Vú sưng đỏ, đau, đôi khi kèm sốt là những dấu hiệu khiến người bệnh được chỉ định siêu âm. Khi đọc kết quả có các thuật ngữ như “giảm âm”, “đa thùy” hay “tăng sinh mạch”, nhiều người băn khoăn liệu mình có bị áp xe vú hay không và tình trạng này có nguy hiểm không. Bài viết dưới đây giúp bạn hiểu các đặc điểm của áp xe vú trên siêu âm, cách phân biệt với một số tổn thương khác và khi nào cần đi khám.

Áp xe vú là gì và khi nào cần siêu âm?

“Áp xe vú là tình trạng hình thành ổ mủ trong mô vú, thường xuất hiện do viêm vú tiến triển. Người bệnh có thể gặp các triệu chứng như đau tăng dần, sưng đỏ khu trú và xuất hiện khối mềm ở vú. Sốt có thể kéo dài, tái phát hoặc nặng hơn nếu ổ mủ chưa được xử lý.”

– ThS.BS Trương Thị Thùy An, Trung tâm Vú HANO – Bệnh viện Đa khoa Hà Nội

Áp xe vú thường được chia thành hai nhóm:

• Áp xe vú liên quan đến cho con bú: thường phát triển từ tình trạng viêm vú sau sinh.
• Áp xe vú không liên quan đến cho con bú: có thể xuất hiện quanh quầng vú hoặc ở vùng khác của vú. Hút thuốc và một số bệnh lý như đái tháo đường có thể làm tăng nguy cơ.

Bác sĩ có thể chỉ định siêu âm khi nghi ngờ có ổ mủ, khi chưa xác định được vùng sưng cứng là mô viêm hay ổ dịch, khi triệu chứng không cải thiện sau điều trị hoặc khi áp xe tái phát. Siêu âm giúp xác định vị trí, kích thước ổ áp xe, đồng thời hỗ trợ chọc hút dịch và theo dõi sau điều trị [1].

Chẩn đoán áp xe vú qua hình ảnh siêu âm

Có. Siêu âm là phương pháp hình ảnh thường được ưu tiên khi nghi ngờ áp xe vú, giúp xác định có ổ dịch hay không, vị trí và kích thước của ổ.

Siêu âm có phát hiện áp xe vú không?

Siêu âm giúp bác sĩ đánh giá ổ dịch nằm ở đâu, có một hay nhiều ngăn và có thể chọc hút dưới hướng dẫn hình ảnh hay không. Phương pháp này cũng được sử dụng để theo dõi sự thay đổi của ổ áp xe trong quá trình điều trị [1].

Tuy nhiên, siêu âm vẫn có một số giới hạn:

• Viêm ở giai đoạn sớm: vùng viêm có thể chưa hình thành ổ dịch rõ ràng để chọc hút.
• Nang sữa: có thể có hình ảnh gần giống áp xe, khiến việc phân biệt khó khăn.
• Tổn thương khác ở vú: một số bệnh lý có biểu hiện tương tự, nên cần kết hợp với triệu chứng và kết quả thăm khám.

Vì vậy, chưa thấy ổ dịch trên siêu âm không đồng nghĩa với việc đã loại trừ hoàn toàn bệnh lý ở vú. Nếu triệu chứng vẫn kéo dài hoặc nặng lên, người bệnh nên tái khám theo hướng dẫn của bác sĩ.

Khi nào cần kết hợp thêm xét nghiệm hoặc phương pháp chẩn đoán khác?

Tùy tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định thêm:

• Chọc hút dịch và nuôi cấy: giúp xác định vi khuẩn gây nhiễm trùng và lựa chọn kháng sinh phù hợp khi cần.
• Chụp X-quang vú (nhũ ảnh): có thể được cân nhắc ở người bị áp xe không liên quan đến cho con bú, phụ nữ trên 30 tuổi hoặc trường hợp kéo dài để đánh giá thêm và loại trừ tổn thương ác tính.[2]
• Sinh thiết: có thể cần thiết khi tổn thương không đáp ứng điều trị hoặc có dấu hiệu nghi ngờ bệnh lý kháC.
• Khám chuyên khoa vú: được khuyến nghị khi áp xe tái phát nhiều lần tại cùng một vị trí nhằm tìm nguyên nhân và loại trừ bệnh lý nền.

Hình ảnh áp xe vú trên siêu âm có đặc điểm gì?

Hình ảnh áp xe vú trên siêu âm thường cho thấy một hoặc nhiều ổ chứa dịch, bên trong có thể có cặn, thành dày và bờ không đều. Mô vú xung quanh có thể xuất hiện dấu hiệu viêm. Tuy nhiên, không phải ổ áp xe nào cũng có đầy đủ những đặc điểm này [3].

Đặc điểm ổ áp xe trên siêu âm 2D

Trên siêu âm 2D, ổ áp xe vú có thể có những đặc điểm sau:

• Hình dạng: Một hoặc nhiều vùng giảm âm (hiển thị tối hơn mô xung quanh), có thể có nhiều ngăn.
• Thành ổ: Thành thường dày, sáng hơn bên trong và có thể không đều.
• Bên trong ổ: Chứa dịch, đôi khi có các mảnh cặn lắng.
• Vùng phía sau ổ: Có thể sáng hơn do sóng siêu âm truyền qua dịch.

Dấu hiệu viêm ở mô xung quanh ổ áp xe

Ngoài ổ dịch, siêu âm có thể ghi nhận các dấu hiệu viêm ở mô vú xung quanh:

• Mô vú quanh ổ sáng hơn bình thường.
• Da vùng vú gần ổ áp xe dày lên.
• Các mạch bạch huyết có thể giãn.
• Hạch nách có thể to lên do phản ứng viêm.

Nếu da dày lan rộng hoặc có những dấu hiệu bất thường khác, bác sĩ có thể cần đánh giá thêm để loại trừ các bệnh lý khác.

Hình ảnh áp xe vú trên siêu âm Doppler

Siêu âm Doppler giúp đánh giá sự lưu thông máu trong mô vú. Với áp xe, dòng máu thường tăng ở thành và vùng mô xung quanh ổ, trong khi bên trong ổ dịch thường không có tín hiệu mạch máu.

Đặc điểm này hỗ trợ phân biệt ổ dịch với khối đặc. Tuy nhiên, một số khối u cũng có thể tăng tưới máu ở vùng ngoại vi, vì vậy không thể dựa riêng vào Doppler để kết luận tổn thương là lành tính hay ác tính.

Hình ảnh áp xe vú thay đổi như thế nào theo giai đoạn?

Hình ảnh trên siêu âm có thể thay đổi tùy giai đoạn tiến triển của bệnh:

• Viêm vú: Vùng mô viêm có thể giảm âm, ranh giới chưa rõ và chưa hình thành ổ dịch khu trú.
• Phlegmon (vùng viêm chưa tạo ổ mủ rõ): Mô viêm có thể tạo thành vùng cứng giống một khối, nhưng chưa có ổ dịch rõ để chọc hút. Người bệnh cần được theo dõi theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Áp xe: Hình thành ổ dịch chứa mủ, có thể có thành dày, bờ không đều và cặn bên trong.
• Sau điều trị: Ổ dịch thường giảm dần về kích thước và lượng dịch. Bác sĩ có thể chỉ định siêu âm lại để đánh giá đáp ứng điều trị.

Thời điểm siêu âm kiểm tra phụ thuộc vào triệu chứng, mức độ tổn thương và phương pháp điều trị, không áp dụng một lịch cố định cho tất cả trường hợp.

Ý nghĩa một số thuật ngữ thường gặp trong kết quả siêu âm

Các thuật ngữ trên giúp người bệnh hiểu rõ hơn về phiếu kết quả. Tuy nhiên, không thể xác định áp xe vú chỉ dựa vào một dấu hiệu riêng lẻ. Bác sĩ cần đánh giá toàn bộ hình ảnh siêu âm kết hợp với triệu chứng và kết quả thăm khám để đưa ra kết luận.

Phân biệt hình ảnh áp xe vú với các tổn thương khác

Một số tổn thương ở vú có biểu hiện tương tự áp xe trên siêu âm. Bác sĩ cần kết hợp hình ảnh với triệu chứng và tiền sử bệnh để xác định nguyên nhân.

Khi nào cần đánh giá thêm để loại trừ tổn thương ác tính?

Nếu tổn thương kéo dài, không đáp ứng điều trị, tái phát tại cùng vị trí hoặc vú đỏ, sưng bất thường, bác sĩ có thể chỉ định thêm các phương pháp kiểm tra. Da vú dày, sần như vỏ cam cũng là dấu hiệu cần được đánh giá sớm.

Tùy trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc chụp nhũ ảnh hoặc sinh thiết. Siêu âm đơn thuần không phải lúc nào cũng đủ để phân biệt áp xe với ung thư vú.

Khi nào cần đi khám khi nghi ngờ áp xe vú?

Bạn nên đi khám sớm nếu vú sưng đỏ, đau tăng dần, xuất hiện khối bất thường hoặc vùng mềm nghi chứa dịch, đặc biệt khi kèm sốt, ớn lạnh hoặc đang cho con bú. Không tự chọc, nặn ổ sưng hay dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định. [4]

Có thể nhận biết mức độ cần đi khám qua các dấu hiệu sau:

• Triệu chứng nhẹ: Vú hơi căng, đau nhẹ, chưa đỏ và không sốt. Nếu triệu chứng không giảm hoặc nặng lên, bạn nên đi khám.
• Cần khám sớm: Vú sưng đỏ, đau rõ, xuất hiện khối bất thường, sốt hoặc không cải thiện khi điều trị viêm vú. Áp xe tái phát nhiều lần tại cùng một vị trí cũng cần được kiểm tra.
• Cần đến cơ sở y tế ngay: Vùng đỏ lan nhanh, sốt cao, mệt lả hoặc vú đỏ kèm co kéo, da sần như vỏ cam.

Nếu đang cho con bú, bạn không nhất thiết phải ngừng cho bú khi bị áp xe vú. Tuy nhiên, việc tiếp tục cho bú từ bên vú bị bệnh cần căn cứ vào tình trạng cụ thể và hướng dẫn của bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp

1. Siêu âm có phân biệt được áp xe với ung thư vú không?

Siêu âm giúp bác sĩ nhận diện các đặc điểm gợi ý áp xe, nhưng không phải lúc nào cũng phân biệt chắc chắn với ung thư vú. Một số áp xe có thành dày hoặc tăng tưới máu quanh ổ, là những dấu hiệu cũng có thể gặp ở tổn thương ác tính. Bác sĩ sẽ kết hợp triệu chứng, diễn tiến bệnh và chỉ định chụp nhũ ảnh hoặc sinh thiết khi cần.

2. Áp xe vú có mủ có nguy hiểm không?

Áp xe vú cần được đánh giá và điều trị kịp thời. Ổ mủ có thể cần chọc hút hoặc dẫn lưu, kết hợp kháng sinh theo chỉ định. Nếu không được xử lý phù hợp, tình trạng nhiễm trùng có thể kéo dài hoặc nặng lên. Khi vú sưng đau tăng, sốt hoặc mệt nhiều, bạn nên đi khám sớm.

3. Có cần chuẩn bị gì trước khi siêu âm vú?

Siêu âm vú thường không cần nhịn ăn hay chuẩn bị đặc biệt. Trước khi khám, bạn nên thông báo cho bác sĩ về triệu chứng đang gặp, tình trạng cho con bú, thuốc đang sử dụng và tiền sử điều trị bệnh ở vú. Nếu có kết quả siêu âm hoặc hồ sơ khám trước đó, hãy mang theo để bác sĩ tiện đối chiếu.

4. Áp xe vú có cần siêu âm lại sau điều trị không?

Có thể cần. Siêu âm giúp theo dõi kích thước ổ áp xe và lượng dịch còn lại sau điều trị. Một tài liệu đề cập việc tái khám trong khoảng 7–14 ngày sau khi dùng kháng sinh và dẫn lưu ở trường hợp điển hình. Tuy nhiên, thời điểm kiểm tra lại phụ thuộc vào tình trạng thực tế và chỉ định của bác sĩ.

5. Bao lâu thì ổ áp xe biến mất trên siêu âm?

Không có thời gian hồi phục cố định cho tất cả trường hợp. Kích thước ổ áp xe, số ngăn, phương pháp điều trị và khả năng đáp ứng của từng người đều ảnh hưởng đến thời gian ổ dịch thu nhỏ. Bác sĩ có thể chỉ định siêu âm lại để đánh giá tiến triển. Nếu ổ dịch không giảm hoặc tiếp tục tái phát, cần kiểm tra thêm để tìm nguyên nhân.

6. Bị áp xe vú bao lâu thì khỏi?

Thời gian hồi phục tùy thuộc vào mức độ viêm, kích thước ổ áp xe và hiệu quả điều trị. Một tài liệu chuyên ngành đề cập kháng sinh thường được sử dụng trong 10–14 ngày, nhưng một số trường hợp cần chọc hút nhiều lần. Người bệnh cần dùng thuốc theo đơn, không tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi cách điều trị. Nếu triệu chứng không cải thiện, bác sĩ cần đánh giá lại để xác định nguyên nhân.

==========================

Hình ảnh áp xe vú trên siêu âm thường có dạng ổ chứa dịch, thành dày, bờ không đều, bên trong có thể có cặn lắng và mô xung quanh có dấu hiệu viêm. Siêu âm giúp bác sĩ xác định vị trí ổ áp xe, hỗ trợ chọc hút và theo dõi điều trị. Tuy nhiên, kết quả cần được đánh giá cùng triệu chứng và thăm khám để tránh nhầm lẫn với các tổn thương khác. Nếu vú sưng đỏ, đau kéo dài hoặc áp xe tái phát, bạn nên đi khám sớm.

Để được thăm khám và siêu âm vú, bạn có thể liên hệ Trung tâm Vú HANO – Bệnh viện Đa khoa Hà Nội qua hotline 0971 088 897 / 0981 500 770. Trung tâm có các phương tiện chẩn đoán gồm siêu âm vú, X-quang vú 3D và cộng hưởng từ (MRI) vú, hỗ trợ bác sĩ đánh giá tình trạng tuyến vú.

NGUỒN THAM KHẢO

1. Radiopaedia. Breast abscess [Internet]. [cited 2026 Oct 14]. Available from: https://radiopaedia.org/articles/breast-abscess

2. Mahoney MC, Ingram AD. Breast emergencies: types, imaging features, and management. AJR Am J Roentgenol. 2014;202(4):W390–W399. doi:10.2214/AJR.13.11758. Available from:

https://ajronline.org/doi/10.2214/AJR.13.11758

3. Febery A, Bennett I. Sonographic features of inflammatory conditions of the breast. Australas J Ultrasound Med. 2019;22(3):165–173. doi:10.1002/ajum.12170. Available from:

https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ajum.12170

4. National Health Service. Breast abscess [Internet]. London: NHS; 2025 May 14 [cited 2026 Oct 14]. Available from: https://www.nhs.uk/content-widgets/health-a-to-z/breast-abscess