Skip to main content

Phôi Ngày 5 Loại 3 Có Sàng Lọc Được Không? Cần Lưu Ý Gì?

5/5 (1)
Cập nhật lần cuối: 17/11/2026
Tác giả: Bệnh viện đa khoa Hà Nội
Tư vấn chuyên môn: ThS.BS Nguyễn Duy Phương

Phôi nang ngày 5 loại 3 vẫn có thể được cân nhắc sinh thiết để sàng lọc di truyền nếu đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Tuy nhiên, không phải phôi nào cũng đủ điều kiện sinh thiết. Hình thái phôi chưa đẹp không đồng nghĩa với phôi bất thường nhiễm sắc thể. Việc sàng lọc hay chuyển phôi cần được cân nhắc dựa trên chất lượng phôi, tuổi người mẹ, tiền sử sinh sản và số lượng phôi hiện có.

Phôi Ngày 5 Loại 3 Có Sàng Lọc Được Không? Cần Lưu Ý Gì?
Phôi Ngày 5 Loại 3 Có Sàng Lọc Được Không? Cần Lưu Ý Gì?

Phôi ngày 5 loại 3 có sàng lọc di truyền được không? Chất lượng hình thái của phôi có ảnh hưởng thế nào đến khả năng sinh thiết và kết quả sàng lọc? Đây là những băn khoăn thường gặp của các cặp vợ chồng khi nhận kết quả phôi IVF. Hiểu rõ đặc điểm của phôi và các yếu tố liên quan sẽ giúp bạn có thêm cơ sở trao đổi với bác sĩ để lựa chọn hướng điều trị phù hợp.

Phôi ngày 5 loại 3 có tốt không?

Phôi ngày 5 loại 3 thường có hình thái (hình dạng và cấu trúc của phôi) kém hơn so với các nhóm phôi được đánh giá cao hơn tại cùng một trung tâm IVF. Tuy nhiên, hình thái chỉ phản ánh một phần tiềm năng phát triển, không thể xác định chính xác tình trạng nhiễm sắc thể hay khả năng làm tổ của phôi.

Phôi ngày 5 là gì? Phôi loại 3 được đánh giá như thế nào?

Sau khi trứng được thụ tinh, phôi tiếp tục phát triển và đến ngày thứ 5 thường hình thành phôi nang. Ở giai đoạn này, phôi đã có cấu trúc rõ ràng với hai nhóm tế bào chính: nhóm tế bào bên trong sẽ phát triển thành em bé và lớp tế bào bên ngoài góp phần hình thành nhau thai.

Quá trình phát triển của phôi
Quá trình phát triển của phôi

Để đánh giá chất lượng phôi ngày 5, các chuyên viên phôi học thường dựa vào mức độ phát triển, hình dạng và chất lượng của hai nhóm tế bào này. Một trong những hệ thống đánh giá phổ biến là thang điểm Gardner và Schoolcraft. Theo đó, phôi được chấm dựa trên ba yếu tố: mức độ giãn nở của phôi (từ 1 đến 6), chất lượng nhóm tế bào bên trong (A, B hoặc C) và chất lượng lớp tế bào bên ngoài (A, B hoặc C).

Ví dụ, phôi 4BB có nghĩa là phôi đang ở mức độ giãn nở 4, nhóm tế bào bên trong và lớp tế bào bên ngoài đều được đánh giá ở mức B.

Tuy nhiên, “phôi loại 3” không phải là một cấp độ thống nhất trong thang điểm Gardner. Mỗi trung tâm IVF có thể sử dụng cách phân loại riêng. Vì vậy, khi được thông báo có phôi ngày 5 loại 3, người bệnh nên hỏi bác sĩ hoặc chuyên viên phôi học về tiêu chí đánh giá cụ thể, đặc biệt là chất lượng các nhóm tế bào và khả năng phát triển của phôi.

Vì sao mỗi trung tâm IVF có thể phân loại phôi khác nhau?

Việc đánh giá phôi phụ thuộc vào hệ thống chấm điểm, quy trình nuôi cấy và tiêu chí của từng phòng Lab. Theo tổng quan về nuôi cấy phôi nang trên Human Reproduction Open, các trung tâm có thể sử dụng những tiêu chí đánh giá khác nhau, dù thang Gardner được áp dụng phổ biến.

Ngay cả khi sử dụng cùng hệ thống, chuyên viên phôi học vẫn có thể đưa ra nhận định khác nhau, nhất là với phôi có đặc điểm hình thái ở mức ranh giới.

Do đó, phôi loại 3 tại trung tâm này chưa chắc tương đương phôi cùng loại tại trung tâm khác. Người bệnh nên tham khảo phiếu đánh giá chi tiết thay vì chỉ dựa vào tên gọi.

Hình thái phôi cho biết được gì và không cho biết được gì?

Thông qua việc quan sát hình dạng, cấu trúc và cách sắp xếp các tế bào, chuyên viên phôi học có thể đánh giá mức độ phát triển và phần nào dự đoán khả năng phát triển tiếp của phôi. Hình thái phôi cũng có mối liên hệ nhất định với tình trạng nhiễm sắc thể. Một nghiên cứu trên phụ nữ từ 35 tuổi thực hiện PGT-A ghi nhận tỷ lệ phôi có bộ nhiễm sắc thể bình thường lần lượt là 41,86% ở nhóm phôi có hình thái tốt, 45,65% ở nhóm trung bình và 24,39% ở nhóm kém.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa phôi hình thái kém chắc chắn bị bất thường nhiễm sắc thể. Một số phôi có hình thái chưa đẹp vẫn có bộ nhiễm sắc thể bình thường và có khả năng phát triển thành thai. Ngược lại, phôi có hình thái đẹp vẫn có thể mang bất thường di truyền.

Chuẩn đoán hình thái phôi
Chuẩn đoán hình thái phôi

Vì vậy, đánh giá hình thái chỉ giúp nhận định chất lượng và tiềm năng phát triển của phôi, không thể xác định chính xác phôi có bất thường nhiễm sắc thể hay không. Nếu có chỉ định, xét nghiệm PGT-A có thể cung cấp thêm thông tin về số lượng nhiễm sắc thể thông qua mẫu tế bào được lấy từ phôi. Tuy nhiên, phương pháp này cũng có những giới hạn và không bảo đảm tuyệt đối phôi sẽ phát triển thành em bé khỏe mạnh.

Phôi ngày 5 loại 3 có sàng lọc được không?

Phôi ngày 5 loại 3 vẫn có thể được sinh thiết để sàng lọc di truyền, nhưng không phải trường hợp nào cũng thực hiện được. Khả năng sinh thiết phụ thuộc vào mức độ phát triển của phôi, số lượng và chất lượng tế bào có thể lấy mẫu. Vì vậy, chuyên viên phôi học cần quan sát và đánh giá trực tiếp trước khi quyết định.

Trường hợp phôi ngày 5 loại 3 có thể sinh thiết và sàng lọc

Phôi có thể được cân nhắc sinh thiết khi đã phát triển đến giai đoạn phù hợp và lớp tế bào bên ngoài (TE) có đủ tế bào để lấy mẫu xét nghiệm. Tiêu chí lựa chọn cụ thể có thể khác nhau giữa các trung tâm IVF.

Chẳng hạn, một nghiên cứu đăng trên Journal of Assisted Reproduction and Genetics năm 2022 ghi nhận trung tâm nghiên cứu cho phép sinh thiết những phôi có chất lượng từ mức CC trở lên. Điều này cho thấy một số phôi có hình thái chưa tốt vẫn có thể được cân nhắc sinh thiết nếu đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.

Bên cạnh đặc điểm của phôi, bác sĩ còn xem xét tuổi người mẹ, số lượng phôi hiện có và tiền sử sinh sản để tư vấn phương án phù hợp.

Trường hợp phôi ngày 5 loại 3 chưa đáp ứng điều kiện sinh thiết

Nếu phôi chưa phát triển đủ hoặc lớp tế bào bên ngoài có quá ít tế bào để lấy mẫu, việc sinh thiết có thể chưa thực hiện được vào ngày thứ 5. Khi đó, chuyên viên phôi học có thể tiếp tục nuôi phôi đến ngày 6 hoặc ngày 7 để đánh giá lại, tùy tình trạng thực tế và quy trình của trung tâm.

Ngoài ra, không phải mẫu phôi nào sau khi sinh thiết cũng cho kết quả xét nghiệm. Theo Ủy ban Thực hành ASRM và SART năm 2024, tỷ lệ xét nghiệm PGT-A không có kết quả được ghi nhận khoảng 0,86–3,8%.

Trong trường hợp chưa thể sinh thiết hoặc xét nghiệm không có kết quả, người bệnh cần trao đổi với bác sĩ về các hướng xử trí như tiếp tục trữ phôi, cân nhắc sinh thiết lại nếu phù hợp hoặc xem xét chuyển phôi không thực hiện PGT. Việc lựa chọn phương án nào cần dựa trên tình trạng phôi, chỉ định y khoa và tư vấn của bác sĩ.

Những phương pháp sàng lọc di truyền phôi hiện nay (PGT-A, PGT-M, PGT-SR)

Các phương pháp xét nghiệm di truyền phôi
Các phương pháp xét nghiệm di truyền phôi

Theo hướng dẫn thực hành của ESHRE, xét nghiệm di truyền tiền làm tổ (PGT) gồm ba loại chính:

  • PGT-A: Đánh giá số lượng nhiễm sắc thể, giúp phát hiện nguy cơ phôi thừa hoặc thiếu nhiễm sắc thể (ví dụ: hội chứng Down, Edwards, Patau, Turner, Klinefelter).
  • PGT-M: Tìm kiếm đột biến gây bệnh đơn gen đã được xác định trong gia đình (ví dụ: Thalassemia, teo cơ tủy sống SMA, bệnh Huntington, xơ nang).
  • PGT-SR: Phát hiện bất thường về cấu trúc nhiễm sắc thể, thường được cân nhắc khi cha hoặc mẹ mang bất thường như chuyển đoạn nhiễm sắc thể (ví dụ: nguy cơ thai mang bất thường do chuyển đoạn, mất đoạn hoặc lặp đoạn nhiễm sắc thể).

Mỗi loại PGT có mục đích khác nhau và không thể phát hiện tất cả các bệnh di truyền. Việc lựa chọn xét nghiệm cần dựa trên tiền sử gia đình, tình trạng di truyền của cha mẹ và tư vấn của bác sĩ hoặc chuyên gia di truyền.

Nên sàng lọc di truyền phôi ngày 3 hay ngày 5?

Hiện nay, sinh thiết phôi ngày 5 (giai đoạn phôi nang) được áp dụng phổ biến hơn so với ngày 3. Theo ASRM, sinh thiết phôi ở giai đoạn phân chia có thể gây ảnh hưởng đáng kể đến khả năng phát triển của phôi. Trong khi đó, sinh thiết lớp tế bào lá nuôi ở giai đoạn phôi nang được cho là ít ảnh hưởng hơn, dù cơ chế cụ thể chưa được làm rõ.

So sánh phôi ngày 3 và ngày 5
So sánh phôi ngày 3 và ngày 5

Sự khác nhau giữa sinh thiết phôi ngày 3 và ngày 5

Tiêu chíNgày 3 (giai đoạn phân chia)Ngày 5 (phôi nang)
Mẫu lấyThường lấy một tế bào phôiLấy một số tế bào từ lớp lá nuôi (TE)
Ảnh hưởng lên phôiCó thể ảnh hưởng đáng kể đến khả năng phát triểnĐược cho là ít ảnh hưởng hơn
Điều kiệnPhôi đang ở giai đoạn phân chia tế bàoPhôi cần phát triển thành phôi nang và đủ điều kiện sinh thiết

Vì sao sinh thiết phôi ngày 5–7 thường được áp dụng?

Phôi nang có nhiều tế bào hơn, cho phép lấy một nhóm tế bào từ lớp lá nuôi (TE) để xét nghiệm mà không cần lấy trực tiếp từ khối tế bào bên trong (ICM), nơi hình thành thai nhi. Theo ASRM, cách sinh thiết này được cho là ít ảnh hưởng đến phôi hơn so với sinh thiết ngày 3.

Sinh thiết thường được thực hiện vào ngày 5 hoặc ngày 6 khi phôi đã phát triển đủ điều kiện. Một số trung tâm có thể tiếp tục nuôi và sinh thiết phôi ngày 7, nhưng trường hợp này ít gặp hơn. ASRM cũng đề cập nên ưu tiên phôi ngày 5 hoặc ngày 6 khi có thể.

Trước khi quyết định, người bệnh cần trao đổi với bác sĩ về:

  • Tuổi người mẹ và số lượng phôi: Đặc biệt cân nhắc khi chỉ có một hoặc hai phôi.
  • Mục đích xét nghiệm: Phát hiện lệch bội, bệnh đơn gen hoặc bất thường cấu trúc nhiễm sắc thể.
  • Giới hạn PGT-A: Có thể không có kết quả hoặc phát hiện phôi khảm.
  • Lựa chọn không sàng lọc: Đây vẫn là phương án có thể cân nhắc.
  • Chi phí và thời gian: Bao gồm sinh thiết, xét nghiệm, trữ phôi và chờ kết quả.

Sàng lọc phôi ngày 5 bao lâu có kết quả?

Thời gian trả kết quả PGT-A phụ thuộc vào kỹ thuật xét nghiệm và quy trình của từng phòng Lab. Vì vậy, không có mốc thời gian chung cho tất cả trung tâm IVF. Thông thường sẽ có kết quả sau 5 – 10 ngày làm việc. Người bệnh nên hỏi trước thời gian dự kiến nhận kết quả để chủ động kế hoạch điều trị.

Quy trình sinh thiết và xét nghiệm di truyền phôi

Quy trình thường gồm 6 bước:

  1. Tư vấn trước xét nghiệm: Bác sĩ giải thích lợi ích, rủi ro, giới hạn và các khả năng về kết quả.
  2. Nuôi và đánh giá phôi: Chuyên viên phôi học lựa chọn phôi nang đủ điều kiện sinh thiết.
  3. Sinh thiết: Lấy một nhóm tế bào lớp lá nuôi (TE) để xét nghiệm.
  4. Đông lạnh phôi: Phôi thường được trữ đông trong thời gian chờ kết quả.
  5. Xét nghiệm di truyền: Phân tích mẫu tế bào bằng kỹ thuật phù hợp như NGS hoặc aCGH, theo hướng dẫn ESHRE về PGT-A và PGT-SR.
  6. Nhận kết quả: Bác sĩ tư vấn lựa chọn phôi chuyển dựa trên kết quả xét nghiệm và tình trạng người mẹ.
Quy trình sinh thiết và xét nghiệm di truyền phôi
Quy trình sinh thiết và xét nghiệm di truyền phôi

Thời điểm chuyển phôi còn phụ thuộc vào thời gian trả kết quả và quá trình chuẩn bị niêm mạc tử cung.

Kết quả sàng lọc phôi gồm những trường hợp nào?

Kết quả PGT-A thường được chia thành bốn nhóm:

  • Lành bội: Mẫu sinh thiết có số lượng nhiễm sắc thể trong giới hạn bình thường.
  • Lệch bội: Phát hiện thừa hoặc thiếu nhiễm sắc thể.
  • Khảm: Kết quả có tín hiệu trung gian, gợi ý sự hiện diện của các dòng tế bào khác nhau về nhiễm sắc thể.
  • Không có kết quả: Mẫu sinh thiết không đủ điều kiện để đưa ra kết luận.

Theo ASRM năm 2023, kết quả khảm chỉ phản ánh mẫu tế bào được sinh thiết, không khẳng định toàn bộ phôi đều có tình trạng này. Tỷ lệ báo cáo phôi khảm có thể dao động từ khoảng 2% đến hơn 20% tùy phòng xét nghiệm và phương pháp phân tích.

Theo ThS.BS Nguyễn Thị Thúy – Bác sĩ Mô phôi học, Lab IVF HANO, nếu không có phôi bình thường, người bệnh vẫn có thể cân nhắc chuyển phôi khảm sau khi được tư vấn. Những phôi có tỷ lệ khảm thấp (khoảng 20–30%), hình thái tốt và số lượng nhiễm sắc thể bất thường ít vẫn có cơ hội mang thai, sinh con khỏe mạnh. Tuy nhiên, quyết định cần dựa trên loại bất thường di truyền và đánh giá cụ thể của bác sĩ.

Đối với những phôi có hình thái chưa tối ưu như phôi ngày 5 loại 3, việc đánh giá khả năng sinh thiết và lựa chọn hướng xử trí cần được thực hiện thận trọng. Tại Trung tâm IVF HANO – Bệnh viện Đa khoa Hà Nội, người bệnh được bác sĩ trực tiếp đánh giá chất lượng phôi, tư vấn khả năng sinh thiết và giải thích cụ thể về lợi ích, giới hạn cũng như những rủi ro có thể gặp khi thực hiện PGT-A.

Trung tâm có khả năng thực hiện sinh thiết phôi ngày 5, ngày 6 và tư vấn các phương án phù hợp nếu phôi chưa đủ điều kiện sinh thiết. Đặc biệt, PGS.TS Nguyễn Khang Sơn – Cố vấn chuyên môn cao cấp của Trung tâm, chuyên gia hàng đầu về phôi học lâm sàng, Phó Trưởng bộ môn Mô – Phôi, Trường Đại học Y Hà Nội, đồng thời là Trưởng Labo Trung tâm Hỗ trợ sinh sản và Công nghệ mô ghép, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội – tham gia cố vấn chuyên môn.

Trung tâm IVF HANO
Trung tâm IVF HANO

Để được đánh giá tình trạng phôi và tư vấn hướng điều trị phù hợp, bạn có thể liên hệ Trung tâm IVF HANO qua hotline 1900 2345 29 hoặc 0981 500 770.

Câu hỏi thường gặp

Phôi ngày 7 có thể sàng lọc được không?

Có thể, nếu phôi đủ điều kiện sinh thiết. Tuy nhiên, tỷ lệ lành bội và sinh sống thường thấp hơn phôi ngày 5, 6. Nghiên cứu năm 2019 ghi nhận tỷ lệ lành bội lần lượt là 54,7%, 52,9% và 40,5% ở phôi ngày 5, 6 và 7. ASRM khuyến nghị ưu tiên phôi ngày 5 hoặc 6 khi có.

Phôi ngày 5 loại 3 nên trữ hay chuyển ngay?

Không có lựa chọn phù hợp cho tất cả trường hợp. Nếu thực hiện PGT, phôi thường được trữ trong thời gian chờ kết quả. Nếu không sàng lọc, quyết định chuyển ngay hay trữ phôi phụ thuộc vào tình trạng niêm mạc tử cung, tuổi người mẹ, số phôi còn lại và tiền sử điều trị.

Phôi khảm hoặc phôi bất thường có thể chuyển được không?

Phôi khảm có thể được cân nhắc chuyển sau khi tư vấn với chuyên gia di truyền. Theo ASRM năm 2023, nhóm phôi này có tỷ lệ làm tổ thấp hơn và nguy cơ sảy thai cao hơn phôi lành bội. Với phôi lệch bội, khả năng chuyển phụ thuộc vào bất thường cụ thể và cần được bác sĩ tư vấn.

Sàng lọc phôi có đảm bảo em bé sinh ra khỏe mạnh không?

Không. PGT-A đánh giá số lượng nhiễm sắc thể trong mẫu tế bào sinh thiết, còn PGT-M và PGT-SR chỉ tập trung vào những bất thường di truyền cụ thể. Các xét nghiệm này không phát hiện được mọi bệnh lý. Vì vậy, sàng lọc phôi không thay thế việc khám và xét nghiệm trước sinh khi mang thai.

Sàng lọc phôi có được BHYT chi trả không?

Hiện chưa có cơ sở để khẳng định PGT được BHYT thanh toán. Các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản và xét nghiệm di truyền phôi cần được kiểm tra theo danh mục quyền lợi hiện hành. Người bệnh nên hỏi trực tiếp bộ phận bảo hiểm của cơ sở IVF về phạm vi chi trả và các khoản tự thanh toán trước khi thực hiện.

==========================

Phôi ngày 5 loại 3 vẫn có thể được cân nhắc sinh thiết và sàng lọc di truyền nếu đáp ứng điều kiện kỹ thuật. Tuy nhiên, hình thái phôi thấp có thể liên quan đến khả năng lành bội thấp hơn và không phải trường hợp nào cũng thu được kết quả xét nghiệm. Việc có nên thực hiện PGT-A cần dựa trên số lượng phôi, tuổi người mẹ, tiền sử sinh sản và tư vấn của bác sĩ về lợi ích, giới hạn của xét nghiệm.

Để được đánh giá chất lượng phôi và tư vấn phương án phù hợp, bạn có thể liên hệ Trung tâm IVF HANO – Bệnh viện Đa khoa Hà Nội để đặt lịch khám và nhận tư vấn từ các bác sĩ chuyên khoa.

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

1.https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6276670

2.https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9044033/

3.https://doi.org/10.1007/s10815-022-02423-1

4.https://asrm.org/practice-guidance/practice-committee-documents/the-use-of-preimplantation-genetic-testing-for-aneuploidy-a-committee-opinion-2024

5.https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7257038

6.https://pesquisa.bvsalud.org/ses/resource/pt/mdl-32500102

7.https://www.asrm.org/practice-guidance/practice-committee-documents/clinical-management-of-mosaic-results-from-preimplantation-genetic-testing-for-aneuploidy-pgt-a-of-blastocysts-a-committee-opinion

#sàng lọc phôi
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Góp ý
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
Phản hồi nội tuyến
Xem tất cả bình luận