Quá kích buồng trứng là một biến chứng có thể xảy ra trong quá trình kích thích trứng để hỗ trợ sinh sản. Tình trạng này thường gặp ở phụ nữ làm IVF hoặc sử dụng thuốc kích thích rụng trứng. Nếu không kiểm soát kịp thời, quá kích buồng trứng có thể gây ra nhiều hệ lụy nguy hiểm cho sức khỏe. Vậy nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị hội chứng này là gì? Cùng Bệnh viện Đa khoa Hà Nội đi tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Quá kích buồng trứng là gì?

Quá kích buồng trứng (OHSS – Ovarian Hyperstimulation Syndrome) là tình trạng buồng trứng phản ứng quá mức với thuốc kích thích rụng trứng, dẫn đến việc sản xuất một lượng lớn nang trứng và tăng tính thấm của mạch máu. Điều này khiến dịch tích tụ trong ổ bụng và gây ra nhiều triệu chứng khó chịu.

Tình trạng này thường xuất hiện sau khi tiêm hCG (hormone kích thích rụng trứng) trong các phương pháp hỗ trợ sinh sản như:

• IUI (bơm tinh trùng vào buồng tử cung)
• IVF (thụ tinh trong ống nghiệm)

Trong quá trình làm IUI và IVF, bác sĩ thường sử dụng thuốc kích thích buồng trứng để tạo ra nhiều trứng hơn. Tuy nhiên, nếu liều lượng thuốc cao hoặc cơ địa người phụ nữ nhạy cảm với hormone, buồng trứng có thể phản ứng quá mức, dẫn đến quá kích.

Dấu hiệu quá kích sau chọc trứng thường diễn ra khoảng 3 – 7 ngày sau khi tiêm hCG. Nếu không được xử lý kịp thời, bệnh có thể diễn biến nặng và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe sinh sản.

Nguyên nhân gây quá kích buồng trứng

Hội chứng quá kích chủ yếu xảy ra do sử dụng thuốc kích thích buồng trứng, khiến buồng trứng sản xuất quá nhiều nang noãn và gây rối loạn cân bằng dịch trong cơ thể. Một số nguyên nhân chính gây ra tình trạng này bao gồm:

• Liều lượng thuốc kích thích trứng quá cao: Việc dùng thuốc kích thích rụng trứng, đặc biệt là hCG (human chorionic gonadotropin), với liều lượng cao có thể làm buồng trứng phản ứng quá mức, dẫn đến tăng tính thấm thành mạch và tích nước trong ổ bụng.
• Cơ địa nhạy cảm với hormone hCG: Một số phụ nữ có phản ứng mạnh với hCG, dẫn đến việc sản xuất quá nhiều estrogen và các yếu tố kích thích mạch máu, làm tăng nguy cơ phù nề và tràn dịch ổ bụng.
• Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS): Phụ nữ mắc PCOS có buồng trứng nhạy cảm hơn với hormone kích thích, dễ bị quá kích hơn so với người bình thường.
• Tiền sử trước đó: Nếu một người từng bị quá kích buồng trứng trong các chu kỳ trước, nguy cơ tái phát ở các chu kỳ tiếp theo sẽ cao hơn.
• Mang thai sau khi chọc trứng: Khi phụ nữ có thai ngay sau khi kích thích buồng trứng, hormone hCG nội sinh sẽ tiếp tục được sản xuất, làm tăng nguy cơ kéo dài tình trạng quá kích.

Những yếu tố trên khiến đây trở thành một biến chứng phổ biến trong các phương pháp hỗ trợ sinh sản. Do đó, việc theo dõi cẩn thận và điều chỉnh phác đồ điều trị phù hợp là rất quan trọng để giảm thiểu rủi ro.

>> Xem thêm: Niêm Mạc Tử Cung Mỏng Là Gì? Nguyên Nhân Và Phương Pháp Điều Trị

Biểu hiện quá kích buồng trứng

Bệnh lý có thể biểu hiện với nhiều mức độ khác nhau, từ nhẹ đến nặng. Ban đầu, các triệu chứng có thể khá mơ hồ và dễ nhầm lẫn với các biểu hiện thông thường sau kích trứng. Tuy nhiên, nếu không được kiểm soát, tình trạng này có thể tiến triển nhanh chóng và gây ra những biến chứng nghiêm trọng. Dưới đây là một số dấu hiệu phổ biến:

• Đau bụng dưới, căng tức bụng: Đây là dấu hiệu sớm nhất, xảy ra do buồng trứng mở rộng bất thường và sự tích tụ dịch trong ổ bụng.
• Buồn nôn, ói mửa: Khi cơ thể phản ứng quá mức với hormone, có thể xuất hiện tình trạng buồn nôn và thậm chí là ói mửa kéo dài.
• Khó thở, mệt mỏi: Nếu tình trạng tích dịch nghiêm trọng, dịch có thể lan đến khoang màng phổi, gây khó thở và cảm giác mệt mỏi kéo dài.
• Tăng cân nhanh do tích nước: Cân nặng có thể tăng đột ngột từ 2 – 3kg chỉ trong vài ngày, do cơ thể giữ nước nhiều hơn bình thường.
• Tiểu ít hoặc nước tiểu sẫm màu: Đây là dấu hiệu cảnh báo tình trạng mất nước và mất cân bằng điện giải trong cơ thể.

Nếu gặp bất kỳ dấu hiệu nào trên, đặc biệt là khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng, cần liên hệ ngay với bác sĩ để được kiểm tra và điều trị kịp thời.

>> Xem thêm: Xét nghiệm AMH: Chỉ số bao nhiêu là bình thường?

Quá kích buồng trứng có nguy hiểm không?

Quá kích có thể diễn ra ở nhiều mức độ khác nhau, từ nhẹ đến rất nặng, với các triệu chứng ngày càng nghiêm trọng nếu không được kiểm soát kịp thời. Dưới đây là các cấp độ của hội chứng này:

Mức độ nhẹ:

• Bệnh nhân có thể cảm thấy khó chịu, đau bụng dưới nhẹ, buồn nôn và hơi chướng bụng.
• Một số trường hợp có thể tăng cân nhẹ do tích nước, nhưng chưa ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt hằng ngày.

Mức độ vừa:

• Bụng trở nên căng hơn, đau bụng mức độ trung bình. Người bệnh có thể xuất hiện buồn nôn, nôn ói, tiêu chảy.
• Khi siêu âm, bác sĩ có thể phát hiện dịch tự do trong ổ bụng – dấu hiệu cho thấy tình trạng đang tiến triển nặng hơn.

Mức độ nặng:

• Lượng dịch tích tụ trong ổ bụng tăng lên đáng kể, có thể tràn dịch màng phổi, khiến bệnh nhân khó thở.
• Bên cạnh đó, người bệnh có thể gặp phải rối loạn chức năng gan, phù toàn thân, bụng căng to, đau bụng dữ dội, nhịp thở nhanh hơn 20 lần/phút, hạ huyết áp, lượng nước tiểu giảm đáng kể.

Mức độ rất nặng:

• Đây là giai đoạn nguy hiểm nhất, khi dịch ổ bụng và dịch màng phổi xuất hiện rất nhiều.
• Người bệnh có thể rơi vào tình trạng suy thận, tràn dịch màng tim, thuyên tắc mạch máu, suy hô hấp cấp (ARDS), thiếu oxy máu.
• Lượng nước tiểu giảm nghiêm trọng hoặc thậm chí vô niệu, đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu không được điều trị kịp thời.

Do đó, nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào sau khi kích thích buồng trứng, người bệnh cần liên hệ ngay với bác sĩ để được thăm khám và can thiệp sớm, tránh biến chứng nguy hiểm.

>> Xem thêm: Xét nghiệm AMH giá bao nhiêu? Bảng giá mới nhất 2025

Làm gì khi bị quá kích buồng trứng?

Khi gặp tình trạng này, việc theo dõi triệu chứng và có những biện pháp xử lý kịp thời là rất quan trọng để tránh biến chứng nguy hiểm. Dưới đây là những việc bạn cần làm:

• Theo dõi triệu chứng và mức độ nặng nhẹ: Nếu chỉ có đau bụng nhẹ, chướng bụng hoặc buồn nôn thoáng qua, bạn có thể tự theo dõi tại nhà. Nhưng nếu xuất hiện các triệu chứng nặng hơn như đau bụng dữ dội, khó thở, tiểu ít, cần đến bệnh viện ngay lập tức.
• Bổ sung đủ nước: Uống 2 – 3 lít nước/ngày, đặc biệt là nước điện giải hoặc nước có chứa protein để giảm nguy cơ cô đặc máu và hình thành cục máu đông.
• Chế độ ăn uống hợp lý: Ăn nhiều thực phẩm giàu đạm như thịt, cá, trứng, sữa để giảm tích nước trong cơ thể. Hạn chế muối để tránh tình trạng phù nề, chướng bụng nặng hơn.
• Nghỉ ngơi, tránh vận động mạnh: Không tập thể dục cường độ cao, hạn chế bê vác vật nặng hoặc vận động quá sức, vì có thể làm tăng nguy cơ xoắn buồng trứng.
• Tái khám theo hướng dẫn của bác sĩ: Nếu được chẩn đoán quá kích bạn cần đi khám đúng lịch hẹn, ngay cả khi triệu chứng đã thuyên giảm, để đảm bảo không có biến chứng nguy hiểm.

>> Xem thêm: Tử cung nhỏ là gì? Dấu hiệu và cách chữa trị

Điều trị quá kích buồng trứng

Tùy vào mức độ bệnh, bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ điều trị phù hợp:

Trường hợp nhẹ

Với trường hợp nhẹ, bệnh thường tự hết.

• Bệnh nhân có thể tự theo dõi tại nhà.
• Uống nhiều nước, ăn uống đủ chất.
• Nghỉ ngơi nhiều, tránh căng thẳng.

Trường hợp trung bình – nặng

Để điều trị cho trường hợp trung bình đến nặng, cần can thiệp y tế để kiểm soát tình trạng. Bác sĩ có thể chỉ định:

• Truyền dịch, truyền albumin để cân bằng nước và điện giải, tránh tình trạng mất nước do dịch tràn vào ổ bụng.
• Dùng thuốc chống đông máu nếu bệnh nhân có nguy cơ cao bị huyết khối.
• Hút dịch ổ bụng nếu dịch tích tụ nhiều gây chướng bụng, khó thở.
• Nhập viện theo dõi nếu có nguy cơ biến chứng nặng như suy thận, tràn dịch màng tim, suy hô hấp.

Việc điều trị cần được thực hiện dưới sự theo dõi chặt chẽ của bác sĩ để tránh những biến chứng nguy hiểm, đặc biệt với các trường hợp làm IVF. Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường, hãy liên hệ ngay với cơ sở y tế để được hỗ trợ kịp thời.

Đây là một biến chứng phổ biến trong điều trị hiếm muộn, nhưng có thể kiểm soát nếu phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Nếu bạn đang thực hiện IVF hoặc sử dụng thuốc kích thích trứng, hãy tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ để giảm nguy cơ quá kích.

Trung tâm Hiếm muộn & Y học giới tính – Bệnh viện Đa khoa Hà Nội là địa chỉ uy tín trong điều trị vô sinh hiếm muộn, đặc biệt trong việc dự phòng và xử trí hội chứng quá kích buồng trứng (OHSS). Với đội ngũ bác sĩ giỏi, giàu kinh nghiệm và hệ thống trang thiết bị hiện đại, trung tâm đảm bảo quy trình kích thích buồng trứng an toàn, giúp phát hiện sớm nguy cơ quá kích để can thiệp kịp thời.

Các dịch vụ tại trung tâm như IUI, IVF, trữ đông phôi, hỗ trợ sinh sản toàn diện đều được thực hiện theo tiêu chuẩn cao, giúp tối ưu cơ hội thành công cho các cặp vợ chồng hiếm muộn sinh con theo ý muốn. Liên hệ 1900 2345 29 / 0981 500 770 để được tư vấn bởi bác sĩ chuyên khoa.

Câu hỏi thường gặp

1. Quá kích buồng trứng bao lâu thì hết?

Thông thường, các triệu chứng nhẹ sẽ tự khỏi sau 7 – 10 ngày. Tuy nhiên, nếu mức độ nặng, bệnh nhân có thể cần điều trị tại bệnh viện trong vòng 2 – 4 tuần.

2. Quá kích buồng trứng có nên chuyển phôi không?

Bác sĩ thường khuyến cáo không nên chuyển phôi tươi ngay khi bị quá kích buồng trứng. Thay vào đó, nên trữ phôi và chờ cơ thể hồi phục rồi mới chuyển phôi sau.

3. Quá kích buồng trứng có thai được không?

Có. Tuy nhiên, nếu mang thai ngay khi đang bị quá kích, tình trạng này có thể kéo dài và trở nên nặng hơn. Vì vậy, cần theo dõi sát sao khi quyết định có thai sau khi bị quá kích.

4. Ăn gì để giảm quá kích buồng trứng?
5. Uống nhiều nước để đào thải hormone dư thừa.
6. Ăn thực phẩm giàu protein như trứng, thịt nạc, sữa.
7. Hạn chế muối để giảm tích nước.
8. Bổ sung rau xanh, trái cây giàu kali giúp cân bằng điện giải.