Nội Soi Dạ Dày Đại Tràng Là Gì? Có Nên Thực Hiện Cùng Lúc?
Nội soi dạ dày đại tràng gồm hai thủ thuật riêng: nội soi thực quản – dạ dày – tá tràng và nội soi đại tràng. Hai thủ thuật có thể thực hiện trong cùng một buổi nếu người bệnh có chỉ định và đủ điều kiện sức khỏe. Cách này giúp tiết kiệm thời gian, giảm số lần chuẩn bị nhưng không phù hợp với tất cả mọi người.

Khi được chỉ định nội soi cả dạ dày và đại tràng, nhiều người băn khoăn có thể thực hiện hai thủ thuật trong cùng một lần hay không, có đau và cần chuẩn bị những gì. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ các vấn đề này, từ dấu hiệu cần nội soi đến quy trình thực hiện và cách lựa chọn cơ sở phù hợp.
Nội soi dạ dày đại tràng là gì?
Nội soi dạ dày đại tràng là cách gọi chung của hai thủ thuật: nội soi thực quản – dạ dày – tá tràng và nội soi đại tràng. Bác sĩ sử dụng một ống mềm có gắn camera để quan sát bên trong đường tiêu hóa, phát hiện những bất thường và lấy mẫu mô hoặc cắt polyp khi cần.
Hai thủ thuật có thể được thực hiện riêng hoặc trong cùng một buổi. Khi thực hiện cả hai, phương pháp này còn được gọi là nội soi hai đường.
Nội soi dạ dày quan sát những gì?
Nội soi dạ dày giúp bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc thực quản, dạ dày và tá tràng (đoạn đầu ruột non). Ống soi được đưa qua miệng, đi xuống thực quản rồi đến dạ dày và tá tràng.

Phương pháp này giúp phát hiện các bất thường như viêm, loét, polyp, tổn thương nghi ngờ ung thư hoặc dấu hiệu viêm thực quản do trào ngược. Khi cần, bác sĩ có thể lấy một mẫu mô nhỏ để xét nghiệm, chẳng hạn kiểm tra vi khuẩn HP hoặc xác định bản chất tổn thương.
Nội soi đại tràng quan sát những gì?
Nội soi đại tràng giúp kiểm tra trực tràng và toàn bộ đại tràng. Bác sĩ đưa ống soi qua hậu môn, di chuyển dọc theo khung đại tràng để quan sát niêm mạc bên trong.
Những bất thường có thể được phát hiện gồm polyp, viêm, loét, chảy máu, vị trí hẹp hoặc khối nghi ngờ ung thư. Nếu phù hợp, bác sĩ có thể lấy mẫu mô sinh thiết hoặc cắt polyp ngay trong quá trình nội soi.
Để quan sát rõ niêm mạc, đại tràng cần được làm sạch phân trước thủ thuật. Vì vậy, chuẩn bị đường ruột đúng hướng dẫn là yếu tố quan trọng quyết định chất lượng nội soi.
Khi nào cần nội soi dạ dày đại tràng?
Nội soi dạ dày và nội soi đại tràng có chỉ định riêng. Tùy triệu chứng, tiền sử bệnh và yếu tố nguy cơ, bác sĩ có thể chỉ định một thủ thuật hoặc cả hai. Những dấu hiệu dưới đây giúp bạn nhận biết khi nào nên đi khám, nhưng không thể thay thế chẩn đoán của bác sĩ.
Dấu hiệu cảnh báo cần nội soi dạ dày
Theo hướng dẫn của Trường môn Tiêu hóa Hoa Kỳ và Hội Tiêu hóa Canada (ACG/CAG) năm 2017, người từ 60 tuổi trở lên mới xuất hiện triệu chứng khó tiêu nên được nội soi dạ dày để loại trừ ung thư đường tiêu hóa trên. Người có nguy cơ ung thư dạ dày cao hơn, chẳng hạn có người thân mắc ung thư dạ dày hoặc từng sống thời thơ ấu ở quốc gia có tỷ lệ ung thư dạ dày cao, có thể được cân nhắc nội soi sớm hơn. Ngoài ra, bác sĩ cũng cân nhắc nội soi khi có các dấu hiệu cảnh báo như:
- Có người thân bậc một mắc ung thư đường tiêu hóa trên.
- Sụt cân không chủ ý.
- Xuất huyết tiêu hóa hoặc thiếu máu thiếu sắt.
- Khó nuốt, đau khi nuốt hoặc nôn kéo dài.
- Kết quả chẩn đoán hình ảnh gợi ý tổn thương bất thường.
Tuy nhiên, có dấu hiệu cảnh báo không đồng nghĩa với mắc ung thư. Ngược lại, không có những dấu hiệu này cũng chưa thể loại trừ hoàn toàn bệnh lý. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc tái phát, bạn nên đi khám để được đánh giá và tư vấn phương pháp kiểm tra phù hợp.
Dấu hiệu cảnh báo cần nội soi đại tràng
Một số biểu hiện có thể liên quan đến bệnh lý đại trực tràng và cần được thăm khám, đặc biệt là:
- Đi ngoài ra máu hoặc có máu trong phân.
- Thiếu máu thiếu sắt không rõ nguyên nhân.
- Thay đổi thói quen đi ngoài kéo dài.
- Đau bụng kéo dài hoặc tái diễn, không rõ nguyên nhân.

Trong đó, chảy máu trực tràng và thiếu máu thiếu sắt không giải thích được là những dấu hiệu cần được đánh giá kỹ, kể cả ở người dưới 50 tuổi. Bạn không nên tự cho rằng đi ngoài ra máu chỉ do bệnh trĩ vì còn nhiều nguyên nhân khác có thể gây ra tình trạng này.
Nếu đi ngoài phân đen, ra máu nhiều hoặc kèm chóng mặt, mệt lả, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá sớm.
Những đối tượng nên nội soi tầm soát dù chưa có triệu chứng
Tầm soát là kiểm tra nhằm phát hiện bệnh khi chưa xuất hiện triệu chứng. Một số nhóm nên trao đổi với bác sĩ về việc tầm soát hoặc theo dõi đường tiêu hóa, gồm:
- Người từ 45 tuổi trở lên: Lực lượng đặc nhiệm liên hội về ung thư đại trực tràng Hoa Kỳ (USMSTF) khuyến nghị bắt đầu tầm soát ung thư đại trực tràng từ 45 tuổi ở người có nguy cơ trung bình. Tuy nhiên, không phải ai cũng bắt buộc phải nội soi đại tràng; bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp phù hợp.
- Người có tiền sử gia đình: Có cha mẹ, anh chị em ruột hoặc con mắc ung thư đại trực tràng hoặc có polyp đại tràng cần được đánh giá nguy cơ và cân nhắc thời điểm tầm soát sớm hơn.
- Người có nguy cơ ung thư dạ dày: Chẳng hạn người nhiễm HP, có người thân mắc ung thư dạ dày hoặc có tiền sử tổn thương tiền ung thư. Việc nội soi cần dựa trên đánh giá cụ thể của bác sĩ.
Lưu ý, mốc tuổi và khuyến cáo tầm soát của Hoa Kỳ không mặc nhiên áp dụng cho tất cả người dân Việt Nam. Bạn nên trao đổi với bác sĩ để xác định thời điểm và phương pháp kiểm tra phù hợp.
Có nên nội soi dạ dày và đại tràng cùng lúc?
Có thể. Nếu người bệnh có chỉ định kiểm tra cả hai cơ quan và đủ điều kiện sức khỏe, bác sĩ có thể thực hiện hai thủ thuật trong cùng một buổi. Tuy nhiên, đây không phải lựa chọn phù hợp với tất cả mọi người.
Theo tổng quan hệ thống của Choi và cộng sự năm 2020, nội soi dạ dày và đại tràng trong cùng ngày đã được áp dụng tại nhiều cơ sở y tế. Việc thực hiện cùng lúc có thể thuận tiện hơn, nhưng cần cân nhắc tình trạng sức khỏe và nguy cơ của từng người.
Lợi ích khi nội soi dạ dày và đại tràng cùng lúc

Thực hiện hai thủ thuật trong cùng một buổi mang lại một số lợi ích:
- Tiết kiệm thời gian: Người bệnh chỉ cần sắp xếp một buổi đến cơ sở y tế thay vì hai lần riêng biệt.
- Giảm số lần chuẩn bị: Chỉ cần thực hiện một lần nhịn ăn, làm sạch đại tràng và chuẩn bị trước thủ thuật theo hướng dẫn.
- Thuận tiện khi dùng an thần: Nếu có chỉ định an thần, người bệnh thường chỉ cần trải qua một lần dùng thuốc và theo dõi hồi tỉnh.
Ngoài ra, việc nội soi dạ dày trước, sau đó đến nội soi đại tràng có thể giúp giảm lượng thuốc an thần, giảm cảm giác khó chịu khi nội soi dạ dày và rút ngắn thời gian hồi phục so với thứ tự ngược lại. Tuy nhiên, kết quả còn cần được nghiên cứu thêm.
Những trường hợp không nên hoặc cần cân nhắc nội soi cùng lúc
Không phải người bệnh nào cũng phù hợp để thực hiện cả hai thủ thuật trong một buổi. Bác sĩ có thể cân nhắc tách thành hai lần hoặc chỉ thực hiện một thủ thuật khi:
- Có bệnh tim, phổi hoặc nhiều bệnh nền: Người có sức khỏe không ổn định, nguy cơ đường thở khó hoặc nguy cơ cao khi dùng thuốc an thần cần được đánh giá kỹ trước thủ thuật. Hướng dẫn của ASGE năm 2018 về an thần và gây mê trong nội soi tiêu hóa khuyến cáo cân nhắc để bác sĩ gây mê thực hiện an thần ở người có nhiều bệnh nền hoặc có nguy cơ khó kiểm soát đường thở.
- Dự kiến phải can thiệp phức tạp: Chẳng hạn cần cắt polyp lớn hoặc xử lý tổn thương cần nhiều thời gian.
- Khó chuẩn bị đại tràng: Người táo bón kéo dài hoặc có tiền sử làm sạch đại tràng không đạt có thể cần hướng dẫn chuẩn bị riêng.
- Đang sử dụng thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu hoặc thuốc điều trị đái tháo đường: Cần báo trước cho bác sĩ để được hướng dẫn điều chỉnh phù hợp. Không tự ý ngừng thuốc.
Nội soi nhìn chung là thủ thuật có nguy cơ biến chứng thấp nhưng vẫn có thể xảy ra chảy máu, thủng đường tiêu hóa hoặc biến cố tim phổi liên quan đến thuốc an thần. Vì vậy, bác sĩ cần đánh giá lợi ích và nguy cơ trước khi quyết định thực hiện cùng lúc hay riêng từng thủ thuật.
Quy trình nội soi dạ dày đại tràng
Quy trình có thể khác nhau tùy cơ sở y tế và tình trạng người bệnh. Tuy nhiên, thông thường sẽ gồm ba giai đoạn: chuẩn bị, thực hiện nội soi và theo dõi sau thủ thuật.

Chuẩn bị trước khi nội soi dạ dày và đại tràng
Chuẩn bị đại tràng là bước quan trọng vì phân còn sót lại có thể che khuất niêm mạc, khiến bác sĩ khó quan sát và bỏ sót tổn thương.
Theo khuyến cáo năm 2025 của USMSTF, người bệnh cần thực hiện chế độ ăn và dùng thuốc làm sạch đại tràng theo hướng dẫn. Một số lưu ý gồm:
- Điều chỉnh chế độ ăn: Thường cần hạn chế thực phẩm nhiều chất xơ, nhiều bã trước ngày nội soi và chuyển sang chế độ ăn phù hợp theo hướng dẫn của cơ sở y tế.
- Uống thuốc làm sạch đại tràng: Thuốc thường được chia thành hai đợt uống để làm sạch ruột hiệu quả hơn. Không tự thay đổi liều hoặc thời gian uống.
- Nhịn ăn trước nội soi: Nếu sử dụng an thần hoặc gây mê, người bệnh cần nhịn ăn uống theo thời gian được cơ sở y tế hướng dẫn.
Ngoài ra, hãy thông báo cho bác sĩ về bệnh nền, tiền sử dị ứng và các loại thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc chống đông, thuốc điều trị đái tháo đường. Nếu dự kiến dùng an thần hoặc gây mê, bạn nên sắp xếp người thân đưa đón và hỗ trợ sau thủ thuật.
Các bước thực hiện nội soi
Khi đã hoàn tất khâu chuẩn bị, người bệnh được hướng dẫn nằm ở tư thế phù hợp và sử dụng thuốc gây tê, an thần hoặc gây mê nếu có chỉ định.
Thông thường, nội soi dạ dày được thực hiện trước, sau đó đến nội soi đại tràng. Các bước chính gồm:
- Nội soi dạ dày: Bác sĩ đưa ống soi qua miệng để quan sát thực quản, dạ dày và tá tràng. Nếu phát hiện tổn thương nghi ngờ, bác sĩ có thể lấy mẫu sinh thiết để xét nghiệm.
- Nội soi đại tràng: Ống soi được đưa qua hậu môn để kiểm tra trực tràng và đại tràng. Bác sĩ có thể lấy mẫu mô hoặc cắt polyp nếu đủ điều kiện.
- Theo dõi sau thủ thuật: Người bệnh được nghỉ tại khu vực hồi tỉnh để nhân viên y tế theo dõi cho đến khi tỉnh táo và sức khỏe ổn định.
Thứ tự thực hiện có thể thay đổi tùy tình trạng người bệnh và đánh giá của bác sĩ.
Theo dõi và chăm sóc sau nội soi
Sau nội soi, người bệnh có thể gặp một số biểu hiện nhẹ như đầy bụng, chướng hơi hoặc đau quặn bụng thoáng qua do lượng khí được bơm vào đường tiêu hóa. Những triệu chứng này thường giảm dần trong vòng 24 giờ.
Nếu có sử dụng thuốc an thần hoặc gây mê, trong 24 giờ đầu, người bệnh không nên lái xe, vận hành máy móc, uống rượu hoặc ký giấy tờ quan trọng. Nên có người thân đưa về và ở cùng theo hướng dẫn của cơ sở y tế.
Bạn cần liên hệ cơ sở y tế hoặc đến cấp cứu nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau bụng dữ dội hoặc tăng dần, sốt, nôn liên tục, đi ngoài ra nhiều máu, phân đen hoặc khó thở.
Nội soi dạ dày đại tràng ở đâu tốt?
Không có một cơ sở nội soi phù hợp với tất cả mọi người. Khi lựa chọn địa chỉ thực hiện, bạn nên quan tâm đến chuyên môn bác sĩ, thiết bị, quy trình an toàn và khả năng hỗ trợ sau nội soi.

Tiêu chí lựa chọn cơ sở nội soi dạ dày và đại tràng
Một cơ sở nội soi phù hợp nên đáp ứng các tiêu chí sau:
- Đội ngũ bác sĩ có chuyên môn: Bác sĩ có kinh nghiệm trong thăm khám và nội soi tiêu hóa, có khả năng đánh giá tổn thương và tư vấn hướng xử trí.
- Trang thiết bị phù hợp: Hệ thống nội soi cần đáp ứng yêu cầu quan sát, phát hiện tổn thương và thực hiện sinh thiết hoặc cắt polyp khi có chỉ định.
- Đảm bảo an toàn: Có quy trình đánh giá sức khỏe trước thủ thuật, theo dõi trong và sau khi dùng thuốc an thần hoặc gây mê.
- Hướng dẫn chuẩn bị rõ ràng: Người bệnh được hướng dẫn cụ thể về chế độ ăn, thuốc làm sạch đại tràng, thời gian nhịn ăn và các loại thuốc cần lưu ý.
- Chi phí minh bạch: Cần hỏi rõ chi phí nội soi, thuốc an thần hoặc gây mê, sinh thiết, xét nghiệm và các khoản có thể phát sinh nếu cần can thiệp.
Dịch vụ nội soi dạ dày và đại tràng tại Trung tâm Tiêu hóa HANO
Trung tâm Tiêu hóa HANO – Bệnh viện Đa khoa Hà Nội triển khai dịch vụ nội soi dạ dày và đại tràng với đội ngũ bác sĩ chuyên môn cùng hệ thống trang thiết bị phục vụ thăm khám, phát hiện và đánh giá các tổn thương đường tiêu hóa.
BS.CKI Phạm Huy Cường – Phó Giám đốc Trung tâm Tiêu hóa HANO, Bệnh viện Đa khoa Hà Nội cho biết:
“Tại Bệnh viện Đa khoa Hà Nội, chúng tôi ứng dụng kết hợp nhiều công nghệ trong nội soi tiêu hóa như hình ảnh ánh sáng dải hẹp (NBI), nội soi phóng đại và trí tuệ nhân tạo (AI), cùng các kỹ thuật nhuộm màu niêm mạc. Sự phối hợp này hỗ trợ bác sĩ quan sát rõ hơn những thay đổi bất thường trên bề mặt niêm mạc, qua đó nâng cao khả năng phát hiện và đánh giá các tổn thương nghi ngờ ung thư ở giai đoạn sớm, kể cả những tổn thương có kích thước rất nhỏ.”

Tùy tình trạng sức khỏe và chỉ định, người bệnh được tư vấn phương pháp nội soi phù hợp, đồng thời có thể thực hiện sinh thiết hoặc cắt polyp khi cần.
Để được tư vấn về chỉ định, lịch nội soi cùng lúc và chi phí thực tế, bạn có thể liên hệ Trung tâm qua hotline 0869 521 221 / 0981 500 770.
Câu hỏi thường gặp
Nội soi dạ dày và đại tràng cùng lúc mất bao lâu?
Thời gian thực hiện phụ thuộc vào tình trạng đường tiêu hóa, việc có cần sinh thiết hoặc cắt polyp hay không và phương pháp an thần được sử dụng. Ngoài thời gian nội soi, người bệnh cần tính thêm thời gian chuẩn bị và theo dõi hồi tỉnh. Bạn nên hỏi cơ sở y tế về thời gian dự kiến cho trường hợp của mình.
Nội soi dạ dày hay đại tràng trước?
Thông thường, nội soi dạ dày được thực hiện trước, sau đó đến nội soi đại tràng. Một số nghiên cứu cho thấy thứ tự này có thể giúp giảm lượng thuốc an thần và rút ngắn thời gian hồi phục. Tuy nhiên, thứ tự cụ thể vẫn do bác sĩ quyết định dựa trên tình trạng người bệnh.
Nội soi dạ dày và đại tràng có đau không?
Cảm giác khi nội soi khác nhau tùy từng người và phương pháp thực hiện. Người bệnh có thể cảm thấy buồn nôn, vướng họng khi nội soi dạ dày hoặc đầy bụng, căng tức khi nội soi đại tràng. Nếu có chỉ định an thần hoặc gây mê, cảm giác khó chịu thường giảm đáng kể. Bạn nên trao đổi với bác sĩ để lựa chọn phương pháp phù hợp.
Bao lâu nên nội soi dạ dày và đại tràng một lần?
Không có khoảng thời gian cố định áp dụng cho tất cả mọi người. Lịch nội soi phụ thuộc vào kết quả lần trước, loại polyp hoặc tổn thương được phát hiện, tiền sử gia đình và nguy cơ cá nhân. Nếu kết quả bình thường và không có yếu tố nguy cơ đặc biệt, bác sĩ sẽ tư vấn thời điểm kiểm tra lại phù hợp.
Chi phí nội soi dạ dày và đại tràng gồm những khoản nào?
Chi phí phụ thuộc vào cơ sở y tế và phương pháp thực hiện. Các khoản có thể bao gồm khám trước nội soi, hai thủ thuật, thuốc làm sạch đại tràng, thuốc an thần hoặc gây mê, sinh thiết và xét nghiệm mô bệnh học, cắt polyp nếu có. Bạn nên hỏi rõ các khoản đã bao gồm trong gói và chi phí phát sinh trước khi đăng ký.
==========================
Nội soi dạ dày và nội soi đại tràng là hai thủ thuật có chỉ định riêng. Nếu cần kiểm tra cả hai cơ quan và đủ điều kiện sức khỏe, người bệnh có thể thực hiện cùng lúc để tiết kiệm thời gian và giảm số lần chuẩn bị. Tuy nhiên, việc lựa chọn phương pháp cần dựa trên triệu chứng, tiền sử bệnh và đánh giá của bác sĩ.
Nếu bạn đang băn khoăn có cần nội soi dạ dày, đại tràng hay thực hiện cả hai cùng lúc, hãy liên hệ Trung tâm Tiêu hóa HANO – Bệnh viện Đa khoa Hà Nội để được tư vấn và đặt lịch thăm khám phù hợp.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Moayyedi P, Lacy BE, Andrews CN, Enns RA, Howden CW, Vakil N. ACG and CAG clinical guideline: management of dyspepsia. Am J Gastroenterol. 2017;112(7):988–1013. doi:10.1038/ajg.2017.154. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28631728/
2. Choi GJ, Oh HC, Seong HK, Kim JW, Ko JS, Kang H. Comparison of procedural sequence in same-day bidirectional endoscopy: a systematic review and meta-analysis. Korean J Intern Med. 2020;35(2):331–341. doi:10.3904/kjim.2019.319. Available from: https://www.kjim.org/upload/kjim-2019-319.pdf
3. ASGE Standards of Practice Committee. Guidelines for sedation and anesthesia in GI endoscopy. Gastrointest Endosc. 2018;87(2):327–337. doi:10.1016/j.gie.2017.07.018. Available from: https://www.asge.org/docs/default-source/education/practice_guidelines/piis0016510717321119.pdf