

• Kích thước ổ áp xe
• Số ổ và mức độ lan tỏa
• Đáp ứng với lần dẫn lưu trước
• Tình trạng người bệnh và nhu cầu cho con bú

Với ổ mủ nhỏ, tập trung tại một vùng nhất định, bác sĩ thường ưu tiên chọc hút dưới hướng dẫn siêu âm. Rạch dẫn lưu hoặc phẫu thuật được cân nhắc khi ổ mủ lớn, nhiều ngăn, lan tỏa hoặc chọc hút không hiệu quả.

Chọc hút kim dưới hướng dẫn siêu âm

Chọc hút là phương pháp dùng kim chọc vào tổn thương viêm áp xe tuyến vú để hút mủ. Toàn bộ quy trình được thực hiện dưới hướng dẫn của siêu âm.

Cách thực hiện:

• Gây tê tại chỗ.
• Đưa kim vào ổ áp xe dưới hình ảnh siêu âm rồi hút mủ ra.
• Dịch mủ được gửi cấy và làm kháng sinh đồ để chọn thuốc phù hợp.

Ưu điểm của phương pháp này là ít xâm lấn, hạn chế đau, hạn chế tổn thương ống tuyến sữa và mô vú lân cận. Bệnh nhân không cần nằm viện, hiệu quả thât mỹ tốt.

Một nghiên cứu theo dõi 33 bệnh nhân sau sinh bị áp xe vú (khối áp xe  ≤ 5cm) điều trị bằng kỹ thuật chọc hút dưới hướng dẫn siêu âm tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương ghi nhận:

• Tỷ lệ thành công đạt 93,9%.
• Tỷ lệ bệnh nhân khỏi hoàn toàn sau một lần chọc hút 81,8%.
• Thời gian điều trị trung bình 11,2 ngày.

Tuy nhiên, cũng có trường hợp người bệnh chọc hút dưới hướng dẫn siêu âm cần quay lại hút mủ nhiều lần.

Rạch dẫn lưu ổ áp xe

Rạch dẫn lưu là rạch một đường trên da để tháo mủ trực tiếp. Với các trường hợp có ổ áp xe lớn, nhiều ổ, tái phát hoặc chọc hút không hiệu quả bác sĩ có thể chỉ định phương pháp điều trị truyền thống này.

Cách thực hiện:

• Gây tê hoặc gây mê tùy quy mô ổ áp xe, tình trạng người bệnh.
• Rạch theo hình nan hoa, không chạm quầng vú và tránh làm tổn thương ống dẫn sữa.
• Bác sĩ phá các vách ngăn để mủ thoát hết, đặt gạc dẫn lưu và thay băng hằng ngày đến khi hết mủ.

Ưu điểm của rạch dẫn lưu là mủ được tháo trực tiếp nên ít phải thực hiện lại. Tuy nhiên, phương pháp này xâm lấn nhiều hơn, cần thời gian hồi phục, hiệu quả thẩm mỹ kém.

Phẫu thuật khi ổ áp xe lớn, nhiều ngăn hoặc tái phát

ThS.BS Trương Thị Thùy An, Trung tâm Vú HANO, cho biết: “Áp xe vú ít khi cần phải phẫu thuật. Phẫu thuật thường được áp dụng với các trường hợp khi khối áp xe lớn, tái phát nhiều lần và thất bại sau chọc hút”.

Tại khoa Ngoại Vú, Bệnh viện K, nghiên cứu trên 215 người bệnh áp xe vú phức tạp được phẫu thuật cho thấy phần lớn ca đến viện ở giai đoạn muộn. Có 61,9% người bệnh có ổ lớn hơn 5cm; 50,7% đã từng chích rạch và 94,4% đã dùng kháng sinh trước khi nhập viện. Sau điều trị phẫu thuật, 91,6% người bệnh khỏi bệnh; các ca thất bại chủ yếu có ổ áp xe lớn trên 5cm và tổn thương lan tỏa.

Thuốc kháng sinh trị áp xe vú

Trong điều trị áp xe vú, thuốc kháng sinh giúp kiểm soát nhiễm khuẩn nhưng không thay thế được việc lấy mủ ra. Tùy từng trường hợp mà bác sĩ sẽ kê loại thuốc, liều dùng và thời gian sử dụng  phù hợp.

Vì sao kháng sinh không thay được việc dẫn lưu mủ?

Kháng sinh không thay được dẫn lưu vì ổ mủ thường được bao bọc bởi một lớp vỏ xơ. Thuốc khó thấm qua lớp vỏ này để tiêu diệt vi khuẩn nên ổ mủ thường không tự hết dù đã dùng thuốc.

Khác với giai đoạn viêm tuyến vú chưa có mủ, khi mủ đã tụ lại thành ổ trong mô vú, cần dẫn lưu mủ ra ngoài bằng chọc hút hoặc chích rạch để kiểm soát ổ nhiễm khuẩn. Kháng sinh chỉ giữ vai trò hỗ trợ.

Nguyên tắc dùng kháng sinh an toàn

Kháng sinh chỉ phát huy tác dụng khi dùng đúng loại, dùng đúng cách. Khi điều trị áp xe vú, người bệnh nên lưu ý:

• Không tự ý mua, uống kháng sinh trước khi đi khám.
• Dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ. Mủ lấy ra khi chọc hút hoặc chích rạch được gửi cấy và làm kháng sinh đồ. Kết quả sẽ cho biết vi khuẩn nào gây bệnh và thuốc nào có tác dụng.
• Không tự ngừng thuốc hoặc tự cai sữa vì lo ngại thuốc gây ảnh hưởng con. Bác sĩ sẽ kê đơn thuốc phù hợp với tình trạng của người bệnh.

Áp xe vú điều trị bao lâu thì khỏi?

Quá trình điều trị áp xe vú thường kéo dài vài ngày đến vài tuần tùy phương pháp, mức độ bệnh cũng như khả năng đáp ứng của từng trường hợp. Thời gian khỏi cụ thể của mỗi người do bác sĩ đánh giá qua siêu âm tái khám.

Việc điều trị có thể kéo dài hơn trong các trường hợp:

• Ổ áp xe trên 5cm hoặc tổn thương lan tỏa.
• Đến viện muộn.
• Áp xe không liên quan cho con bú, đặc biệt ở người hút thuốc lá.
• Trường hợp có bệnh nền như đái tháo đường.

Những việc không nên làm khi bị áp xe vú

Để hỗ trợ cho quá trình điều trị áp xe vú và hồi phục sức khỏe, người bệnh nên tránh làm những điều sau.

• Tự nặn, tự chích ổ mủ tại nhà: dễ làm nhiễm khuẩn lan rộng và có thể để lại sẹo xấu. Dẫn lưu cần làm tại cơ sở y tế, trong điều kiện vô khuẩn.
• Xoa bóp mạnh vùng vú bị áp xe: có thể khiến tình trạng viêm và phù nề nặng hơn.
• Tự chườm mà không hỏi bác sĩ: chườm nóng hay lạnh, chườm bao lâu, trước khi thực hiện các mẹ nên hỏi ý kiến và thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị.
• Áp dụng các mẹo chữa áp xe vú tại nhà: tự đáp lá, bôi thuốc, bôi dầu/rượu. Ngoài việc không có bằng chứng tin cậy, những cách này còn có khả năng khiến tổn thương vú lan rộng, trầm trọng hơn, làm chậm trễ quá trình điều trị.
• Tự mua hoặc tự ngừng kháng sinh khi thấy đỡ: dùng sai thuốc có thể che lấp triệu chứng trong khi ổ mủ vẫn còn.
• Tự cắt sữa hoặc ngừng bú đột ngột không hỏi bác sĩ: sữa ứ lại nhiều hơn có thể khiến tình trạng áp xe nặng thêm.

Câu hỏi thường gặp

Bị áp xe vú có phải mổ không?

Không phải ai bị áp xe vú cũng phải mổ. Với ổ mủ nhỏ, tập trung tại một vùng nhất định, bác sĩ thường ưu tiên chọc hút kim dưới siêu âm, không cần rạch da. Rạch dẫn lưu hoặc phẫu thuật được cân nhắc cho các trường hợp phức tạp hơn.

Phương pháp điều trị sẽ được quyết định dựa trên kết quả khám và siêu âm vú.

Áp xe vú đã dẫn lưu có bị lại không?

Có thể nhưng nguy cơ khác nhau theo từng trường hợp. Để phòng ngừa người bệnh nên tuân thủ chỉ định, hướng dẫn của bác sĩ, tái khám và siêu âm đến khi ổ áp xe hết hẳn. Nếu viêm vú hoặc áp xe tái phát nhiều lần ở cùng vị trí, bác sĩ có thể chỉ định thêm các kiểm tra khác để tìm nguyên nhân.

Điều trị áp xe vú có để lại sẹo không?

Có thể, mức độ sẹo tùy phương pháp và phụ thuộc cơ địa người bệnh. Thông thường, chọc hút kim ít ảnh hưởng thẩm mỹ hơn rạch dẫn lưu, phẫu thuật.

Bị áp xe vú có chữa dứt điểm được không?

Phần lớn trường hợp bị áp xe vú có thể điều trị khỏi. Nghiên cứu tại Bệnh viện K ghi nhận tỷ lệ điều trị khỏi 91,6% (số liệu ở nhóm ca phức tạp được phẫu thuật). Nghiên cứu tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương ghi nhận 93,9% ca chọc hút dưới siêu âm thành công. Với áp xe tái phát nhiều lần ở cùng vị trí, bác sĩ cần đánh giá thêm để tìm nguyên nhân.

Bệnh nhân áp xe vú cần thăm khám để được chẩn đoán, dẫn lưu sớm, dùng thuốc đúng đơn và tái khám đến khi khỏi hoàn toàn. Phương pháp, thời gian điều trị sẽ khác nhau tùy từng trường hợp, dựa trên chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Nếu còn băn khoăn áp xe vú phải làm sao, bạn có thể liên hệ Trung tâm vú HANO – Bệnh viện Đa khoa Hà Nội để được tư vấn hoặc đặt lịch thăm khám.

NGUỒN THAM KHẢO

1. Bộ Y tế. Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị các bệnh sản phụ khoa (Ban hành kèm theo Quyết định số 315/QĐ-BYT ngày 29/01/2015). Hà Nội: Bộ Y tế; 2015. Available from: https://kcb.vn/thu-vien-tai-lieu/huong-dan-chan-doan-va-dieu-tri-cac-benh-san-phu-khoa.html
2. Mitchell KB, Johnson HM, Rodríguez JM, Eglash A, Scherzinger C, Zakarija-Grkovic I, et al. Academy of Breastfeeding Medicine clinical protocol #36: the mastitis spectrum, revised 2022. Breastfeed Med. 2022;17(5):360-76. doi:10.1089/bfm.2022.29207.kbm. Available from: https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1089/bfm.2022.29207.kbm
3. Nguyễn Duy Hưng, Ngô Phan Thanh Thúy, Nguyễn Thị Hằng, Tạ Tiên Sinh, Bùi Bảo Hà, Đặng Quang Hùng, et al. Kết quả điều trị áp xe vú bằng kỹ thuật chọc hút dưới hướng dẫn siêu âm ở phụ nữ sau sinh tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương. Tạp chí Y học Việt Nam. 2025;554(2). Available from: https://vnras.com/ket-qua-dieu-tri-ap-xe-vu-bang-ky-thuat-choc-hut-duoi-huong-dan-sieu-am-o-phu-nu-sau-sinh-tai-benh-vien-phu-san-trung-uong/
4. Irusen H, Rohwer AC, Steyn DW, Young T. Treatments for breast abscesses in breastfeeding women. Cochrane Database Syst Rev. 2015;(8):CD010490. doi:10.1002/14651858.CD010490.pub2. Available from: https://doi.org/10.1002/14651858.CD010490.pub2
5. Lê Hồng Quang, Phạm Thị Giang, Đào Thanh Bình. Đánh giá tình trạng chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật áp xe vú tại khoa Ngoại Vú Bệnh viện K. Tạp chí Y học Cộng đồng. 2025;66(CĐ7):7-13. doi:10.52163/yhc.v66iCD7.2379. Available from: https://tapchiyhcd.vn/index.php/yhcd/vi/article/view/2379