Theo Hiệp hội X-quang Hoa Kỳ (ACR), chụp nhũ ảnh vẫn là phương pháp tầm soát ung thư vú được khuyến cáo cho phụ nữ có nguy cơ trung bình từ 40 tuổi trở lên, trong khi siêu âm vú thường được sử dụng để đánh giá bổ sung, đặc biệt ở phụ nữ có mô vú dày hoặc có khối bất thường. Tuy nhiên, nhiều người vẫn chưa hiểu rõ hai kỹ thuật này khác nhau ở điểm nào và khi nào cần thực hiện từng phương pháp. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn lựa chọn phù hợp với từng trường hợp.

Vai trò của chụp nhũ ảnh trong phát hiện bệnh lý tuyến vú

Chụp nhũ ảnh (Mammography) là phương pháp chẩn đoán hình ảnh sử dụng tia X liều thấp để khảo sát toàn bộ mô tuyến vú. Đây là kỹ thuật được khuyến cáo rộng rãi trong tầm soát ung thư vú ở phụ nữ từ 40 tuổi trở lên nhờ khả năng phát hiện những tổn thương rất nhỏ ngay cả khi chưa có triệu chứng. [1]

Trong quá trình chụp, vú được ép nhẹ trong vài giây để tạo hình ảnh rõ nét hơn. Toàn bộ thời gian thực hiện thường chỉ khoảng 10-20 phút và không cần chuẩn bị đặc biệt.

Chụp nhũ ảnh phát hiện được gì?

Thế mạnh lớn nhất của chụp nhũ ảnh là phát hiện những tổn thương rất sớm mà khám lâm sàng hoặc siêu âm có thể chưa nhận biết được, bao gồm:

• Vi vôi hóa (microcalcifications): Dấu hiệu sớm của ung thư vú giai đoạn đầu, đặc biệt là ung thư biểu mô ống tại chỗ (DCIS).
• Khối u đặc: Kể cả các tổn thương nhỏ hoặc nằm sâu trong mô vú.
• Biến dạng cấu trúc mô: Giúp phát hiện những thay đổi bất thường liên quan đến ung thư vú.
• Mật độ mô vú: Là cơ sở để bác sĩ đánh giá nguy cơ và cân nhắc chỉ định thêm siêu âm hoặc MRI nếu cần.

Ưu điểm và hạn chế

Ưu điểm

• Phát hiện tốt vi vôi hóa và ung thư vú giai đoạn sớm.
• Khảo sát toàn bộ tuyến vú chỉ trong một lần chụp.
• Được chứng minh giúp giảm tỷ lệ tử vong do ung thư vú khi thực hiện tầm soát định kỳ.

Hạn chế

• Độ nhạy giảm ở phụ nữ có mô vú dày.
• Có thể gây cảm giác căng tức nhẹ khi ép vú.
• Không ưu tiên cho phụ nữ mang thai, trừ khi có chỉ định của bác sĩ.

ThS.BS Trương Thị Thùy An – Trung tâm Vú Hano, Bệnh viện Đa Khoa Hà Nội cho biết: “Chụp nhũ ảnh có thể gây cảm giác căng tức nhẹ trong thời gian ngắn khi ép vú để thu được hình ảnh rõ nét. Đây là kỹ thuật sử dụng tia X liều thấp, an toàn cho tầm soát định kỳ. Phát hiện sớm ung thư vú nhờ chụp nhũ ảnh mang lại lợi ích vượt trội so với nguy cơ từ bức xạ.”

Điểm cần nhớ

✓ Là phương pháp tầm soát ung thư vú tiêu chuẩn ở phụ nữ từ 40 tuổi.

✓ Phát hiện rất tốt vi vôi hóa và các tổn thương nhỏ.

✓ Có thể cần kết hợp siêu âm để tăng độ chính xác ở phụ nữ có mô vú dày.

Vai trò của siêu âm vú trong phát hiện bệnh lý tuyến vú

Siêu âm vú là kỹ thuật sử dụng sóng âm tần số cao để tạo hình ảnh thời gian thực của mô tuyến vú. Không sử dụng tia X nên phương pháp này an toàn với hầu hết mọi đối tượng, bao gồm cả phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú. Đây cũng là lựa chọn ưu tiên ở phụ nữ trẻ có mô vú dày hoặc khi cần đánh giá một khối bất thường phát hiện trên lâm sàng. [2]

Quá trình siêu âm diễn ra nhanh chóng, không gây đau và thường kéo dài khoảng 10-20 phút.

Siêu âm vú phát hiện được gì?

Siêu âm đặc biệt hiệu quả trong việc đánh giá bản chất của các tổn thương ở tuyến vú, bao gồm:

• Phân biệt nang chứa dịch và khối u đặc, giúp định hướng theo dõi hoặc điều trị.
• Đánh giá hình dạng, kích thước và cấu trúc khối u khi người bệnh sờ thấy bất thường hoặc phát hiện qua khám lâm sàng.
• Khảo sát hạch nách và mô lân cận, hỗ trợ đánh giá mức độ lan rộng của tổn thương.
• Hướng dẫn các thủ thuật như chọc hút nang, sinh thiết kim lõi hoặc hút u bằng VABB với độ chính xác cao.

Ưu điểm và hạn chế

Ưu điểm

• Không sử dụng bức xạ, an toàn cho nhiều đối tượng.
• Phân biệt rõ nang chứa dịch và khối u đặc.
• Hiệu quả cao ở phụ nữ có mô vú dày.
• Hỗ trợ thực hiện các thủ thuật can thiệp dưới hướng dẫn hình ảnh.

Hạn chế

• Không phải là phương pháp tối ưu để phát hiện vi vôi hóa.
• Kết quả phụ thuộc vào chất lượng thiết bị và kinh nghiệm của bác sĩ thực hiện.
• Thường được sử dụng bổ sung, không thay thế hoàn toàn chụp nhũ ảnh trong tầm soát ung thư vú.

Điểm cần nhớ

✓ Phù hợp với phụ nữ trẻ và người có mô vú dày.

✓ Có ưu thế trong đánh giá khối u và nang tuyến vú.

✓ Thường được kết hợp với chụp nhũ ảnh để nâng cao hiệu quả chẩn đoán.

Bảng so sánh chụp nhũ ảnh và siêu âm vú

Chụp nhũ ảnh và siêu âm vú đều có vai trò quan trọng trong chẩn đoán và tầm soát bệnh lý tuyến vú, nhưng không phải là hai phương pháp thay thế cho nhau. Mỗi kỹ thuật có ưu thế riêng và được chỉ định tùy theo độ tuổi, đặc điểm mô vú cũng như mục đích thăm khám.

Bảng dưới đây giúp bạn dễ dàng so sánh những điểm khác biệt quan trọng giữa hai phương pháp.

Nên chọn chụp nhũ ảnh hay siêu âm vú?

Không có phương pháp nào tốt hơn trong mọi trường hợp. Việc lựa chọn chụp nhũ ảnh hay siêu âm vú phụ thuộc vào độ tuổi, mật độ mô vú, triệu chứng lâm sàng và nguy cơ mắc ung thư vú của từng người. Trong nhiều trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định kết hợp cả hai để tăng độ chính xác trong chẩn đoán và tầm soát.

Lựa chọn theo từng nhóm đối tượng

Mật độ mô vú cũng ảnh hưởng đến việc lựa chọn phương pháp tầm soát. Phụ nữ có mô vú dày (BI-RADS C hoặc D) thường được khuyến nghị kết hợp siêu âm với chụp nhũ ảnh vì mô tuyến dày có thể che khuất tổn thương trên phim X-quang.

Khi nào cần kết hợp cả chụp nhũ ảnh và siêu âm vú?

Bác sĩ có thể chỉ định thực hiện đồng thời cả hai phương pháp trong các trường hợp:

• Phụ nữ từ 40 tuổi trở lên có mô vú dày.
• Chụp nhũ ảnh hoặc siêu âm phát hiện tổn thương cần đánh giá thêm.
• Người có nguy cơ cao mắc ung thư vú.
• Theo dõi các tổn thương ở vú hoặc chuẩn bị thực hiện sinh thiết, chọc hút hay hút u bằng VABB.

“Chụp nhũ ảnh và siêu âm không thay thế nhau mà bổ sung cho nhau. Nhũ ảnh giúp phát hiện vi vôi hóa rất tốt, còn siêu âm hỗ trợ đánh giá tổn thương trong mô vú dày.” – ThS.BS Trương Thị Thùy An cho biết thêm.

Lựa chọn phương pháp phù hợp sẽ giúp phát hiện sớm bất thường, hạn chế bỏ sót tổn thương và nâng cao hiệu quả chẩn đoán.

Chụp nhũ ảnh và siêu âm vú tại Trung tâm Vú HANO – Bệnh viện Đa khoa Hà Nội

Nếu bạn đang băn khoăn nên chụp nhũ ảnh hay siêu âm vú, việc thăm khám với bác sĩ chuyên khoa sẽ giúp lựa chọn phương pháp phù hợp và tránh thực hiện những xét nghiệm không cần thiết. Tại Trung tâm Vú HANO – Bệnh viện Đa khoa Hà Nội , mỗi khách hàng đều được đánh giá dựa trên độ tuổi, mật độ mô vú, triệu chứng lâm sàng và yếu tố nguy cơ để xây dựng kế hoạch tầm soát hoặc chẩn đoán tối ưu.

Khi thăm khám tại Trung tâm Vú HANO, bạn sẽ được:

• Chụp nhũ ảnh 3D (Digital Breast Tomosynthesis): Phát hiện sớm vi vôi hóa và các tổn thương nhỏ trong mô vú, nâng cao khả năng chẩn đoán ung thư vú giai đoạn sớm.
• Siêu âm vú 3D Acuson S2000: Hỗ trợ đánh giá chính xác nang tuyến vú, khối u đặc, mô vú dày và khảo sát hạch nách với hình ảnh độ phân giải cao.
• Tư vấn kết quả bởi bác sĩ chuyên khoa: Giải thích rõ ý nghĩa của từng kết quả, đồng thời hướng dẫn kế hoạch theo dõi hoặc điều trị phù hợp với từng trường hợp.
• Thực hiện sinh thiết và các thủ thuật can thiệp khi cần: Sinh thiết kim lõi, chọc hút nang hoặc hút u vú bằng VABB dưới hướng dẫn siêu âm ngay tại trung tâm, giúp rút ngắn thời gian chẩn đoán và điều trị.

Liên hệ 0981 500 770 hoặc 0971 088 897để đặt lịch khám và được tư vấn lựa chọn phương pháp chụp nhũ ảnh hoặc siêu âm vú phù hợp. Chủ động tầm soát đúng thời điểm là cách hiệu quả giúp phát hiện sớm các bệnh lý tuyến vú và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Câu Hỏi Thường Gặp

Chụp nhũ ảnh và siêu âm có giống nhau không?

Không. Chụp nhũ ảnh sử dụng tia X để phát hiện vi vôi hóa và các tổn thương rất nhỏ trong mô vú, còn siêu âm sử dụng sóng âm để đánh giá khối u, phân biệt nang chứa dịch với khối đặc. Hai phương pháp có vai trò khác nhau và thường được chỉ định bổ sung cho nhau.

Siêu âm vú so với chụp nhũ ảnh khác nhau như thế nào về độ chính xác?

Độ chính xác phụ thuộc vào từng trường hợp. Siêu âm có ưu thế ở phụ nữ trẻ có mô vú dày và trong phân biệt nang với khối đặc. Chụp nhũ ảnh phát hiện tốt hơn vi vôi hóa và ung thư vú giai đoạn sớm. Khi cần, bác sĩ có thể chỉ định kết hợp cả hai để tăng hiệu quả chẩn đoán.

Chụp nhũ ảnh có đau không? Có an toàn không?

Chụp nhũ ảnh có thể gây cảm giác căng tức nhẹ do vú được ép trong vài giây để thu được hình ảnh rõ nét hơn. Phương pháp này sử dụng tia X liều thấp và được đánh giá là an toàn đối với phụ nữ trong độ tuổi tầm soát. Lợi ích phát hiện sớm ung thư vú vượt xa nguy cơ từ bức xạ.

Tại sao bác sĩ yêu cầu làm cả chụp nhũ ảnh lẫn siêu âm vú cùng lúc?

Chụp nhũ ảnh và siêu âm cung cấp những thông tin khác nhau nên nhiều trường hợp cần kết hợp để đánh giá toàn diện. Bác sĩ thường chỉ định đồng thời khi người bệnh có mô vú dày, nguy cơ cao hoặc phát hiện tổn thương cần khảo sát thêm nhằm tăng độ chính xác trong chẩn đoán.

Bao lâu thì nên đi chụp nhũ ảnh hoặc siêu âm vú một lần?

Tần suất tầm soát phụ thuộc vào độ tuổi và nguy cơ của từng người. Phụ nữ từ khoảng 40 tuổi thường được khuyến nghị chụp nhũ ảnh định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ. Với phụ nữ trẻ hoặc có mô vú dày, siêu âm có thể được chỉ định định kỳ hoặc kết hợp với chụp nhũ ảnh khi cần.

==================================

Chụp nhũ ảnh và siêu âm vú đều giữ vai trò quan trọng trong tầm soát và chẩn đoán các bệnh lý tuyến vú, nhưng mỗi phương pháp có ưu điểm riêng và được chỉ định trong những trường hợp khác nhau. Việc lựa chọn kỹ thuật phù hợp cần dựa trên độ tuổi, mật độ mô vú, triệu chứng và các yếu tố nguy cơ của từng người. Nếu bạn đang băn khoăn nên chụp nhũ ảnh hay siêu âm vú, hãy liên hệ Trung tâm Vú HANO – Bệnh viện Đa khoa Hà Nội qua  0981 500 770 hoặc 0971 088 897 để được bác sĩ tư vấn và xây dựng kế hoạch tầm soát phù hợp, giúp phát hiện sớm bất thường và bảo vệ sức khỏe tuyến vú một cách chủ động.

NGUỒN THAM KHẢO

1. American Cancer Society. Mammograms [Internet]. Atlanta (GA): American Cancer Society; 2024 [cited 2026 Jul 3]. Available from: https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/screening-tests-and-early-detection/mammograms.html

2. Houston Methodist. How is a breast ultrasound different from a mammogram? [Internet]. Houston (TX): Houston Methodist; 2024 Sep [cited 2026 Jul 3]. Available from: https://www.houstonmethodist.org/blog/articles/2024/sep/how-is-a-breast-ultrasound-different-from-a-mammogram/