Khi được chỉ định mổ bóc u nang lạc nội mạc tử cung, nhiều phụ nữ không chỉ quan tâm đến việc phẫu thuật mà còn lo lắng liệu cuộc mổ có ảnh hưởng đến khả năng mang thai sau này hay không. Đặc biệt, nếu đang có kế hoạch sinh con, việc có nên trữ trứng trước phẫu thuật cũng là vấn đề cần được cân nhắc.

Bài viết dưới đây giúp làm rõ lạc nội mạc tử cung, phẫu thuật u nang và dự trữ buồng trứng có liên quan với nhau như thế nào, đồng thời cung cấp những thông tin cần biết trước khi quyết định trữ trứng.

Lạc nội mạc tử cung ảnh hưởng đến buồng trứng và AMH như thế nào?

U nang buồng trứng làm AMH thấp có đúng không?

Ở phụ nữ có u nang lạc nội mạc tử cung (endometrioma), AMH có thể thấp hơn so với một số loại u nang buồng trứng lành tính khác, ngay cả trước khi phẫu thuật [3]. Điều này cho thấy bản thân lạc nội mạc tử cung ở buồng trứng có thể ảnh hưởng đến dự trữ buồng trứng, không chỉ do tác động của phẫu thuật.

Tuy nhiên, không phải ai có u nang lạc nội mạc cũng bị AMH thấp. Mức độ ảnh hưởng khác nhau tùy tình trạng và đặc điểm u nang của từng người.

Mổ bóc u nang buồng trứng có thể làm giảm AMH không?

Có thể. Nhiều nghiên cứu cho thấy AMH thường giảm sau phẫu thuật bóc u nang lạc nội mạc tử cung [1]. Mức độ giảm có thể rõ hơn khi u nang ở cả hai bên buồng trứng.

Nguyên nhân có thể liên quan đến việc một phần mô buồng trứng lành bị ảnh hưởng trong quá trình bóc tách hoặc tổn thương do nhiệt khi cầm máu Vì vậy, kỹ thuật phẫu thuật và việc bảo tồn tối đa mô buồng trứng lành có vai trò quan trọng.

Suy giảm AMH sau mổ u nang có hồi phục không?

Khả năng AMH phục hồi sau phẫu thuật không giống nhau ở mọi người và chưa có kết luận thống nhất. Một số trường hợp AMH có thể cải thiện hoặc ổn định theo thời gian, nhưng cũng có người duy trì ở mức thấp hơn trước mổ [4].

Do đó, không thể khẳng định AMH sẽ trở lại hoàn toàn như trước phẫu thuật. Tuổi, mức AMH trước mổ, tình trạng u nang và cách phẫu thuật đều có thể ảnh hưởng đến kết quả.

Theo ThS.BS Đỗ Thị Thi – Chuyên gia Hỗ trợ sinh sản, Trung tâm IVF HANO – Bệnh viện Đa khoa Hà Nội: “Ở phụ nữ bị lạc nội mạc tử cung, đặc biệt khi có u nang buồng trứng hoặc từng phẫu thuật buồng trứng, việc kiểm tra AMH có ý nghĩa trong đánh giá dự trữ buồng trứng. Nếu AMH đã thấp và người bệnh còn kế hoạch sinh con, nên trao đổi sớm với bác sĩ về các phương án bảo tồn sinh sản phù hợp.”

Mổ u nang buồng trứng có con được không?

Khả năng mang thai sau mổ u nang lạc nội mạc tử cung

Nhiều phụ nữ vẫn có thể mang thai sau khi mổ u nang lạc nội mạc tử cung. Khả năng có thai phụ thuộc vào tuổi, dự trữ buồng trứng trước và sau mổ, mức độ lạc nội mạc tử cung và các yếu tố sinh sản khác [3].

Vì vậy, phẫu thuật không đồng nghĩa với mất khả năng sinh con. Tuy nhiên, với những người đã có dự trữ buồng trứng thấp hoặc có nhiều yếu tố nguy cơ, kế hoạch sinh sản nên được cân nhắc trước khi phẫu thuật.

Mổ u nang ảnh hưởng dự trữ buồng trứng như thế nào?

Mức độ ảnh hưởng có thể khác nhau tùy từng trường hợp, trong đó cần lưu ý:

• Nang một bên hay hai bên: Phẫu thuật hai bên có xu hướng ảnh hưởng AMH nhiều hơn.
• Kích thước nang: Nang lớn có thể liên quan đến mức giảm AMH rõ hơn sau mổ.
• Kỹ thuật cầm máu: Sử dụng nhiệt để cầm máu có thể làm tổn thương thêm mô buồng trứng so với một số phương pháp khác.
• Số lần phẫu thuật: Mổ lại nhiều lần do u nang tái phát có thể làm dự trữ buồng trứng suy giảm thêm.

Khi nào cần cân nhắc bảo tồn buồng trứng trước phẫu thuật?

Cân nhắc bảo tồn khả năng sinh sản trước mổ thường được đặt ra khi có nang hai bên, nang lớn, tiền sử phẫu thuật buồng trứng hoặc AMH đã thấp.

Việc có nên trữ trứng hay không cần được đánh giá dựa trên tuổi, AMH, tình trạng u nang và kế hoạch sinh con. Bác sĩ phụ khoa và bác sĩ hỗ trợ sinh sản có thể phối hợp để tư vấn thời điểm phù hợp, đặc biệt khi người bệnh dự kiến phẫu thuật.

Lạc nội mạc tử cung có trữ trứng được không?

Trữ trứng lạc nội mạc tử cung có cần thiết không?

Không phải phụ nữ nào bị lạc nội mạc tử cung cũng cần trữ trứng. Theo hướng dẫn ESHRE 2022, bảo tồn sinh sản, trong đó có trữ trứng, nên được trao đổi với phụ nữ có lạc nội mạc tử cung ở buồng trứng, đặc biệt khi tổn thương lan rộng. Tuy nhiên, lợi ích của việc trữ trứng chưa được khẳng định chắc chắn cho mọi trường hợp, vì vậy quyết định cần dựa trên tình trạng cụ thể của từng người [2].

Những trường hợp nên cân nhắc trữ trứng

Trữ trứng trước phẫu thuật có thể được cân nhắc nếu:

• U nang lạc nội mạc xuất hiện ở cả hai buồng trứng.
• Đã từng phẫu thuật buồng trứng, đặc biệt khi u nang tái phát.
• AMH thấp so với tuổi.
• Chưa có kế hoạch sinh con trong thời gian gần và lo ngại dự trữ buồng trứng có thể giảm thêm sau phẫu thuật [2].

Trong những trường hợp này, trữ trứng trước mổ có thể giúp bảo tồn nguồn trứng hiện có để sử dụng cho kế hoạch sinh con về sau.

Khi nào có thể chưa cần trữ trứng ngay?

Nếu u nang chỉ ở một bên, kích thước không lớn, AMH còn phù hợp với tuổi và đây là lần phẫu thuật đầu tiên, bác sĩ có thể chưa cần chỉ định trữ trứng ngay [2].

Thay vào đó, có thể theo dõi AMH và dự trữ buồng trứng sau mổ, sau đó đánh giá lại kế hoạch sinh con khi cần. Quyết định cuối cùng nên dựa trên tuổi, AMH, tình trạng u nang và mong muốn sinh con của từng người.

Các phương pháp bảo tồn buồng trứng khi bị lạc nội mạc tử cung

Trữ trứng trước khi mổ u nang

Trữ trứng giúp lưu lại nguồn trứng trước khi buồng trứng chịu ảnh hưởng của phẫu thuật, từ đó giữ thêm cơ hội có con bằng trứng của chính mình trong tương lai. Đây là một phương pháp bảo tồn sinh sản đã được công nhận và áp dụng trong thực hành [2].

Phẫu thuật bảo tồn tối đa mô buồng trứng lành

Bên cạnh trữ trứng, kỹ thuật phẫu thuật cũng ảnh hưởng đến mức độ bảo toàn buồng trứng. Khi phù hợp, bác sĩ có thể ưu tiên phương pháp cầm máu ít gây tổn thương mô hơn, chẳng hạn khâu cầm máu thay vì đốt điện, nhằm hạn chế ảnh hưởng đến dự trữ buồng trứng sau mổ.

Theo dõi và lập kế hoạch sinh con phù hợp

Không phải trường hợp nào cũng cần trữ trứng ngay. Với người có nguy cơ ảnh hưởng đến buồng trứng thấp, bác sĩ có thể theo dõi AMH, dự trữ buồng trứng trước và sau mổ, đồng thời trao đổi sớm về kế hoạch sinh con [4].

Lựa chọn phương án nào cần dựa vào tuổi, mức độ lạc nội mạc tử cung, dự trữ buồng trứng và mong muốn sinh con của từng người.

Quy trình trữ trứng cho người lạc nội mạc tử cung

Đánh giá AMH và dự trữ buồng trứng trước khi trữ

Trước khi trữ trứng, bác sĩ thường kiểm tra AMH, siêu âm đếm nang noãn và đánh giá u nang về số lượng, vị trí, kích thước để dự đoán khả năng đáp ứng với thuốc kích trứng.

Kích thích buồng trứng và theo dõi

Quá trình kích trứng tương tự trữ trứng thông thường nhưng cần theo dõi sát bằng siêu âm và xét nghiệm nội tiết. Bác sĩ đồng thời đánh giá vị trí u nang để thuận lợi và an toàn hơn khi chọc hút.

Chọc hút và đông lạnh trứng

Khi nang noãn đạt kích thước phù hợp, bác sĩ tiến hành chọc hút trứng qua đường âm đạo dưới hướng dẫn siêu âm. Trứng sau đó được đánh giá và đông lạnh bằng kỹ thuật thủy tinh hóa.

Nên trữ trứng trước hay sau khi mổ u nang?

Nếu đã có chỉ định bảo tồn sinh sản, trữ trứng trước phẫu thuật thường được cân nhắc vì lúc này dự trữ buồng trứng chưa chịu thêm tác động từ cuộc mổ [2].

Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng có thể trì hoãn phẫu thuật. Thời điểm trữ trứng cần được bác sĩ cân nhắc dựa trên mức độ bệnh, triệu chứng và kế hoạch điều trị của từng người.

Dịch vụ trữ trứng tại Trung tâm IVF HANO

Trung tâm IVF HANO – Bệnh viện Đa khoa Hà Nội cung cấp dịch vụ trữ trứng dành cho phụ nữ có nhu cầu bảo tồn khả năng sinh sản, trong đó có những trường hợp lạc nội mạc tử cung có nguy cơ ảnh hưởng dự trữ buồng trứng hoặc dự kiến phẫu thuật u nang. Trước khi thực hiện, bác sĩ sẽ đánh giá tuổi, chỉ số AMH, số lượng nang noãn và tình trạng buồng trứng để tư vấn thời điểm phù hợp.

Quy trình được thực hiện khép kín, từ thăm khám, kích thích buồng trứng, theo dõi nang noãn đến chọc hút và đông lạnh trứng bằng kỹ thuật thủy tinh hóa. Đội ngũ bác sĩ hỗ trợ sinh sản trực tiếp theo dõi từng giai đoạn nhằm xây dựng kế hoạch phù hợp với tình trạng và nhu cầu sinh con của mỗi người.

Đặc biệt, với phụ nữ đang cân nhắc phẫu thuật u nang lạc nội mạc tử cung, việc đánh giá dự trữ buồng trứng và trao đổi về khả năng trữ trứng trước mổ có thể giúp chủ động hơn trong kế hoạch sinh sản tương lai.

Liên hệ 0981 500 770 hoặc 1900 2345 29 để được tư vấn và đặt lịch thăm khám tại Trung tâm IVF HANO.

Câu hỏi thường gặp về trữ trứng khi bị lạc nội mạc tử cung

1. Bị lạc nội mạc tử cung có nên trữ trứng sớm không?

Không phải trường hợp nào cũng cần trữ trứng sớm. Việc này thường được cân nhắc khi u nang ở hai bên buồng trứng, đã từng phẫu thuật buồng trứng hoặc AMH thấp so với tuổi. Với trường hợp nguy cơ thấp hơn, bác sĩ có thể ưu tiên theo dõi và đánh giá lại sau.

2. U nang buồng trứng làm AMH thấp có ảnh hưởng khả năng có con không?

Có thể ảnh hưởng, vì AMH thấp cho thấy dự trữ buồng trứng giảm. Tuy nhiên, AMH thấp không đồng nghĩa với không thể có con. Khả năng mang thai còn phụ thuộc vào tuổi, chất lượng trứng, vòi trứng và nhiều yếu tố khác.

3. Mổ bóc u nang buồng trứng có làm AMH giảm không?

Có thể. Nhiều nghiên cứu ghi nhận AMH giảm sau phẫu thuật bóc u nang lạc nội mạc, mức độ ảnh hưởng tùy vào nang một hay hai bên, kích thước nang và kỹ thuật phẫu thuật. Vì vậy, những trường hợp có nguy cơ cao nên được tư vấn về bảo tồn sinh sản trước mổ.

4. Suy giảm AMH sau mổ u nang có tăng trở lại không?

Khả năng hồi phục không giống nhau ở mỗi người và chưa có kết luận thống nhất. Một số trường hợp AMH có thể cải thiện hoặc ổn định theo thời gian, nhưng cũng có người vẫn duy trì ở mức thấp hơn trước mổ.

5. U nang lạc nội mạc tử cung có nên trữ trứng trước khi mổ không?

Có thể cân nhắc, đặc biệt khi u nang hai bên, nang lớn, đã từng phẫu thuật hoặc AMH thấp. Trữ trứng trước mổ giúp lưu giữ nguồn trứng trước khi dự trữ buồng trứng có thể bị ảnh hưởng thêm. Quyết định cần dựa trên đánh giá của bác sĩ phụ khoa và bác sĩ hỗ trợ sinh sản.

6. Kích trứng khi đang có u nang lạc nội mạc buồng trứng có nguy hiểm không?

Không phải chống chỉ định tuyệt đối. Người bệnh vẫn có thể được kích trứng trong nhiều trường hợp nhưng cần được theo dõi kỹ bằng siêu âm và xét nghiệm trong quá trình điều trị. Bác sĩ sẽ đánh giá vị trí, kích thước u nang và dự trữ buồng trứng để lựa chọn cách thực hiện phù hợp.

==========================

Phẫu thuật u nang lạc nội mạc tử cung có thể làm giảm dự trữ buồng trứng, nhưng mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào đặc điểm u nang, kỹ thuật phẫu thuật và tình trạng buồng trứng trước mổ. Trữ trứng có thể là một lựa chọn bảo tồn sinh sản đáng cân nhắc, đặc biệt khi AMH thấp, u nang hai bên hoặc đã từng phẫu thuật buồng trứng. Vì vậy, nếu có kế hoạch sinh con trong tương lai, người bệnh nên đánh giá dự trữ buồng trứng và trao đổi với bác sĩ trước khi phẫu thuật.

Nếu bạn đang được chỉ định mổ u nang lạc nội mạc tử cung và chưa biết có nên trữ trứng trước phẫu thuật, Trung tâm IVF HANO – Bệnh viện Đa khoa Hà Nội hỗ trợ thăm khám, đánh giá dự trữ buồng trứng và tư vấn phương án bảo tồn sinh sản phù hợp với từng trường hợp. Liên hệ 0981 500 770 hoặc 1900 2345 29 để được tư vấn và đặt lịch thăm khám.

NGUỒN THAM KHẢO

1. The Impact of Laparoscopic Cystectomy for Ovarian Endometrioma on Anti-Müllerian Hormone Levels: A Systematic Review and Meta-Analysis. PubMed. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40179834/

2. Oocyte cryopreservation for women with endometriosis: Justification, indications, and reproductive outcomes. Available from: https://ecerm.org/journal/view.php?number=1346

3. The impact of endometrioma and laparoscopic cystectomy on ovarian reserve and the exploration of related factors assessed by serum anti-Mullerian hormone: a prospective cohort study. Journal of Ovarian Research. Available from: https://ovarianresearch.biomedcentral.com/articles/10.1186/s13048-014-0108-0 4. Fertility preservation in women with endometriosis. Human Reproduction Open. Available from: https://academic.oup.com/hropen/article/2025/2/hoaf012/8046018