Hội Chứng Turner: Nguyên Nhân, Biểu Hiện & Cách Điều Trị

Hội chứng Turner là một rối loạn di truyền hiếm gặp, chỉ ảnh hưởng đến nữ giới, gây ra nhiều vấn đề về phát triển thể chất và sinh sản. Căn bệnh này xảy ra khi một phần hoặc toàn bộ nhiễm sắc thể X bị thiếu hụt, dẫn đến những đặc điểm đặc trưng như vóc dáng thấp bé, buồng trứng kém phát triển và các vấn đề về tim mạch. Vậy hội chứng Turner có nguy hiểm không? Người mắc bệnh có thể sinh con được không? Hãy cùng Bệnh viện Đa khoa Hà Nội đi tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây!

Hội chứng Turner là gì?
Hội chứng Turner (Turner Syndrome – TS) là một rối loạn nhiễm sắc thể xảy ra ở nữ giới, ảnh hưởng đến khoảng 1/2000 bé gái. (1) Bình thường, phụ nữ có cặp nhiễm sắc thể XX, nhưng người mắc hội chứng Turner chỉ có một nhiễm sắc thể X hoặc có sự bất thường về cấu trúc của nhiễm sắc thể này.
Hội chứng Turner có nguy hiểm không?
Mức độ ảnh hưởng của hội chứng Turner phụ thuộc vào mức độ mất nhiễm sắc thể X. Một số người có thể sống bình thường với sự can thiệp y tế phù hợp, trong khi một số khác gặp nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như bệnh tim bẩm sinh, tiểu đường, loãng xương, và vô sinh.
Theo GS. Claus Gravholt – Đại học Aarhus, Đan Mạch: “Hội chứng Turner là một tình trạng di truyền phức tạp, ảnh hưởng không chỉ đến sự phát triển thể chất mà còn đến sức khỏe tim mạch, nội tiết và sinh sản của người mắc bệnh.”
Nguyên nhân gây ra hội chứng Turner
Hội chứng Turner xảy ra do sự mất một phần hoặc toàn bộ nhiễm sắc thể X trong quá trình hình thành phôi thai. Điều này có thể xảy ra ngẫu nhiên và không có yếu tố di truyền.
>> Xem thêm: Đột biến dị hợp tử là gì?

Các dạng của hội chứng Turner
- Turner thể một nhiễm sắc (45, X): Đây là dạng phổ biến nhất, trong đó người bệnh chỉ có một nhiễm sắc thể X thay vì hai nhiễm sắc thể XX như bình thường.
- Turner thể khảm (Mosaic Turner Syndrome): Một số tế bào trong cơ thể có cặp nhiễm sắc thể XX bình thường, nhưng một số khác lại thiếu một nhiễm sắc thể X hoặc có bất thường về cấu trúc.
- Turner thể mất đoạn (X mất đoạn ngắn hoặc dài): Một phần của nhiễm sắc thể X bị thiếu, có thể ảnh hưởng đến sự phát triển và khả năng sinh sản.
Hội chứng Turner có di truyền không?
GS. Karen Temple – Chuyên gia di truyền học, Đại học Southampton, Anh – cho biết: “Dù hội chứng Turner không di truyền từ cha mẹ, nhưng xét nghiệm chẩn đoán trước sinh có thể giúp phát hiện sớm và có kế hoạch chăm sóc phù hợp.”
Không giống như các rối loạn di truyền khác, hội chứng Turner không phải là bệnh di truyền từ cha mẹ. Phần lớn các trường hợp xảy ra do lỗi ngẫu nhiên trong quá trình phân chia tế bào sinh sản của bố hoặc mẹ.
Các biểu hiện thường gặp của hội chứng Turner
Những triệu chứng của hội chứng Turner có thể xuất hiện ngay từ khi sinh ra hoặc rõ ràng hơn trong quá trình trưởng thành. Tùy theo mức độ mất nhiễm sắc thể X, mỗi người có thể có các biểu hiện khác nhau.
Dấu hiệu nhận biết ở trẻ sơ sinh
Trẻ sơ sinh mắc hội chứng Turner biểu hiện có thể xuất hiện là:
- Phù bạch huyết bẩm sinh: Tay, chân của bé có thể bị sưng do tích tụ dịch. Đây là dấu hiệu đặc trưng nhất.
- Cổ rộng, có nếp gấp da thừa: Cổ của trẻ có thể ngắn hơn bình thường và có da thừa ở hai bên.
- Tai thấp, miệng nhỏ: Một số trẻ có thể có khuôn mặt hơi khác biệt với tai thấp hơn bình thường.
- Lồng ngực rộng, núm vú xa nhau: Đây cũng là một đặc điểm thường gặp.
- Bất thường về tim mạch: Khoảng 30 – 50% trẻ bị hội chứng Turner có thể gặp vấn đề về tim, đặc biệt là hẹp động mạch chủ hoặc dị tật van động mạch chủ hai lá.
- Vấn đề về thận: Khoảng 30% trẻ mắc bệnh có bất thường ở thận, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu.
Biểu hiện ở trẻ em và tuổi dậy thì
Khi lớn lên, trẻ mắc hội chứng Turner có thể xuất hiện thêm nhiều dấu hiệu khác:
- Chậm tăng trưởng: Đây là dấu hiệu điển hình nhất. Trẻ có thể thấp hơn so với bạn bè cùng trang lứa, với tốc độ phát triển kém hơn từ khoảng 3 tuổi trở đi.
- Dậy thì muộn hoặc không dậy thì: Do buồng trứng không phát triển bình thường, hầu hết các bé gái mắc hội chứng Turner không có kinh nguyệt tự nhiên và không phát triển tuyến vú nếu không có can thiệp y tế.
- Vấn đề về học tập và nhận thức: Trẻ có thể gặp khó khăn với các kỹ năng không gian, toán học và trí nhớ. Tuy nhiên, khả năng giao tiếp bằng ngôn ngữ vẫn bình thường.
- Gương mặt đặc trưng: Một số trẻ có đường chân tóc thấp, mí mắt sụp nhẹ, hàm nhỏ hoặc xương hàm dưới phát triển kém.

Ảnh hưởng đến sức khỏe tổng quát
Người mắc hội chứng Turner có nguy cơ cao mắc một số bệnh lý sau:
- Bệnh tim mạch: Khoảng 50% người bệnh có các vấn đề về tim, đặc biệt là hẹp động mạch chủ hoặc dị tật van động mạch chủ hai lá.
- Loãng xương: Do thiếu hụt estrogen, xương có thể yếu và dễ gãy hơn.
- Béo phì và tiểu đường: Nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2 và thừa cân cao hơn ở người mắc hội chứng Turner.
- Tăng huyết áp: Đây là vấn đề phổ biến ngay cả khi không có bệnh tim bẩm sinh.
- Suy giáp: Khoảng 10 – 30% người mắc hội chứng Turner bị suy giáp do viêm tuyến giáp Hashimoto.
- Giảm khả năng sinh sản: Phần lớn phụ nữ mắc hội chứng Turner không thể mang thai tự nhiên do buồng trứng không hoạt động bình thường.
>> Xem thêm: Tắc buồng trứng là gì và cách chữa trị?
Hội chứng Turner có sinh con được không?
Một trong những mối quan tâm lớn nhất của những người mắc hội chứng Turner là khả năng sinh sản. Phần lớn phụ nữ mắc bệnh này không thể có thai tự nhiên do buồng trứng không phát triển bình thường. Tuy nhiên, nhờ các tiến bộ y học, việc mang thai vẫn có thể thực hiện được trong một số trường hợp.
Tại sao hội chứng Turner ảnh hưởng đến khả năng sinh sản?
Hội chứng Turner gây ra suy buồng trứng sớm do thiếu một phần hoặc toàn bộ nhiễm sắc thể X. Điều này dẫn đến:
- Buồng trứng không phát triển hoặc ngừng hoạt động sớm, khiến nồng độ hormone sinh dục nữ (estrogen, progesterone) bị suy giảm.
- Không có kinh nguyệt hoặc dậy thì muộn, do thiếu hormone nội tiết.
- Không có nang trứng trưởng thành, dẫn đến vô sinh.
Có thể mang thai tự nhiên không?
Khoảng 2 – 5% phụ nữ mắc hội chứng Turner vẫn có thể mang thai tự nhiên, đặc biệt là trong trường hợp hội chứng Turner thể khảm (một số tế bào vẫn có cặp nhiễm sắc thể X bình thường). Tuy nhiên, nguy cơ sảy thai và biến chứng thai kỳ rất cao.
Các phương pháp hỗ trợ sinh sản cho người mắc hội chứng Turner
Mặc dù mang thai tự nhiên rất khó, nhưng phụ nữ mắc hội chứng Turner vẫn có thể làm mẹ nhờ các phương pháp hỗ trợ sinh sản hiện đại:
- Thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) với trứng hiến tặng: Đây là phương pháp phổ biến nhất để người mắc hội chứng turner sinh con theo ý muốn. Trứng từ người hiến tặng sẽ được thụ tinh với tinh trùng và cấy vào tử cung của người bệnh.
- Bổ sung hormone sinh dục (HRT): Dùng estrogen giúp tử cung phát triển bình thường để có thể mang thai.
- Mang thai hộ: Trong trường hợp tử cung quá nhỏ hoặc có bất thường, việc nhờ người mang thai hộ là giải pháp khả thi.

Những rủi ro khi mang thai ở người mắc hội chứng Turner
Nếu một phụ nữ mắc hội chứng Turner quyết định mang thai, việc theo dõi y tế chặt chẽ là bắt buộc. Các rủi ro bao gồm:
- Bệnh tim mạch nghiêm trọng: Hội chứng Turner làm tăng nguy cơ phình động mạch chủ, có thể đe dọa tính mạng khi mang thai.
- Tiền sản giật: Huyết áp cao và các biến chứng thai kỳ phổ biến hơn.
- Sinh non hoặc sảy thai: Do tử cung nhỏ và yếu hơn bình thường.
Nếu muốn có con, người mắc hội chứng Turner nên tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa sinh sản và tim mạch để đánh giá rủi ro và lựa chọn phương pháp an toàn nhất.
>> Xem thêm: Xét nghiệm AMH giá bao nhiêu? Bảng giá mới nhất 2025
Cách điều trị Hội chứng Turner
Hiện nay, hội chứng Turner không thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng có nhiều phương pháp điều trị giúp cải thiện sức khỏe, phát triển thể chất và hỗ trợ khả năng sinh sản cho người mắc bệnh.
- Hormone tăng trưởng (GH): Phụ nữ mắc hội chứng Turner thường bị chậm phát triển chiều cao, với chiều cao trung bình chỉ khoảng 1m40 – 1m50 nếu không được điều trị. Tiêm hormone GH từ 4 – 6 tuổi giúp tăng thêm 5 – 10 cm chiều cao.
- Liệu pháp hormone sinh dục (HRT): Do buồng trứng không phát triển bình thường, người mắc hội chứng Turner thường không có kinh nguyệt tự nhiên và thiếu hụt estrogen. Bổ sung estrogen và progesterone giúp phát triển cơ thể nữ giới, duy trì kinh nguyệt và phòng loãng xương.
- Điều trị bệnh lý liên quan: Theo dõi tim mạch, tiểu đường, cao huyết áp và loãng xương thường xuyên.
- Hỗ trợ sinh sản: Phụ nữ mắc bệnh có thể thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) với trứng hiến tặng, nhưng cần kiểm tra tim mạch trước khi mang thai.
- Hỗ trợ tâm lý và giáo dục: Giúp người bệnh hòa nhập xã hội và định hướng nghề nghiệp phù hợp.
>> Xem thêm: Xét nghiệm AMH: Chỉ số bao nhiêu là bình thường?
Cách phòng tránh hội chứng Turner
Hiện nay, hội chứng Turner không thể phòng tránh hoàn toàn, vì nguyên nhân gây bệnh là rối loạn nhiễm sắc thể ngẫu nhiên trong quá trình thụ thai. Tuy nhiên, một số biện pháp có thể giúp giảm nguy cơ:
- Khám tiền sản và tư vấn di truyền: Phụ nữ có tiền sử bất thường về di truyền nên thực hiện xét nghiệm nhiễm sắc thể trước khi mang thai để đánh giá nguy cơ.
- Sàng lọc trước sinh: Xét nghiệm NIPT, chọc ối hoặc sinh thiết gai nhau giúp phát hiện hội chứng Turner sớm, từ đó có hướng xử lý phù hợp.
- Duy trì sức khỏe sinh sản: Tránh tiếp xúc với chất độc hại, tia phóng xạ, rượu bia và thuốc lá trong thai kỳ để hạn chế nguy cơ đột biến gen.
- Chế độ dinh dưỡng lành mạnh: Bổ sung axit folic, sắt, canxi và DHA giúp tăng cường sức khỏe mẹ bầu và hỗ trợ sự phát triển của thai nhi.
Mặc dù không thể ngăn ngừa hoàn toàn, nhưng phát hiện sớm sẽ giúp gia đình có hướng điều trị và can thiệp hiệu quả.
Hội chứng Turner là một rối loạn di truyền hiếm gặp nhưng có thể được phát hiện sớm và can thiệp y khoa để cải thiện chất lượng cuộc sống. Mặc dù bệnh có thể gây ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất và khả năng sinh sản, nhưng với liệu pháp hormone, chăm sóc y tế và lối sống lành mạnh, người mắc hội chứng Turner vẫn có thể sống khỏe mạnh và có cuộc sống bình thường.
Nếu bạn cần tư vấn chuyên sâu về phương pháp hỗ trợ sinh sản cho người bị hội chứng Turner, hãy liên hệ ngay Trung tâm Hiếm muộn & Y học giới tính của Bệnh viện Đa khoa Hà Nội qua hotline 0981 500 770. Với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm kết hợp cùng công nghệ y tế tiên tiến, chúng tôi cam kết mang đến giải pháp y khoa toàn diện cho bạn và gia đình.
Câu hỏi thường gặp:
- Tóc nơ là bệnh gì?
“Tóc nơ” không phải là một bệnh mà là thuật ngữ mô tả hình dạng đặc trưng của vùng da cổ ở những người mắc hội chứng Turner. Trẻ mắc bệnh thường có cổ ngắn, da thừa ở hai bên, tạo cảm giác như một chiếc nơ, đây là một trong những dấu hiệu phổ biến của bệnh.
- Down và Turner khác nhau như thế nào?
Hội chứng Down do thừa một nhiễm sắc thể 21 (3 nhiễm sắc thể thay vì 2), ảnh hưởng đến trí tuệ và thể chất. Trong khi đó, hội chứng Turner do thiếu một nhiễm sắc thể X, chỉ ảnh hưởng đến giới tính nữ, gây chậm phát triển và suy giảm chức năng sinh sản nhưng không ảnh hưởng nhiều đến trí tuệ.
- Hội chứng turner có chữa được không?
Hiện nay, hội chứng Turner không thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng có thể can thiệp y khoa để giảm triệu chứng. Liệu pháp hormone tăng trưởng, estrogen thay thế, cùng với chế độ dinh dưỡng và chăm sóc y tế phù hợp giúp cải thiện chiều cao, dậy thì và sức khỏe sinh sản.
- Người mắc hội chứng Turner có tuổi thọ bao lâu?
Tuổi thọ của người mắc hội chứng Turner thường giảm nhẹ so với người bình thường. Nếu được chăm sóc sức khỏe tốt, họ vẫn có thể sống đến 70 – 80 tuổi. Tuy nhiên, cần kiểm soát các vấn đề tim mạch, tiểu đường, huyết áp để duy trì sức khỏe lâu dài.
- Có xét nghiệm nào chẩn đoán sớm hội chứng Turner không?
Có. Một số xét nghiệm chẩn đoán sớm bao gồm:
- Xét nghiệm NIPT (từ tuần thứ 10 của thai kỳ)
- Siêu âm đo độ mờ da gáy
- Chọc ối hoặc sinh thiết gai nhau giúp xác định bất thường nhiễm sắc thể ngay từ thai kỳ.
Các xét nghiệm này giúp phát hiện hội chứng Turner sớm, từ đó có hướng xử lý phù hợp.
NGUỒN THAM KHẢO:
- “Turner syndrome”, https://www.nhs.uk/conditions/turner-syndrome/, (27/03/2025)