Skip to main content

U Vú BIRADS: Phân Loại & Ý Nghĩa Trong Chẩn Đoán Ung Thư Vú

5/5 (1)
Cập nhật lần cuối: 10/11/2026
Tác giả: Bệnh viện đa khoa Hà Nội
Tư vấn chuyên môn: ThS.BS Nguyễn Duy Phương

Việc phát hiện một khối u ở vú thường khiến nhiều người lo lắng. Tuy nhiên, không phải mọi khối u đều là ung thư. Để đánh giá chính xác mức độ nguy cơ, bác sĩ sẽ sử dụng hệ thống phân loại BIRADS – một tiêu chuẩn quan trọng trong chẩn đoán hình ảnh tuyến vú.

Hiểu rõ về u vú BIRADS sẽ giúp bạn giảm bớt lo âu và chủ động hơn trong việc theo dõi sức khỏe, điều trị u vú birad. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ ý nghĩa từng cấp độ BIRADS cũng như những bước cần thực hiện sau khi có kết quả chẩn đoán.

U Vú BIRADS: Phân Loại & Ý Nghĩa Trong Chẩn Đoán Ung Thư Vú
U Vú BIRADS: Phân Loại & Ý Nghĩa Trong Chẩn Đoán Ung Thư Vú

BIRADS là gì? Vai trò của BIRADS trong chẩn đoán u vú

BI-RADS (Breast Imaging Reporting and Data System) là hệ thống phân loại và báo cáo hình ảnh tuyến vú do Hiệp hội Điện quang Hoa Kỳ (ACR) xây dựng. Đây là tiêu chuẩn quốc tế nhằm chuẩn hóa việc mô tả tổn thương vú, đánh giá nguy cơ ác tính trên các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như chụp nhũ ảnh (mammography), siêu âm vú và cộng hưởng từ (MRI) [1].

Hệ thống BI-RADS đóng vai trò như một “ngôn ngữ chung” trong y khoa, giúp các bác sĩ chẩn đoán hình ảnh, bác sĩ lâm sàng và giải phẫu bệnh hiểu thống nhất kết quả, từ đó đưa ra hướng xử trí, theo dõi hoặc điều trị phù hợp, nâng cao hiệu quả phát hiện sớm và quản lý ung thư vú.

BIRADS là gì?
BIRADS là gì?

Phân loại u vú BIRADS chi tiết

Tổng quan hệ thống phân độ BIRADS

Hệ thống phân độ BIRADS chia các phát hiện thành 7 loại (từ 0 đến 6). Mỗi loại tương ứng với mức độ nguy cơ ác tính và kế hoạch xử trí. Cần lưu ý rằng, phân loại u vú BIRADS là hệ thống đánh giá nguy cơ, không phải chẩn đoán cuối cùng. Chỉ sinh thiết mới xác định chắc chắn bản chất khối u. Điều này đặc biệt quan trọng khi đối mặt với các kết quả u vú BIRADS. Dưới đây là các cấp độ phân loại BIRADS và hướng xử trí theo từng cấp độ [1]:

Phân loạiMô tảNguy cơ ác tínhKhuyến nghị
BIRADS 0Đánh giá chưa hoàn tất–Cần thêm xét nghiệm hình ảnh
BIRADS 1Bình thường0%Tầm soát định kỳ
BIRADS 2Lành tính0%Tầm soát định kỳ
BIRADS 3Có khả năng lành tính≤ 2%Theo dõi ngắn hạn (6 tháng)
BIRADS 4Nghi ngờ ác tính2% – 95%Cân nhắc sinh thiết
BIRADS 5Rất nghi ngờ ác tính≥ 95%Sinh thiết và can thiệp
BIRADS 6Đã xác định ác tính100%Điều trị theo phác đồ
Phân loại Birads
Phân loại Birads

BIRADS 0 – Chưa đầy đủ thông tin

Khi kết quả được phân loại là  BIRADS 0, điều đó có nghĩa là hình ảnh ban đầu (thường là chụp nhũ ảnh) không đủ thông tin để đưa ra kết luận cuối cùng. Điều này có thể do mô vú dày đặc hoặc hình ảnh không rõ nét.

Bác sĩ sẽ yêu cầu thực hiện thêm các xét nghiệm hình ảnh khác như chụp nhũ ảnh khu trú, siêu âm, hoặc MRI vú để có đánh giá đầy đủ hơn.

BIRADS 1 – Tuyến vú bình thường

BIRADS 1 là kết quả mà mọi phụ nữ đều mong muốn. Nó cho thấy không có bất kỳ khối u, vôi hóa đáng ngờ hay dấu hiệu bất thường nào trong tuyến vú.

Bạn có thể hoàn toàn yên tâm và tiếp tục chương trình tầm soát ung thư vú định kỳ theo độ tuổi.

BIRADS 2 – Tổn thương lành tính

Nhiều người thắc mắc BIRADS 2 là gì? Đây là một kết quả khẳng định có tổn thương ở vú, nhưng tổn thương đó chắc chắn là lành tính. Các ví dụ phổ biến bao gồm u nang đơn giản, u xơ tuyến vú đã vôi hóa, hoặc các hạch bạch huyết trong vú. Mặc dù có tổn thương, nhưng chúng không có nguy cơ trở thành ung thư.

Do đó, khuyến nghị dành cho BIRADS 2 cũng giống như BIRADS 1: tiếp tục tầm soát định kỳ.

BIRADS 3 – Nhiều khả năng lành tính

BIRADS 3  được áp dụng cho các tổn thương có khả năng lành tính rất cao (nguy cơ ác tính ≤ 2%), nhưng chưa đủ tiêu chuẩn để xếp vào BIRADS 2. Các tổn thương này thường có bờ rõ, hình dạng đều. Thay vì sinh thiết ngay, bác sĩ sẽ khuyến nghị theo dõi trong thời gian ngắn. Lịch tái khám thường là sau 6, 12 và 24 tháng để đảm bảo tổn thương không thay đổi về kích thước hoặc hình dạng. Nếu tổn thương ổn định sau 2 năm theo dõi, nó sẽ được xếp loại lại thành BIRADS 2.

BIRADS 4 – Nghi ngờ ác tính

Phân loại u vú BIRADS 4 là một phổ rộng, bao gồm các tổn thương không có đặc điểm điển hình của ung thư nhưng đủ đáng ngờ để yêu cầu sinh thiết. Phân loại này được chia thành ba nhóm nhỏ để xác định rõ hơn mức độ nghi ngờ:

  • BIRADS 4a:  Nghi ngờ thấp (nguy cơ ác tính > 2% đến ≤ 10%).
  • BIRADS 4b:  Nghi ngờ trung bình (nguy cơ ác tính > 10% đến ≤ 50%).
  • BIRADS 4c:  Nghi ngờ cao (nguy cơ ác tính > 50% đến < 95%).

Vậy, BIRADS 4 có cần sinh thiết không?  Câu trả lời là có. Sinh thiết là bước tiếp theo bắt buộc đối với tất cả các tổn thương BIRADS 4 để có chẩn đoán mô học chính xác.

BIRADS 5 – Nguy cơ ung thư cao

BIRADS 5 là gì? Đây là phân loại dành cho các tổn thương có hình ảnh rất điển hình của ung thư vú, với nguy cơ ác tính cực kỳ cao (≥ 95%). Các tổn thương này thường có bờ không đều, tua gai, hoặc có các vi vôi hóa đáng ngờ. Vậy BIRADS 5 có nguy hiểm không?  Chắc chắn là có. Vì xác suất ác tính quá cao nên việc sinh thiết là bắt buộc để xác định bản chất mô học của khối u và lên kế hoạch điều trị kịp thời [2].

BIRADS 5 - Nguy cơ ung thư cao
BIRADS 5 – Nguy cơ ung thư cao

BIRADS 6 – Đã xác định ung thư vú qua sinh thiết

BIRADS 6 là một phân loại đặc biệt, được sử dụng cho các bệnh nhân đã được chẩn đoán xác định là ung thư vú thông qua sinh thiết trước đó nhưng chưa phẫu thuật cắt bỏ hoặc đang đáp ứng điều trị hóa chất.

Bệnh nhân sẽ được phẫu thuật hoặc điều trị ung thư theo phác đồ.

Chẩn đoán và theo dõi một ca u vú BIRADS

Ung thư vú là một trong những loại ung thư có tỷ lệ tử vong cao hàng đầu ở nữ giới. Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS, 2022), tỷ lệ sống sau 5 năm của bệnh nhân phát hiện ở giai đoạn sớm có thể lên tới khoảng 99%, trong khi ở giai đoạn di căn, con số này chỉ còn khoảng 28% dù được điều trị tích cực [2].

Bs CKII Đỗ Đức Linh – Giám đốc trung tân Chẩn đoán hình ảnh & can thiệp, Bệnh viện ĐK Hà Nội, cho biết: “Thực tế tại bệnh viện, chúng tôi đã ghi nhận nhiều trường hợp ung thư vú ở người trẻ, thậm chí có bệnh nhân chỉ khoảng 20 tuổi. Tuy nhiên, phần lớn người bệnh đến khám khi bệnh đã ở giai đoạn muộn như giai đoạn 2, 3, thậm chí giai đoạn 4. Ở những trường hợp này, tiên lượng thường không tốt, đặc biệt khi ung thư đã di căn thì việc điều trị trở nên rất khó khăn và tuổi thọ rất thấp.”

Chính vì vậy, tầm soát ung thư vú định kỳ đóng vai trò then chốt trong việc phát hiện sớm, nâng cao hiệu quả điều trị và tăng cơ hội sống cho người bệnh. Chẩn đoán và theo dõi u vú BIRADS đòi hỏi sự kết hợp nhiều phương pháp. Mục tiêu là xác định chính xác bản chất tổn thương và đưa ra kế hoạch quản lý phù hợp nhất.

Các phương pháp chẩn đoán u vú phổ biến

Để đánh giá các tổn thương ở vú, bác sĩ thường sử dụng các kỹ thuật hình ảnh sau:

  • Siêu âm vú: Đây là phương pháp phổ biến, không xâm lấn, sử dụng sóng âm để tạo hình ảnh cấu trúc bên trong vú. Siêu âm đặc biệt hiệu quả trong việc phân biệt khối u đặc và u nang chứa dịch. Nó thường được chỉ định cho phụ nữ trẻ, phụ nữ có mô vú dày đặc hoặc để đánh giá thêm các bất thường phát hiện trên chụp nhũ ảnh.
  • Chụp nhũ ảnh (Mammography): Đây là kỹ thuật X-quang chuyên biệt cho tuyến vú. Phương pháp này có khả năng phát hiện các khối u nhỏ và vi vôi hóa, vốn là những dấu hiệu sớm của ung thư vú mà đôi khi không thể sờ thấy. Chụp nhũ ảnh là phương pháp tầm soát tiêu chuẩn cho phụ nữ trên 40 tuổi.
  • Chụp cộng hưởng từ (MRI) vú:  MRI vú sử dụng từ trường và sóng radio để tạo ra hình ảnh chi tiết về mô vú. Phương pháp này có độ nhạy cao, thường được chỉ định cho phụ nữ có nguy cơ cao mắc ung thư vú hoặc để đánh giá mức độ lan rộng của ung thư vú đã được chẩn đoán. Ngoài ra, MRI không chỉ giúp nhận diện các đặc điểm hình thái lành tính mà còn sử dụng các thông số định lượng (ADC) và động học để khẳng định bản chất khối u, từ đó giúp tránh các can thiệp sinh thiết không cần thiết cho bệnh nhân [3].
Chụp nhũ ảnh (Mammography)
Chụp nhũ ảnh (Mammography)

Khi nào cần siêu âm, chụp nhũ ảnh hoặc MRI vú

Việc lựa chọn phương pháp chẩn đoán hình ảnh phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm độ tuổi, mật độ mô vú, yếu tố nguy cơ và kết quả  phân loại BIRADS ban đầu:

  • Phụ nữ dưới 40 tuổi: Siêu âm vú thường là lựa chọn đầu tiên do mô vú thường dày đặc, khó đánh giá bằng chụp nhũ ảnh. Chụp nhũ ảnh chỉ được cân nhắc khi có yếu tố nguy cơ cao hoặc có dấu hiệu lâm sàng rõ ràng.
  • Phụ nữ từ 40 tuổi trở lên: Chụp nhũ ảnh định kỳ hàng năm là khuyến nghị tiêu chuẩn để tầm soát ung thư vú. Siêu âm có thể được thực hiện bổ sung nếu có phát hiện bất thường trên nhũ ảnh hoặc mô vú dày.
  • Phụ nữ có nguy cơ cao: MRI vú được khuyến nghị bổ sung cho chụp nhũ ảnh hàng năm đối với những người có nguy cơ cao mắc ung thư vú (ví dụ: tiền sử gia đình mạnh, đột biến gen BRCA1/2), hoặc để đánh giá mức độ lan rộng của ung thư vú đã được chẩn đoán.
  • BIRADS 0:  Như đã đề cập, kết quả BIRADS 0 yêu cầu thực hiện thêm các phương pháp hình ảnh khác (siêu âm, chụp nhũ ảnh bổ sung, MRI) để có đủ thông tin đánh giá.

Vai trò của sinh thiết trong xác định ung thư vú

Trong chẩn đoán u vú BIRADS, sinh thiết là tiêu chuẩn vàng. Nó giúp xác định chính xác bản chất tổn thương là lành tính hay ác tính. Bác sĩ sẽ lấy mẫu mô nhỏ từ khối u để phân tích dưới kính hiển vi [3].

Đặc biệt, với các trường hợp u vú birads từ BIRADS 4 trở lên, sinh thiết là bước không thể thiếu. Chẳng hạn, khi bạn nhận được kết quả BIRADS 4a, dù nguy cơ ác tính thấp hơn các phân loại 4b, 4c, việc sinh thiết vẫn là cần thiết để loại trừ hoàn toàn khả năng ung thư. Tương tự, với BIRADS 5, nguy cơ ung thư rất cao, sinh thiết càng phải được thực hiện khẩn trương để có kế hoạch điều trị kịp thời.

Khi nào cần đi khám nếu có kết quả u vú BIRADS

Việc chủ động theo dõi và thăm khám kịp thời là yếu tố then chốt trong việc bảo vệ sức khỏe tuyến vú. Đừng ngần ngại tìm đến bác sĩ nếu bạn phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.

Những dấu hiệu u vú cần lưu ý

Phụ nữ nên tự kiểm tra vú định kỳ và chú ý đến các dấu hiệu sau:

  • Khối u hoặc vùng dày lên ở vú hoặc nách: Đây là dấu hiệu phổ biến nhất, dù khối u có thể không đau.
  • Thay đổi về kích thước, hình dạng hoặc đường nét của vú:  Bất kỳ sự biến đổi nào không đối xứng so với vú còn lại.
  • Thay đổi ở da vú: Da vú bị lõm vào, sần sùi như vỏ cam, đỏ, sưng hoặc có vảy.
  • Thay đổi ở núm vú: Núm vú bị tụt vào trong, đỏ, có vảy hoặc tiết dịch bất thường (đặc biệt là dịch có máu).
  • Đau vú kéo dài: Mặc dù đau vú ít khi là dấu hiệu của ung thư, nhưng nếu cơn đau kéo dài và không rõ nguyên nhân, bạn vẫn nên đi khám.

Tầm soát ung thư vú định kỳ

Việc tầm soát ung thư vú định kỳ giúp phát hiện sớm các tổn thương, ngay cả khi chưa có triệu chứng. Các khuyến nghị chung bao gồm:

  • Phụ nữ từ 20-39 tuổi: Tự khám vú hàng tháng và khám lâm sàng vú bởi bác sĩ mỗi 1-3 năm.
  • Phụ nữ từ 40 tuổi trở lên: Tự khám vú hàng tháng, khám lâm sàng vú hàng năm và chụp nhũ ảnh hàng năm.
Tầm soát ung thư vú định kỳ
Tầm soát ung thư vú định kỳ

Đối tượng có nguy cơ cao cần kiểm tra tuyến vú

Việc kiểm tra tuyến vú thường xuyên giúp phát hiện sớm ung thư vú, đặc biệt quan trọng với các nhóm nguy cơ cao dưới đây [4]:

  • Yếu tố di truyền & tiền sử gia đình: Người mang đột biến gen BRCA1/BRCA2 hoặc có mẹ, chị em ruột mắc ung thư vú. Nhóm này nên bắt đầu tầm soát từ khoảng 30 tuổi.
  • Tiền sử bệnh lý cá nhân: Người từng có tổn thương vú bất thường (tăng sản không điển hình), u lành có nguy cơ chuyển dạng hoặc đã mắc ung thư vú, ung thư buồng trứng.
  • Tiền sử xạ trị vùng ngực: Đặc biệt nếu xạ trị trong độ tuổi 10-30. Nên tầm soát sau 8 năm kể từ khi xạ trị (không trước 25 tuổi).
  • Yếu tố nội tiết & sinh sản: Có kinh sớm (<12 tuổi), mãn kinh muộn (>55 tuổi), sinh con muộn (>35 tuổi), không sinh con hoặc dùng nội tiết kéo dài.
  • Độ tuổi & giới tính: Phụ nữ thường có nguy cơ cao hơn nam giới, từ 40 tuổi nên chụp nhũ ảnh định kỳ hàng năm.
  • Dấu hiệu bất thường: Khối u, tiết dịch núm vú, thay đổi da vú, đau kéo dài hoặc tụt núm vú cần khám ngay.

Đối với những đối tượng này, bác sĩ có thể khuyến nghị bắt đầu tầm soát sớm hơn và sử dụng các phương pháp tầm soát bổ sung như MRI vú (nếu cần).

Bác sĩ Nguyễn Thị Phượng – Trung tâm Vú Hano, Bệnh viện Đa khoa Hà Nội, cho biết: “Chúng tôi từng tiếp nhận trường hợp bệnh nhân nữ 36 tuổi, hoàn toàn không có triệu chứng lâm sàng bất thường, không có tiền sử gia đình mắc ung thư vú và trước đó chưa từng tầm soát tuyến vú. Khi khám sức khỏe định kỳ, kết quả chụp nhũ ảnh không phát hiện bất thường do bệnh nhân có mô vú dày, việc phát hiện tổn thương trên X-quang gặp nhiều hạn chế. Trong những trường hợp như vậy, siêu âm vú với bác sĩ có kinh nghiệm đóng vai trò rất quan trọng, giúp phát hiện chính xác những tổn thương mà các phương pháp khác có thể bỏ sót.”

Bác sĩ Phượng trả kết quả cho bệnh nhân tầm soát ung thư vú

Từ thực tế này, bác sĩ Phượng khuyến nghị, phụ nữ – kể cả khi chưa có triệu chứng – nên tầm soát tuyến vú định kỳ 6-12 tháng/lần. Đặc biệt với phụ nữ trẻ có mô vú dày, cần kết hợp siêu âm và chụp nhũ ảnh để tăng khả năng phát hiện sớm. Việc chủ động kiểm tra định kỳ sẽ giúp phát hiện ung thư vú ở giai đoạn sớm, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Câu hỏi thường gặp

1. Khối u ở vú có nguy hiểm không?

Không phải tất cả các khối u ở vú đều nguy hiểm. Phần lớn các khối u vú là lành tính (không phải ung thư), ví dụ như u xơ tuyến vú, u nang. Tuy nhiên, một số khối u có thể là ác tính (ung thư) hoặc có nguy cơ trở thành ác tính. Do đó, bất kỳ khối u nào được phát hiện đều cần được thăm khám và đánh giá bởi bác sĩ chuyên khoa để xác định bản chất và mức độ nguy hiểm. Việc tự ý chẩn đoán hoặc bỏ qua các dấu hiệu bất thường có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng.

2. U vú 4A là gì?

BIRADS 4a là một phân loại trong hệ thống BIRADS, chỉ ra rằng tổn thương được phát hiện có  nghi ngờ ác tính thấp  (nguy cơ ung thư từ > 2% đến ≤ 10%). Mặc dù nguy cơ thấp, nhưng các tổn thương BIRADS 4a vẫn cần được sinh thiết để có chẩn đoán mô học chính xác. Đây là bước quan trọng để loại trừ hoàn toàn khả năng ung thư và đưa ra kế hoạch quản lý phù hợp, tránh bỏ sót các trường hợp ác tính tiềm ẩn.

3. BIRADS 4 có cần sinh thiết không?

Có, BIRADS 4 có cần sinh thiết.  Bất kỳ tổn thương nào được xếp vào nhóm BIRADS 4 (bao gồm 4a, 4b, 4c) đều được khuyến nghị sinh thiết. Lý do là các tổn thương này có những đặc điểm hình ảnh không hoàn toàn lành tính và cần được kiểm tra ở cấp độ tế bào để xác định chính xác bản chất. Sinh thiết là phương pháp duy nhất có thể đưa ra chẩn đoán xác định ung thư vú trong trường hợp này.

4. BIRADS 5 có nguy hiểm không?

BIRADS 5 có nguy hiểm không? Câu trả lời là  rất nguy hiểm. Đây là phân loại dành cho các tổn thương có  nguy cơ ác tính rất cao  (≥ 95%), với các đặc điểm hình ảnh gần như chắc chắn là ung thư. Khi nhận được kết quả BIRADS 5, bệnh nhân cần được tiến hành sinh thiết và các xét nghiệm chuyên sâu khác một cách khẩn trương để xác định chẩn đoán và bắt đầu phác đồ điều trị ung thư vú càng sớm càng tốt. Việc chậm trễ có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiên lượng bệnh.

5. Dấu hiệu u vú ác tính có dễ nhận biết không?

Không phải lúc nào các dấu hiệu u vú ác tính cũng dễ dàng nhận biết bằng mắt thường hoặc qua tự khám. Ở giai đoạn sớm, ung thư vú thường không gây đau hoặc có triệu chứng rõ ràng. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện qua các phương pháp tầm soát hình ảnh như chụp nhũ ảnh, siêu âm. Do đó, việc tầm soát ung thư vú định kỳ theo khuyến nghị của bác sĩ là vô cùng quan trọng, đặc biệt đối với phụ nữ trên 40 tuổi hoặc có yếu tố nguy cơ cao. Đừng chờ đợi đến khi có dấu hiệu rõ ràng mới đi khám.

===========================

Nếu bạn có bất kỳ lo lắng nào về sức khỏe tuyến vú hoặc cần được tư vấn chuyên sâu về u vú BIRADS, đừng ngần ngại liên hệ với Trung tâm Vú Hano – Bệnh viện Đa khoa Hà Nội qua hotline 1900 2345 29 / 0981 500 770. Với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm và hệ thống trang thiết bị hiện đại, chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn trên hành trình bảo vệ sức khỏe. 

NGUỒN THAM KHẢO

1. Arian A, Dinas K, Pratilas GC, Alipour S. The Breast Imaging-Reporting and Data System (BI-RADS) Made Easy [Internet]. Iran J Radiol. 2022;19(1):e121155 [cited 2026 Mar 19]. Available from: https://brieflands.com/journals/ijradiology/articles/121155.pdf

2. Nại Thị Hương Thoang. Tổn thương vú BIRADS 5 nhưng không ung thư [Internet]. Medic. 2025 [cited 2026 Mar 19]. Available from: https://medic.com.vn/storage/2025/12/TonThuongVuBirads5KhongUngThu_NaiThiHuongThoang.pdf

3.Lê Thị Diễm, Lâm Thanh Ngọc, Nguyễn Thị Thùy Linh, et al. Vai trò của cộng hưởng từ khuếch tán và động học trong chẩn đoán phân biệt u vú lành tính và ác tính [Internet]. Tạp chí Y học TP. HCM. 2022;26(2) [cited 2026 Mar 19]. Available from: https://www.tapchiyhoctphcm.vn/upload/2022/T26%20S2%202022%20CDHA-YTCC/8.pdf

4. [Tác giả không xác định]. Bi-RADS [Internet]. Siriraj Radiology. 2024 [cited 2026 Mar 19]. Available from: https://sirirajradiology.com/wp-content/uploads/2024/07/10-BiRAD.pdf

#u vú birads
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Góp ý
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
Phản hồi nội tuyến
Xem tất cả bình luận