Nhịn ăn là một trong những yêu cầu quan trọng trước khi nội soi dạ dày nhưng không phải ai cũng hiểu rõ cần nhịn bao lâu, có được uống nước hay sử dụng thuốc trước khi nội soi hay không. Thực tế, chỉ một sai sót nhỏ trong khâu chuẩn bị cũng có thể khiến buổi nội soi phải tạm hoãn hoặc ảnh hưởng đến kết quả chẩn đoán. Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết nội soi dạ dày có phải nhịn ăn không, đồng thời hướng dẫn cách chuẩn bị đúng để quá trình nội soi diễn ra an toàn và hiệu quả.

Nội soi dạ dày có phải nhịn ăn không?

Có. Người bệnh cần nhịn ăn ít nhất 6-8 giờ trước khi nội soi dạ dày, kể cả khi thực hiện nội soi thường hay nội soi gây mê. Đối với nước lọc, bác sĩ thường khuyến cáo ngừng uống trước thủ thuật khoảng 2 giờ, trừ trường hợp có chỉ định khác.

Theo khuyến cáo của American Society of Anesthesiologists (ASA), việc tuân thủ thời gian nhịn ăn trước nội soi là yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ hít sặc trong quá trình gây mê và nâng cao chất lượng thăm khám [1].

Vì sao cần nhịn ăn trước khi nội soi dạ dày?

Trong quá trình nội soi, bác sĩ cần quan sát toàn bộ niêm mạc thực quản, dạ dày và tá tràng. Nếu trong dạ dày vẫn còn thức ăn hoặc dịch tiêu hóa, hình ảnh có thể bị che khuất, gây khó khăn cho việc phát hiện các tổn thương nhỏ như viêm, loét, polyp hoặc ung thư giai đoạn sớm.

Việc nhịn ăn đúng hướng dẫn mang lại nhiều lợi ích:

• Giúp dạ dày rỗng, hình ảnh nội soi rõ nét hơn.
• Tăng khả năng phát hiện các tổn thương nhỏ trên niêm mạc.
• Hạn chế nguy cơ trào ngược và hít sặc khi nội soi gây mê.
• Giảm cảm giác buồn nôn hoặc nôn trong quá trình đưa ống nội soi.

Không nhịn ăn trước nội soi có ảnh hưởng gì?

Không ít người cho rằng chỉ ăn một ít hoặc uống sữa trước khi nội soi sẽ không ảnh hưởng đến kết quả. Tuy nhiên, ngay cả một lượng thức ăn nhỏ cũng có thể khiến bác sĩ phải trì hoãn thủ thuật hoặc làm giảm chất lượng thăm khám.

Nếu không nhịn ăn đúng hướng dẫn, người bệnh có thể gặp một số rủi ro như:

• Hình ảnh nội soi bị che khuất, khó đánh giá chính xác tổn thương.
• Bỏ sót các tổn thương nhỏ hoặc tổn thương tiền ung thư.
• Tăng nguy cơ trào ngược và hít sặc khi gây mê.
• Phải dừng hoặc hoãn nội soi để đảm bảo an toàn.
• Ảnh hưởng đến các thủ thuật can thiệp như sinh thiết hoặc cắt polyp nếu có chỉ định.

Vì vậy, nếu lỡ ăn hoặc uống không đúng hướng dẫn trước giờ nội soi, người bệnh nên thông báo ngay cho bác sĩ để được đánh giá và sắp xếp thời điểm thực hiện phù hợp, thay vì cố tiếp tục nội soi.

Nội soi dạ dày cần nhịn ăn bao lâu?

Bên cạnh câu hỏi “nội soi dạ dày có phải nhịn ăn không”, nhiều người cũng băn khoăn cần nhịn trong bao lâu để đảm bảo kết quả chính xác và an toàn. Thời gian nhịn ăn có thể khác nhau tùy phương pháp nội soi, thời điểm thực hiện và tình trạng sức khỏe của từng người bệnh.

ThS.BS Mông Thị Bích Phượng – Trung tâm Tiêu hóa HANO, Bệnh viện Đa khoa Hà Nội cho biết: “Trước khi nội soi dạ dày, người bệnh cần nhịn ăn từ 6-8 giờ để dạ dày tiêu hóa hết thức ăn và làm rỗng hoàn toàn. Điều này giúp bác sĩ quan sát rõ niêm mạc, nâng cao độ chính xác trong phát hiện các tổn thương. Trong thời gian nhịn ăn, người bệnh có thể uống một lượng nhỏ nước lọc nếu được hướng dẫn, nhưng cần ngừng uống ít nhất 2 giờ trước khi nội soi. Đồng thời, không nên sử dụng các loại đồ uống có màu như cà phê, sữa hay nước trái cây vì có thể ảnh hưởng đến khả năng quan sát trong quá trình nội soi.”

Nội soi dạ dày cần nhịn ăn trước mấy tiếng?

Theo khuyến cáo của ASA, người bệnh nên nhịn ăn ít nhất 6-8 giờ trước khi nội soi dạ dày. Đối với nước lọc, có thể uống lượng nhỏ đến khoảng 2 giờ trước thủ thuật, sau đó cần nhịn hoàn toàn để giảm nguy cơ hít sặc trong quá trình nội soi hoặc gây mê [1].

Để thuận tiện chuẩn bị, bạn có thể tham khảo thời gian nhịn ăn theo lịch nội soi dưới đây:

Với trẻ em, người cao tuổi hoặc người có bệnh lý đặc biệt, bác sĩ sẽ điều chỉnh thời gian nhịn ăn phù hợp nhằm đảm bảo an toàn trong quá trình thực hiện.

Nội soi gây mê và nội soi thường có khác nhau về thời gian nhịn ăn?

Cả nội soi dạ dày thường và nội soi gây mê đều yêu cầu người bệnh nhịn ăn trước thủ thuật. Tuy nhiên, với nội soi gây mê, việc tuân thủ thời gian nhịn ăn cần nghiêm ngặt hơn để hạn chế nguy cơ trào ngược và hít sặc khi thuốc mê làm giảm phản xạ bảo vệ đường thở.

Thông thường:

• Nội soi thường: nhịn ăn tối thiểu 6 giờ.
• Nội soi gây mê: nên nhịn ăn 6-8 giờ, đồng thời không uống nước trong 2 giờ cuối trước thủ thuật.

Trước khi nội soi dạ dày nên ăn gì?

Ngoài thời gian nhịn ăn, lựa chọn thực phẩm cho bữa ăn cuối cũng ảnh hưởng đến chất lượng nội soi. Một bữa ăn nhẹ, dễ tiêu sẽ giúp dạ dày làm rỗng nhanh hơn và hạn chế cặn thức ăn còn sót lại.

Nên ăn

Trước khi bắt đầu nhịn ăn, bạn nên ưu tiên các thực phẩm dễ tiêu hóa như:

• Cháo, súp hoặc canh loãng.
• Cơm mềm với thịt nạc, cá hấp.
• Bánh mì trắng không nhân.
• Khoai luộc hoặc rau củ nấu chín mềm.

Không nên ăn quá no ở bữa cuối và nên kết thúc bữa ăn trước thời điểm nội soi ít nhất 6-8 giờ.

Những thực phẩm cần tránh

Một số loại thực phẩm và đồ uống có thể lưu lại lâu trong dạ dày hoặc làm ảnh hưởng đến hình ảnh nội soi, bao gồm:

• Sữa và các chế phẩm từ sữa.
• Đồ ăn nhiều dầu mỡ hoặc chiên rán.
• Thực phẩm nhiều chất xơ khó tiêu như ngô, các loại hạt.
• Đồ ăn cay nóng hoặc chế biến sẵn.
• Cà phê, trà đặc, nước ngọt có màu và đồ uống có gas.
• Rượu bia trong vòng 24 giờ trước nội soi.

Việc hạn chế những thực phẩm này giúp bác sĩ quan sát niêm mạc rõ hơn và giảm nguy cơ phải trì hoãn thủ thuật.

Có được uống thuốc trước khi nội soi dạ dày không?

Người mắc các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc tim mạch thường lo lắng việc ngừng thuốc có ảnh hưởng đến sức khỏe hay không.

Trên thực tế, không phải tất cả các loại thuốc đều phải ngừng trước nội soi. Người bệnh cần thông báo với bác sĩ về các thuốc đang sử dụng để được hướng dẫn cụ thể.

Một số lưu ý thường gặp gồm:

• Thuốc huyết áp: thường vẫn có thể uống theo hướng dẫn của bác sĩ với một ngụm nước nhỏ.
• Thuốc điều trị đái tháo đường: có thể cần điều chỉnh liều hoặc thời điểm dùng do phải nhịn ăn.
• Thuốc chống đông, chống kết tập tiểu cầu: chỉ ngừng khi có chỉ định của bác sĩ, đặc biệt nếu dự kiến sinh thiết hoặc cắt polyp.
• Thuốc ức chế bơm proton (PPI): trong một số trường hợp cần test vi khuẩn HP, bác sĩ có thể yêu cầu ngừng thuốc trước khi nội soi để tránh ảnh hưởng đến kết quả.

Nếu chưa chắc chắn về loại thuốc mình đang sử dụng, người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc mà cần trao đổi với bác sĩ trước ngày nội soi.

Những lưu ý trước và sau khi nội soi dạ dày

Bên cạnh việc nhịn ăn đúng thời gian, người bệnh cũng cần chuẩn bị đầy đủ về sức khỏe, giấy tờ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ để quá trình nội soi diễn ra an toàn, thuận lợi.

5 lưu ý trước khi nội soi dạ dày

Để hạn chế phải hoãn thủ thuật hoặc ảnh hưởng đến kết quả chẩn đoán, bạn nên lưu ý:

• Tuân thủ đúng thời gian nhịn ăn theo hướng dẫn của bác sĩ và không ăn hoặc uống thêm khi đã bắt đầu nhịn.
• Thông báo đầy đủ tình trạng sức khỏe, tiền sử dị ứng thuốc, các bệnh lý đang điều trị và những loại thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc chống đông hoặc thuốc điều trị đái tháo đường.
• Mặc trang phục thoải mái, hạn chế đeo trang sức, kính áp tròng hoặc răng giả khi thực hiện nội soi.
• Sắp xếp người thân đưa đón nếu lựa chọn nội soi gây mê, vì sau thủ thuật bạn không nên tự lái xe hoặc vận hành máy móc.
• Chuẩn bị đầy đủ giấy tờ như CCCD, thẻ BHYT (nếu có), kết quả xét nghiệm hoặc hồ sơ khám bệnh trước đó để bác sĩ thuận tiện theo dõi.

Sau nội soi dạ dày bao lâu được ăn uống?

Thời điểm ăn uống trở lại sẽ phụ thuộc vào phương pháp nội soi và việc có thực hiện can thiệp trong quá trình nội soi hay không.

• Nội soi không gây mê: Có thể uống nước sau khi hết cảm giác tê họng (nếu có gây tê), sau đó ăn nhẹ với các thực phẩm mềm, dễ tiêu theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Nội soi gây mê: Chỉ nên ăn uống khi đã tỉnh hoàn toàn và được nhân viên y tế xác nhận có thể sử dụng thực phẩm.
• Nội soi có sinh thiết hoặc cắt polyp: Người bệnh thường được khuyến cáo ăn thức ăn mềm, tránh đồ cay nóng, rượu bia và các thực phẩm cứng trong những ngày đầu để niêm mạc hồi phục tốt hơn.

Trong 24 giờ đầu sau nội soi gây mê, nên nghỉ ngơi, tránh uống rượu bia, không lái xe và hạn chế làm việc cần sự tập trung cao.

Nội soi dạ dày tại Trung tâm Tiêu hóa HANO – Bệnh viện Đa khoa Hà Nội

Tại Trung tâm Tiêu hóa HANO – Bệnh viện Đa khoa Hà Nội, quy trình nội soi được xây dựng khoa học nhằm giúp người bệnh chuẩn bị đầy đủ trước thủ thuật và theo dõi sát sau khi thực hiện.

Người bệnh được hỗ trợ:

• Tư vấn và hướng dẫn chi tiết về chế độ nhịn ăn, sử dụng thuốc trước nội soi.
• Nội soi dạ dày thường hoặc nội soi gây mê trên hệ thống Olympus EVIS EXERA III CV-190 và Fujifilm VP7000 tích hợp công nghệ NBI, hỗ trợ phát hiện sớm các tổn thương đường tiêu hóa.
• Theo dõi tại phòng hồi tỉnh với đội ngũ bác sĩ và điều dưỡng giàu kinh nghiệm sau nội soi gây mê.
• Được bác sĩ tư vấn kết quả, hướng dẫn chế độ ăn uống và chăm sóc sau nội soi trước khi ra về.

Nếu cần tư vấn về nội soi dạ dày có phải nhịn ăn không, cách chuẩn bị trước nội soi hoặc đặt lịch khám, bạn có thể liên hệ Trung tâm Tiêu hóa HANO – Bệnh viện Đa khoa Hà Nội qua 0869 521 221 hoặc 0981 500 770 để được hướng dẫn cụ thể theo khung giờ nội soi.

Câu hỏi thường gặp

Nội soi dạ dày cần nhịn ăn bao lâu?

Người bệnh nên nhịn ăn ít nhất 6-8 giờ trước khi nội soi dạ dày để dạ dày rỗng, giúp bác sĩ quan sát rõ niêm mạc và giảm nguy cơ hít sặc trong quá trình thực hiện. Với nước lọc, thường có thể uống một lượng nhỏ đến khoảng 2 giờ trước nội soi, sau đó cần nhịn hoàn toàn theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc bác sĩ gây mê.

Vì sao phải nhịn ăn trước khi nội soi dạ dày?

Việc nhịn ăn giúp dạ dày không còn thức ăn hoặc dịch tồn đọng, tạo điều kiện để bác sĩ quan sát đầy đủ niêm mạc và phát hiện chính xác các tổn thương. Đồng thời, đây cũng là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ trào ngược và hít sặc, đặc biệt ở những trường hợp nội soi gây mê.

Sau khi nội soi dạ dày bao lâu thì được ăn?

Người bệnh chỉ nên ăn uống khi đã hết cảm giác tê họng (nếu có gây tê) hoặc tỉnh hoàn toàn sau nội soi gây mê và được nhân viên y tế xác nhận có thể ăn uống. Ban đầu nên uống nước từng ngụm nhỏ, sau đó ưu tiên các thực phẩm mềm, dễ tiêu. Nếu có sinh thiết hoặc cắt polyp, bác sĩ sẽ hướng dẫn chế độ ăn phù hợp với từng trường hợp.

Nội soi dạ dày qua đường mũi có cần nhịn ăn không?

Có. Dù nội soi qua đường mũi hay đường miệng, người bệnh vẫn cần nhịn ăn theo đúng hướng dẫn trước thủ thuật. Việc nhịn ăn không phụ thuộc vào đường đưa ống soi mà nhằm đảm bảo dạ dày rỗng để bác sĩ quan sát rõ niêm mạc và giảm nguy cơ trào ngược trong quá trình nội soi.

Lỡ ăn trước khi nội soi thì phải làm sao?

Nếu đã ăn hoặc uống trong thời gian cần nhịn trước nội soi, bạn nên thông báo ngay với bác sĩ hoặc nhân viên y tế. Dựa trên loại thực phẩm, thời điểm và lượng thức ăn đã sử dụng, bác sĩ sẽ quyết định có thể tiếp tục hay cần dời lịch nội soi để đảm bảo an toàn. Người bệnh không nên cố thực hiện thủ thuật khi chưa đáp ứng yêu cầu nhịn ăn.

========================================

Nội soi dạ dày có phải nhịn ăn không? Câu trả lời là có. Việc nhịn ăn đúng hướng dẫn không chỉ giúp bác sĩ quan sát chính xác niêm mạc dạ dày mà còn giảm nguy cơ biến chứng trong quá trình nội soi, đặc biệt với nội soi gây mê. Nếu còn băn khoăn về cách chuẩn bị hoặc cần đặt lịch nội soi, bạn có thể liên hệ Trung tâm Tiêu hóa HANO – Bệnh viện Đa khoa Hà Nội qua 0869 521 221 hoặc 0981 500 770 để được bác sĩ và nhân viên y tế hướng dẫn chi tiết.

NGUỒN THAM KHẢO

1. American Society of Anesthesiologists Committee on Standards and Practice Parameters. Practice guidelines for preoperative fasting and the use of pharmacologic agents to reduce the risk of pulmonary aspiration: application to healthy patients undergoing elective procedures. Anesthesiology [Internet]. 2023;138(2):105–19. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36629465/