Skip to main content

Cường Giáp Là Bệnh Gì? Nguyên Nhân, Dấu Hiệu Và Điều Trị 

5/5 (1)
Cập nhật lần cuối: 30/07/2025
Tác giả: Bệnh viện đa khoa Hà Nội

Cường giáp là rối loạn tuyến giáp, ảnh hưởng ~1% dân số thế giới, tỷ lệ mắc ở phụ nữ cao gấp 5-8 lần so với nam giới. Bệnh gây ra các dấu hiệu như run tay, đổ mồ hôi, hoặc bướu cổ. Nguyên nhân thường do tự miễn (Basedow) hoặc nhân giáp độc.

Vậy dấu hiệu bị cường giáp là gì? Phụ nữ mắc tuyến giáp cần lưu ý những gì khi mắc bệnh? Hãy cùng Bệnh viện ĐK Hà Nội đi tìm hiểu những thông tin chi tiết về căn bệnh này qua bài viết dưới đây!

Cường Giáp Là Bệnh Gì? Nguyên Nhân, Dấu Hiệu Và Điều Trị
Cường Giáp Là Bệnh Gì? Nguyên Nhân, Dấu Hiệu Và Điều Trị

Bệnh cường giáp là gì?

Cường giáp là gì?

Cường giáp xảy ra khi tuyến giáp sản xuất quá nhiều hormone T3, T4, đẩy nhanh trao đổi chất. Bệnh ảnh hưởng ~1% dân số toàn cầu, phổ biến ở phụ nữ 20-40 tuổi, đặc biệt dạng Basedow – rối loạn tự miễn gây mắt lồi (1). Triệu chứng bao gồm tim đập nhanh, sụt cân, hoặc khó ngủ.

Bướu cường giáp là gì?

Bướu cường giáp là gì? Đây là tình trạng tuyến giáp phì đại hoặc có nhân, làm tăng hormone, dẫn đến bướu cổ. Thường gặp ở bệnh Basedow hoặc nhân giáp độc. Bướu có thể gây khó nuốt, chèn ép cổ. Thực hiện thăm khám và siêu âm tuyến giáp giúp xác định kích thước bướu.

Cường giáp là gì?
Cường giáp là gì?

Nguyên nhân và yếu tố gây cường giáp

Nguyên nhân gây cường giáp

Nguyên nhân cường giáp bao gồm nhiều yếu tố phức tạp, ảnh hưởng đến hoạt động tuyến giáp:

  • Bệnh Basedow: Hệ miễn dịch tạo kháng thể (TRAb) kích thích tuyến giáp sản xuất hormone quá mức, chiếm ~70% các ca rối loạn tuyến giáp (1).
  • Nhân giáp độc: Khối u lành trong tuyến giáp hoạt động độc lập, gây thừa hormone, thường gặp ở người trên 40 tuổi.
  • Viêm tuyến giáp: Virus hoặc sau sinh (viêm tuyến giáp sau sinh) làm giải phóng hormone, phổ biến ở phụ nữ vừa sinh.
  • Iod dư thừa: Tiêu thụ quá nhiều iod từ thực phẩm (hải sản, muối iod) hoặc thuốc (amiodarone) kích hoạt tuyến giáp.
  • U tuyến yên: Hiếm gặp, u sản xuất TSH quá mức, kích thích tuyến giáp.

>> Xem thêm: Ung thư tuyến giáp có mấy giai đoạn? Phân loại và hướng điều trị

Các yếu tố nguy cơ

Bệnh dễ xảy ra ở các đối tượng sau:

  • Phụ nữ, tỷ lệ cao gấp 5-8 lần nam giới.
  • Tiền sử gia đình có rối loạn tuyến giáp hoặc tự miễn.
  • Stress, hút thuốc, hoặc nhiễm trùng.

Dấu hiệu và triệu chứng của cường giáp

Biểu hiện bệnh cường giáp

Biểu hiện bệnh cường giáp xuất hiện do hormone T3, T4 dư thừa, làm tăng tốc độ trao đổi chất:

  • Tim đập nhanh: Nhịp tim thường >100 lần/phút, gây hồi hộp, khó chịu.
  • Sụt cân bất thường: Mất 5-10kg dù ăn nhiều, do đốt năng lượng quá mức.
  • Run tay, đổ mồ hôi: Run nhẹ ở tay, mồ hôi nhiều làm ảnh hưởng công việc, sinh hoạt.
  • Mắt lồi do cường giáp: Thường gặp ở cường giáp Basedow, gây khô mắt, đỏ, hoặc nhìn đôi (~50% ca).
  • Rối loạn kinh nguyệt: Phụ nữ có thể mất kinh hoặc kinh không đều, ảnh hưởng sinh sản.
  • Lo âu, khó ngủ, mệt mỏi kéo dài cũng phổ biến, gây áp lực tâm lý.

>> Xem thêm: Cường giáp và suy giáp

Triệu chứng ở phụ nữ mang thai

Bệnh ở phụ nữ mang thai có thể gây:

  • Tiền sản giật, sinh non, hoặc sảy thai.
  • Thai nhi chậm phát triển chiếm ~10% ca.
  • Quyết định sinh thường hay sinh mổ phụ thuộc vào tình trạng mẹ và thai.

Cường giáp có nguy hiểm không?

Cường giáp nếu không được kiểm soát có thể gây biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt với phụ nữ lo lắng về khả năng sinh sản và sức khỏe thai kỳ. Hiểu rõ mức độ nguy hiểm giúp bạn chủ động điều trị.

Ảnh hưởng đến khả năng sinh sản

Bệnh cường giáp có thể làm gián đoạn chu kỳ kinh nguyệt, gây rụng trứng không đều hoặc mất kinh, dẫn đến khó thụ thai. Theo NIH (2025), ~20-30% phụ nữ mắc cường giáp gặp khó khăn về sinh sản (1). Cường giáp Basedow làm tăng nguy cơ rối loạn hormone, ảnh hưởng chất lượng trứng. Tuy nhiên, điều trị bằng thuốc như methimazole hoặc PTU giúp ổn định hormone, cải thiện khả năng mang thai. Thực hiện thăm khám tại các cơ sở y tế uy tín để được tư vấn và lên kế hoạch điều trị phù hợp.

Biến chứng và nguy cơ sức khỏe

Cường giáp ảnh hưởng thai kỳ, gây nguy cơ sảy thai, sinh non, hoặc tiền sản giật ảnh hưởng đến ~10% ca (2). Sinh mổ có thể cần nếu mẹ có biến chứng nghiêm trọng. Ngoài ra, cường giáp không điều trị còn dẫn đến:

  • Biến chứng tim mạch: Nhịp tim nhanh, suy tim.
  • Cơn bão giáp: Tình trạng cấp cứu, hiếm gặp nhưng nguy hiểm.
  • Loãng xương: Hormone dư thừa làm giảm mật độ xương.

Kiên nhẫn điều trị là chìa khóa để ổn định sức khỏe và phòng tránh các biến chứng nguy hiểm.

Chẩn đoán và điều trị cường giáp

Chẩn đoán cường giáp

Chẩn đoán dựa trên:

  • Xét nghiệm máu: Đo TSH (thấp), T3, T4 (cao), kháng thể TRAb (~90% chính xác), (1).
  • Siêu âm tuyến giáp: Phát hiện bướu hoặc nhân giáp.
  •  Xạ hình tuyến giáp: Đánh giá hoạt động tuyến giáp.

Chi phí xét nghiệm tuyến giáp khoảng 500,000-1,500,000 VNĐ tùy thuộc vào cơ sở y tế thực hiện.

>> Xem thêm: Gói Tầm Soát Ung Thư Tuyến Giáp

Điều trị cường giáp

Điều trị cường giáp nhằm giảm hormone và kiểm soát triệu chứng, với các phương pháp chính:

  • Thuốc kháng giáp: Thuốc điều trị cường giáp như methimazole hoặc PTU ức chế sản xuất hormone T3, T4. Liều lượng tùy chỉnh theo mức hormone, cần theo dõi chức năng gan vì nguy cơ phát ban hoặc tổn thương gan (<1% ca).
  • Iod phóng xạ: Uống iod-131 phá hủy tế bào tuyến giáp hoạt động quá mức, phù hợp nhân giáp độc. Bệnh nhân cần hạn chế tiếp xúc với trẻ em/phụ nữ mang thai trong 5-7 ngày sau điều trị.
  • Phẫu thuật: Cắt tuyến giáp (toàn phần/bán phần) áp dụng khi bướu lớn hoặc thuốc không hiệu quả. Rủi ro bao gồm tổn thương dây thanh quản hoặc nhược giáp sau mổ, cần bổ sung hormone suốt đời.

Phụ nữ mang thai ưu tiên PTU trong 3 tháng đầu để đảm bảo an toàn cho thai nhi. Theo dõi hormone định kỳ là cần thiết để tránh tái phát.

>> Xem thêm: Ung thư tuyến giáp thể nhú: Nguyên nhân, chẩn đoán và cách điều trị

Chế độ ăn uống và sinh hoạt của bệnh nhân cường giáp

Chăm sóc đúng cách qua ăn uống và sinh hoạt giúp giảm triệu chứng và cải thiện sức khỏe. Bệnh nhân bị rối loạn tuyến giáp cần chú ý:

  • Hạn chế iod: Tránh hải sản, muối iod để giảm kích thích tuyến giáp.
  • Bổ sung dinh dưỡng: Vitamin D, canxi chống loãng xương.
  • Uống đủ nước: Giảm mất nước do đổ mồ hôi.
  • Giảm stress: Thiền, yoga giúp ổn định hormone.
  • Tránh hút thuốc: Làm nặng thêm mắt lồi hoặc triệu chứng khác.
  • Tập thể dục nhẹ: Đi bộ, tránh vận động mạnh.

Bác sĩ CKII Trần Thị Thùy Dung – Khoa Nội Tiết, Bệnh viện Đại học Y dược TP Hồ Chí Minh cho biết: “Bệnh cường giáp là rối loạn về tự miễn hoặc rối loạn hormone trên từng cơ thể mỗi người, phụ thuộc vào cơ địa là chính. Nếu như bệnh nhân có ba mẹ hoặc người thân có tiền sử về rối loạn tuyến giáp cần được theo dõi nhiều hơn. Nếu như gặp các dấu hiệu nghi ngờ như sụt cân, thấy vùng cổ hơi to thì chúng ta nên đi xét nghiệm và siêu âm để kiểm tra để được chẩn đoán sớm.”

Duy trì lối sống lành mạnh và thăm khám định kỳ để cải thiện sức khỏe, phòng tránh các biến chứng nguy hiểm.

thăm khám định kỳ
thăm khám định kỳ

Nếu bạn nghi ngờ bị cường giáp, hãy thăm khám với bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán và điều trị đúng, đặc biệt khi bạn đang có kế hoạch mang thai và sinh nở. Liên hệ 1900 2345 29 hoặc 0981 500 770 để được tư vấn bởi các chuyên gia hỗ trợ sinh sản tại Bệnh viện Đa Khoa Hà Nội. 

>> Xem thêm: Ung thư tuyến giáp sống tối đa bao nhiêu năm

Câu hỏi thường gặp

1. Bị cường giáp nên sinh thường hay sinh mổ?

Tùy tình trạng mẹ và thai nhi. Nếu bệnh được kiểm soát tốt, sinh thường thường được ưu tiên. Sinh mổ có thể cần thiết nếu mẹ có biến chứng như tim đập nhanh nặng hoặc thai nhi gặp rủi ro. Theo dõi hormone mẹ và thai thường xuyên giúp đưa ra quyết định an toàn. Phụ nữ mang thai cần bác sĩ nội tiết đồng hành để đảm bảo sức khỏe mẹ và bé.

2. Bệnh cường giáp có phải kiêng đám ma không?

Không có bằng chứng khoa học yêu cầu kiêng đám ma. Thay vào đó, bệnh nhân nên nghỉ ngơi, giảm stress, và duy trì lối sống lành mạnh để kiểm soát triệu chứng. Tránh hút thuốc và vận động mạnh giúp giảm nguy cơ làm nặng dấu hiệu như mắt lồi.

3. Cường giáp có mổ được không?

Có, phẫu thuật cắt tuyến giáp là lựa chọn khi thuốc hoặc iod phóng xạ không hiệu quả, đặc biệt với bướu lớn. Phẫu thuật an toàn nếu hormone được kiểm soát trước mổ. Bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng để đảm bảo an toàn. Phương pháp này phù hợp cho bệnh nhân có bướu chèn ép hoặc triệu chứng nặng không đáp ứng điều trị khác.

4. Bệnh cường giáp có chữa được không?

Bệnh có thể kiểm soát hiệu quả bằng thuốc (methimazole, PTU), iod phóng xạ, hoặc phẫu thuật. Khoảng 50% bệnh nhân Basedow thuyên giảm sau 12-18 tháng dùng thuốc. Điều trị đúng giúp bệnh nhân sống khỏe, giảm nguy cơ biến chứng.

5. Bệnh cường giáp sống được bao lâu?

Với điều trị đúng, bệnh nhân có thể sống bình thường, không ảnh hưởng tuổi thọ. Nếu không điều trị, biến chứng tim mạch hoặc cơn bão giáp có thể gây nguy hiểm. Theo dõi định kỳ và chăm sóc đúng cách giúp duy trì chất lượng sống lâu dài.

NGUỒN THAM KHẢO

1. NIH (2025), “Hyperthyroidism”, https://www.niddk.nih.gov/health-information/endocrine-diseases/hyperthyroidism

2. ACOG (2025), “Thyroid Disease in Pregnancy”, https://www.acog.org/clinical/clinical-guidance/practice-bulletin/articles/2020/06/thyroid-disease-in-pregnancy

#cường giáp
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Góp ý
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
Phản hồi nội tuyến
Xem tất cả bình luận