Ung thư lưỡi: Triệu chứng điển hình và phác đồ điều trị phù hợp
Phát hiện ung thư lưỡi từ giai đoạn sớm mang lại tiên lượng khả quan và tỷ lệ điều trị thành công cao. Do đó, khi xuất hiện các triệu chứng bất thường ở lưỡi, người bệnh nên đến bệnh viện sớm để được bác sĩ thăm khám, tư vấn và điều trị kịp thời.

Ung thư lưỡi là bệnh gì?
Đây là một bệnh lý ác tính nguy hiểm, thường gặp trong vùng miệng-lưỡi và thuộc nhóm ung thư đầu và cổ phổ biến nhất. Bệnh thường xuất hiện ở nam giới và người trên 40 tuổi. Trong giai đoạn đầu, các triệu chứng thường không rõ ràng và dễ bị bỏ qua. Chỉ khi bệnh tiến triển nặng, các dấu hiệu mới trở nên rõ ràng, dẫn đến phần lớn bệnh nhân được chẩn đoán khi đã ở giai đoạn muộn. (1).
Dấu hiệu ung thư lưỡi dễ nhận biết
- Đau ở lưỡi và các mô xung quanh: Kích ứng hoặc nhiễm trùng nhẹ là nguyên nhân phổ biến nhất gây đau lưỡi.
- Đau ở hàm hoặc cổ họng: Khi người bệnh có triệu chứng đau hàm hoặc cổ họng là khi khối u đang di căn đến vùng hầu họng.
- Cảm giác bị mắc nghẹn: Khi Vết loét trên lưỡi phát triển thành ổ loét do, tổn thương nặng, dễ chảy máu khi va chạm nhẹ. Gây ra tình trạng khó nói và nuốt, xuất hiện cảm giác bị mắc nghẹn.
- Giai đoạn cuối gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng người bệnh. Lưỡi trở nên cứng, khó cử động, xuất hiện các mảng đỏ, trắng hoặc sẫm màu ở miệng và lưỡi, có thể kèm theo hiện tượng chảy máu không rõ nguyên nhân tại các vị trí này.
- Những vết loét trên lưỡi gây khó chịu, làm gián đoạn hoạt động ăn uống và sinh hoạt hàng ngày. Đặc biệt, trong trường hợp ung thư lưỡi, các vết loét thường kéo dài không lành, dẫn đến tổn thương hoại tử, hơi thở có mùi hôi khó chịu và xuất hiện máu trong nước bọt. Người bệnh cũng có thể cảm thấy tê trong khoang miệng, làm tăng thêm sự khó khăn trong sinh hoạt thường nhật.
- Có cảm giác tê bên trong miệng.
- Chảy máu lưỡi: Ung thư biểu mô tế bào vảy là loại phổ biến nhất, ảnh hưởng đến niêm mạc mũi, tuyến giáp, miệng và cổ họng.
- Khối u trên lưỡi: Người bệnh ung thư ở lưỡi giai đoạn cuối bị sụt cân rõ rệt do đau đớn, không thể tiếp nhận thực phẩm bằng đường miệng.
- Tình trạng cứng lưỡi làm cho người bệnh khó cử động miệng, làm thay đổi giọng nói và cản trở quá trình giao tiếp.
- Có hạch ở cổ: Tế bào ung thư khi di căn vào hạch đầu mặt cổ thường di căn vào nhóm hạch vùng dưới cằm, bờ hàm, hạch cổ, có thể di căn đến 1 hoặc cả 2 bên. Khi hạch di căn to dần sẽ gây chèn ép đường thở, gây đau đầu.
- Đau cổ hoặc tai: Người bệnh đau nhiều trong quá trình ăn uống, đau đớn kéo dài tạo rào cản giao tiếp. Cơn đau có xu hướng tăng lên khi nhai, nói và nhất là khi ăn, đôi khi đau lan lên tai.
- Nuốt đau, khó nuốt: Sau giai đoạn khởi phát, cơn đau vùng lưỡi xuất hiện nhiều hơn. Các cơn đau kéo dài khi nói chuyện, nhai nuốt, đặc biệt rõ rệt khi ăn thực phẩm cay hoặc nóng.

Nguyên nhân ung thư lưỡi và đối tượng nguy cơ
Hiện nay, nguyên nhân chính xác vẫn chưa được xác định rõ. Tuy nhiên, một số yếu tố nguy cơ được cho là góp phần làm tăng khả năng mắc bệnh bao gồm:
- Hút thuốc lá: Người hút thuốc có nguy cơ mắc ung thư khoang miệng, cao hơn so với người không hút thuốc.
- Nhai trầu: Việc thường xuyên ăn trầu làm tăng nguy cơ ung thư khoang miệng, với tỷ lệ cao hơn 4-35 lần so với người không nhai trầu.
- Uống rượu: Người vừa hút thuốc vừa uống rượu có nguy cơ mắc ung thư đầu, mặt, cổ cao hơn 10-15 lần so với bình thường.
- Vệ sinh răng miệng kém: Răng miệng không được chăm sóc đúng cách, sử dụng hàm răng giả không phù hợp hoặc răng mẻ gây kích thích lưỡi lâu ngày có thể dẫn đến dị sản, làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
- Chế độ dinh dưỡng: Thiếu hụt các vitamin như A, E, D, sắt… cũng làm tăng nguy cơ mắc ung thư khoang miệng.
- Virus HPV: Nhiễm virus HPV là một trong những nguyên nhân hàng đầu, đồng thời cũng có liên quan đến ung thư khoang miệng.
- Tiền sử cá nhân: Những người từng mắc ung thư, đặc biệt là ung thư biểu mô tế bào vảy, có nguy cơ cao hơn.
- Tiền sử gia đình: Nếu gia đình có người từng mắc ung thư khoang miệng hoặc ung thư lưỡi, nguy cơ mắc bệnh cũng tăng lên.
Việc hiểu rõ các yếu tố nguy cơ này giúp phòng ngừa và phát hiện sớm bệnh, từ đó cải thiện hiệu quả điều trị.

Các giai đoạn ung thư lưỡi
Có tất cả 5 giai đoạn, từ giai đoạn 0 đến giai đoạn 4. (2)
Ung thư lưỡi giai đoạn đầu (giai đoạn 0)
Giai đoạn đầu (giai đoạn 0) còn được gọi là ung thư biểu mô tại chỗ. Các tế bào bất thường lúc này chỉ mới bắt đầu xuất hiện trong niêm mạc môi hoặc khoang miệng, có khả năng trở thành ung thư.
Ung thư lưỡi giai đoạn 1
Giai đoạn đầu được xác định qua 2 yếu tố đó là khối u có kích thước 2cm và ung thư chưa di căn đến các hạch bạch huyết.
Ung thư lưỡi giai đoạn 2
Giai đoạn 2 được xác định qua 2 yếu tố đó là khối u có kích thước lớn 2cm, nhưng nhỏ hơn 4cm và ung thư chưa di căn đến các hạch bạch huyết.
Ung thư lưỡi giai đoạn 3
Giai đoạn 3 được xác định qua 2 yếu tố: Kích thước khối u lớn hơn 4cm và khối u đã lan đến hạch bạch huyết ở cổ.
Ung thư lưỡi giai đoạn 4
Giai đoạn 4 là giai đoạn tiến triển nhất của bệnh. Ung thư lưỡi giai đoạn 4 được xác định qua các yếu tố:
- Khối u di căn đến các mô gần đó, chẳng hạn như hàm hoặc các bộ phận khác của khoang miệng.
- Hạch bạch huyết to (kích thước trên 3cm) xuất hiện ở cùng bên cổ với khối u, nhiều hạch bạch huyết kích thước bất kỳ ở cùng bên cổ, hoặc một hạch bạch huyết kích thước bất kỳ ở phía đối diện với khối u.
- Ung thư lưỡi di căn hạch cổ, hoặc khối u di căn đến các bộ phận ở xa chẳng hạn như phổi.
Giai đoạn 4 cũng có khả năng tái phát sau khi điều trị. Ung thư có thể tái phát tại vị trí ban đầu, trong các hạch bạch huyết, hoặc lan đến các bộ phận khác trong cơ thể.

Ung thư lưỡi có chữa được không?
Ung thư lưỡi có chữa được không? Ung thư lưỡi sống được bao lâu? là câu hỏi của nhiều người. Theo các chuyên gia: Tỷ lệ sống phụ thuộc vào việc ung thư đã di căn sang các khu vực khác hay chưa.
- Giai đoạn 0, I: Ung thư chưa lan ra ngoài lưỡi, Tỷ lệ sống sau 5 năm là 84%.
- Giai đoạn II, III: Ung thư đã lan đến các hạch hoặc cấu trúc bạch huyết gần đó, Tỷ lệ sống sau 5 năm là 70%.
- Giai đoạn IV: Ung thư đã lan đến các vùng xa hơn trên cơ thể, Tỷ lệ sống sau 5 năm là 41%.
Ung thư lưỡi có thể được chữa khỏi nếu như được chẩn đoán và điều trị sớm. Vì vậy, ngay khi phát hiện các biểu hiện bất thường xuất hiện trong khoang miệng, người bệnh nên đến khám với bác sĩ ngay để được lên phác đồ điều trị phù hợp nhất.

Chẩn đoán ung thư lưỡi
Trong bước khám lâm sàng, bác sĩ sẽ quan sát khoang miệng, đồng thời bác sĩ sẽ khai thác các triệu chứng mà người bệnh gặp. Để có thể có chẩn đoán ung thư lưỡi chính xác, bác sĩ sẽ chỉ định người bệnh thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng như:
Chẩn đoán hình ảnh
Để có thể có được hình ảnh ung thư lưỡi giai đoạn đầu hay hình ảnh ung thư lưỡi giai đoạn cuối một cách chi tiết về miệng, bao gồm cả vị trí và kích thước của khối u. Những phương thức chẩn đoán hình ảnh sẽ được bác sĩ chỉ định thực hiện. Một số phương pháp bao gồm: chụp X-quang, chụp cắt lớp vi tính CT, chụp cộng hưởng từ MRI và PET. (3)
Sinh thiết
Để có thể xác định chính xác được đặc điểm chức năng, hình dạng của mô, để từ đó cho biết loại mô đó thuộc loại nào, có bất thường không, lành tính hay ác tính,… thì bác sĩ chỉ định sinh thiết để lấy mẫu mô từ miệng. Kết quả sẽ được trả sau khi thông các xét nghiệm đặc trưng và quan sát, đánh giá trên kính hiển vi ở phòng thí nghiệm.
Nội soi mũi họng
Nội soi mũi họng sử dụng ống nội soi chuyên dụng, được trang bị kính và camera ở hai đầu, giúp kiểm tra lớp niêm mạc trong tai mũi họng và quan sát chi tiết các tổn thương.Thông qua hình ảnh khu vực được nội soi hiển thị trên màn hình, bác sĩ sẽ kiểm tra xem xét khối u đã lan đến đâu.
Xét nghiệm
Bác sĩ sẽ chỉ định người bệnh thực hiện xét nghiệm máu xem các tế bào ung thư đã di căn vào máu hay chưa. (4)
Điều trị ung thư lưỡi
Phương pháp điều trị ung thư lưỡi lưỡi bao gồm:
Phẫu thuật
Phẫu thuật được coi là phương pháp điều trị cơ bản cho bệnh nhân ở giai đoạn sớm. Người bệnh sẽ được điều trị triệt để bằng phẫu thuật đơn thuần. Bác sĩ sẽ dựa trên các đặc điểm của khối u, như vị trí và kích thước, để đưa ra chỉ định phù hợp cho từng trường hợp.
Phẫu thuật ung thư lưỡi bao gồm việc cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ lưỡi. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể tiến hành cắt bỏ hạch bạch huyết ở cổ nhằm giảm nguy cơ di căn khi ung thư lan từ khối u nguyên phát sang các khu vực khác trong cơ thể.
Ở giai đoạn muộn hơn: Phẫu thuật cho bệnh nhân thường được kết hợp với một hoặc nhiều phương pháp điều trị khác như hóa trị hoặc xạ trị. Xạ trị đóng vai trò quan trọng trong điều trị ung thư lưỡi, giúp nâng cao hiệu quả điều trị. Bác sĩ có thể sử dụng xạ trị trước phẫu thuật để làm nhỏ khối u, hoặc sau phẫu thuật để tiêu diệt các tế bào ung thư còn sót lại.
Xạ trị
Xạ trị đóng vai trò quan trọng trong việc điều trị ung thư lưỡi cho bệnh nhân. Bác sĩ có thể sử dụng xạ trị trước phẫu thuật để làm nhỏ khối u hoặc sau phẫu thuật để loại bỏ các tế bào ung thư còn sót lại. Tuy nhiên, những tác dụng phụ trên bệnh nhân xạ trị, như khô miệng, viêm nhiễm vùng miệng, sạm da, loét da, khít hàm,… là điều khó tránh khỏi.
- Xạ trị đơn thuần: được chỉ định cho bệnh nhân ung thư lưỡi phát hiện sớm; ngoài ra, xạ trị còn là phương pháp điều trị cho bệnh nhân ung thư lưỡi không thể phẫu thuật.
- Xạ trị bổ trợ sau phẫu thuật: giúp tiêu diệt những tế bào ung thư còn sót lại sau quá trình phẫu thuật, mang lại hiệu quả lớn hơn so với phẫu thuật đơn thuần.
- Xạ trị tại chỗ (xạ trị áp sát): phương pháp này dùng nguồn phóng xạ áp sát vào khối u ung thư lưỡi để có thể tiêu diệt tổn thương ác tính tại chỗ.
- Xạ trị gia tốc toàn não hoặc xạ phẫu bằng dao gamma: giúp điều trị tổn thương đã di căn não, giúp cải thiện chất lượng sống người bệnh và kéo dài thời gian sống cho bệnh nhân.
Liệu pháp dùng thuốc
Liệu pháp dùng thuốc bao gồm hóa trị, liệu pháp miễn dịch và liệu pháp nhắm mục tiêu.
Phòng ngừa ung thư lưỡi thế nào?
Để có thể giảm thiểu các yếu tố rủi ro gây ra nguy cơ ung thư lưỡi, các chuyên gia khuyến cáo:
- Bỏ hút thuốc lá và uống rượu: Hút thuốc là và uống rượu là 2 nguyên nhân hàng đầu gây bệnh. Dù bạn có nghiện thuốc lá hay rượu, việc từ bỏ chúng vẫn có thể giảm đáng kể nguy cơ mắc các loại ung thư miệng và hầu họng.
- Tiêm vắc xin ngừa HPV: HPV là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư vòm họng. Vắc-xin HPV giúp bảo vệ chống lại ung thư lưỡi và các loại ung thư khác liên quan đến HPV, bao gồm ung thư cổ tử cung, dương vật, âm đạo, âm hộ và hậu môn.
- Ăn nhiều trái cây, rau và ngũ cốc nguyên hạt: Xây dựng chế độ ăn nhiều thực phẩm tươi, chưa qua chế biến và hạn chế tiêu thụ thịt đỏ, đồ uống có đường cùng các thực phẩm chế biến sẵn.Tham khảo ý kiến bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng để có được thực đơn phù hợp nhất.
- Thăm khám bác sĩ định kỳ: Khám sức khỏe định kỳ giúp tầm soát và sàng lọc bệnh, cũng như điều trị nếu có bất kỳ sự bất thường nào trong khoang miệng. Sức khỏe răng miệng tốt không chỉ hỗ trợ sức khỏe toàn cơ thể mà còn góp phần nâng cao tinh thần và sự vui vẻ.
Nhằm đáp ứng nhu cầu cao của người khám trong việc tầm soát và điều trị ung thư. Gói khám tầm soát ung thư của Bệnh viện Đa Khoa Hà Nội được xây dựng bởi các bác sĩ giàu kinh nghiệm, vững chuyên môn trực tiếp thực hiện, cùng với sự hỗ trợ của các thiết bị hiện đại như máy nội soi, máy chụp cắt lớp vi tính, và hệ thống chụp cộng hưởng từ, quá trình chẩn đoán mang lại kết quả nhanh chóng và chính xác.Liên hệ đến số hotline 1900234529 để được hỗ trợ tư vấn đặt lịch.
Câu hỏi thường gặp
Ung thư lưỡi giai đoạn cuối sống được bao lâu?
Ung thư lưỡi có chết không? Theo Ths.BS Phạm Duy Tùng- Bệnh viện Đa khoa Hà Nội chia sẻ:”Thời gian sống của bệnh nhân ung thư lưỡi giai đoạn cuối phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm mức độ tiến triển của bệnh, sức khỏe tổng quát của bệnh nhân, và phương pháp điều trị áp dụng. Khi đã di căn và chuyển sang giai đoạn cuối, tỷ lệ sống trung bình có thể thấp, và thời gian sống thường dao động từ vài tháng đến một năm, tùy theo từng trường hợp cụ thể.
Điều quan trọng là bệnh nhân cần nhận được sự chăm sóc y tế và hỗ trợ kịp thời để cải thiện chất lượng cuộc sống và có thể kéo dài thời gian sống. Việc điều trị có thể bao gồm hóa trị, xạ trị, hoặc điều trị triệu chứng để giảm đau và khó chịu.”
Ung thư lưỡi có chữa được không?
Có thể chữa được nếu được phát hiện và điều trị ở giai đoạn sớm. Khi bệnh được phát hiện ở giai đoạn đầu, tỷ lệ điều trị thành công rất cao nhờ vào các phương pháp điều trị như phẫu thuật, xạ trị, và hóa trị.
Phẫu thuật là phương pháp chính để điều trị ở giai đoạn sớm, giúp loại bỏ khối u. Nếu ung thư đã lan rộng, bác sĩ có thể kết hợp phẫu thuật với xạ trị hoặc hóa trị để tiêu diệt tế bào ung thư còn sót lại.
Tuy nhiên, khi đã tiến triển đến giai đoạn muộn, khả năng chữa trị sẽ khó khăn hơn và tỷ lệ sống sót giảm. Trong các trường hợp này, việc điều trị tập trung chủ yếu vào giảm đau, nâng cao chất lượng cuộc sống và kéo dài sự sống cho bệnh nhân. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời là yếu tố quyết định quan trọng trong việc cải thiện tiên lượng và khả năng chữa trị ung thư lưỡi.
Vết loét ung thư lưỡi có nguy hiểm không?
Vết loét ung thư lưỡi ( ung thư lưỡi nhiệt miệng) có thể rất nguy hiểm nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Những vết loét này thường không lành trong một thời gian dài và có thể lan rộng, gây tổn thương nghiêm trọng đến lưỡi và các mô xung quanh.
Vết loét có thể dẫn đến nhiều vấn đề, bao gồm:
- Khó khăn trong ăn uống và nói chuyện: Vết loét có thể gây đau đớn, khiến việc nhai, nuốt hoặc nói chuyện trở nên khó khăn.
- Chảy máu và nhiễm trùng: Vết loét có thể dễ bị chảy máu, gây nhiễm trùng và các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng khác.
- Di căn: Nếu không được điều trị, có thể lan sang các bộ phận khác của cơ thể, bao gồm hạch bạch huyết và các cơ quan khác.
Vì vậy, việc phát hiện sớm và điều trị là rất quan trọng để ngăn chặn sự tiến triển của bệnh và giảm nguy cơ các biến chứng nguy hiểm.
Ung thư tuyến nước bọt dưới lưỡi có phải là ung thư lưỡi không?
Ung thư tuyến nước bọt dưới lưỡi không phải là ung thư lưỡi. Nó là ung thư phát sinh từ tuyến nước bọt nằm dưới lưỡi.
Nguồn tham khảo:
- Tongue Cancer, https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/tongue-cancer , (26/12/2024)
- Mouth Cancer Stages 0, 1, 2, 3, 4, https://www.mskcc.org/cancer-care/types/mouth/mouth-cancer-diagnosis/mouth-cancer-stages , (26/12/2024)
- Tongue Cancer: Facts That You Need to Know, https://www.webmd.com/cancer/tongue-cancer-facts , (26/12/2024)
- What is tongue cancer?, https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/mouth-cancer/stages-types-grades/tongue-cancer/about , (26/12/2024)