Vú sưng đau, nóng đỏ và ngày càng cứng hơn khiến nhiều chị em băn khoăn không biết chỉ là tắc tia sữa, viêm vú hay đã hình thành áp xe. Tình trạng này đặc biệt dễ gây lo lắng ở phụ nữ đang cho con bú.

Hiểu đúng áp xe vú là gì, nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và cách phân biệt với các tình trạng thường gặp khác sẽ giúp người bệnh chủ động đi khám đúng thời điểm, tránh để ổ áp xe tiến triển hoặc tự xử trí không phù hợp.

Áp xe vú là gì?

“Áp xe tuyến vú là tình trạng tích tụ mủ trong mô tuyến vú, thường là biến chứng của viêm tuyến vú. Người bệnh có thể nhận thấy đau tăng dần, sưng khu trú, da vùng vú đỏ và có thể sờ thấy khối mềm. Tình trạng này thường kèm sốt cao, vì vậy khi xuất hiện các dấu hiệu trên, người bệnh nên đi khám để được đánh giá và điều trị phù hợp.”

– ThS.BS Trương Thị Thùy An, Trung tâm Vú HANO – Bệnh viện Đa khoa Hà Nội

Khác với tình trạng căng tức do tắc sữa, áp xe thường tạo thành một vùng sưng đau rõ rệt và có thể kèm sốt, mệt mỏi. Đây có thể là biến chứng của viêm vú khi tình trạng viêm không được xử trí kịp thời hoặc điều trị chưa hiệu quả. [1]

Áp xe vú thường gặp ở phụ nữ đang cho con bú nhưng không chỉ xảy ra trong giai đoạn này. Phụ nữ không cho con bú và hiếm khi nam giới cũng có thể gặp tình trạng này. Vì vậy, khi xuất hiện khối bất thường ở vú kèm đau, sưng hoặc đỏ, không nên mặc định chỉ là tắc tia sữa.

Áp xe tuyến vú hình thành như thế nào?

Áp xe tuyến vú thường phát triển qua nhiều giai đoạn. Ban đầu, vi khuẩn có thể xâm nhập vào mô vú, thường qua vết nứt ở núm vú hoặc ống dẫn sữa, gây viêm vú. Lúc này, người bệnh có thể thấy vú đau, nóng, đỏ và có thể sốt.

Nếu tình trạng viêm không được kiểm soát, một vùng mô vú có thể bị tổn thương và tích tụ mủ, dần hình thành ổ áp xe được bao quanh bởi mô xơ.

Ở phụ nữ đang cho con bú, các loại vi khuẩn thường gặp gồm tụ cầu vàng và liên cầu. Trong khi đó, áp xe ở người không cho con bú có thể liên quan đến nhiều loại vi khuẩn khác nhau.

Khoảng 3–11% phụ nữ bị viêm vú có thể tiến triển thành áp xe vú. Với phụ nữ trong thời kỳ cho con bú, tỷ lệ mắc được báo cáo là 0,1-3%. [1]

Ai dễ bị áp xe vú?

Áp xe vú gặp nhiều hơn ở phụ nữ đang cho con bú, đặc biệt trong những tháng đầu sau sinh, khi tình trạng tắc sữa và nứt núm vú dễ xảy ra.

Ở phụ nữ không cho con bú, áp xe vú có thể xuất hiện ở nhiều độ tuổi, trong đó nhóm 30–39 tuổi được ghi nhận có tỷ lệ mắc cao hơn. Một số yếu tố cũng có thể làm tăng nguy cơ như:

• Hút thuốc lá.
• Đái tháo đường.
• Béo phì.

Các yếu tố nguy cơ này không có nghĩa chắc chắn sẽ gây áp xe, nhưng có thể làm tăng khả năng mắc bệnh.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ khiến vú bị áp xe

Áp xe vú hình thành khi vi khuẩn xâm nhập và phát triển trong mô vú, thường liên quan đến tình trạng viêm chưa được kiểm soát hoặc xử trí kịp thời. Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ có thể khác nhau giữa phụ nữ đang cho con bú và người không cho con bú.

Nguyên nhân thường gặp

Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

• Vi khuẩn xâm nhập qua núm vú: Vết nứt hoặc trầy xước ở núm vú có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn trên da hoặc trong miệng trẻ xâm nhập vào mô vú.
• Ứ đọng sữa, tắc ống dẫn sữa: Sữa không được lấy ra đều đặn có thể làm tăng nguy cơ viêm và nhiễm trùng.
• Viêm vú chưa được xử trí phù hợp: Tình trạng viêm kéo dài hoặc không được điều trị hiệu quả có thể tiến triển thành ổ áp xe.
• Nhiễm trùng từ nơi khác: Hiếm gặp hơn, vi khuẩn từ một ổ nhiễm trùng khác trong cơ thể có thể lan đến mô vú.

Yếu tố nguy cơ ở phụ nữ đang cho con bú

Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ áp xe vú gồm béo phì, đái tháo đường, hút thuốc lá, sinh con lần đầu, tuổi mẹ cao hơn và từng bị viêm vú.

Ngoài ra, núm vú bị nứt, trẻ ngậm bắt vú chưa đúng cách hoặc bú không đều có thể khiến sữa bị ứ đọng, từ đó làm tăng nguy cơ viêm và nhiễm trùng.

Yếu tố nguy cơ ở người không cho con bú

Ở phụ nữ không cho con bú, hút thuốc lá và đái tháo đường là những yếu tố được ghi nhận có liên quan đến áp xe vú. Ngoài ra, béo phì, xỏ khuyên núm vú và tình trạng viêm tái phát quanh quầng vú cũng có thể làm tăng nguy cơ.

Đặc biệt, áp xe ở người không cho con bú có thể tái phát và cần được bác sĩ đánh giá kỹ để xác định nguyên nhân, đồng thời loại trừ các bệnh lý khác của tuyến vú.

Dấu hiệu nhận biết khi bị áp xe vú

Dấu hiệu thường gặp của áp xe vú là vú đau, sưng, nóng, đỏ và xuất hiện khối bất thường. Người bệnh có thể kèm sốt, mệt mỏi hoặc rét run [2]. Tuy nhiên, biểu hiện phụ thuộc vào vị trí và giai đoạn của ổ áp xe, vì vậy các dấu hiệu dưới đây chỉ giúp nhận biết sớm, không thay thế chẩn đoán của bác sĩ.

Dấu hiệu áp xe vú tại vùng vú

Khi bị áp xe vú, người bệnh có thể nhận thấy:

• Vú đau tăng dần, sưng, vùng da bị viêm nóng và đỏ.
• Sờ thấy khối cứng hoặc vùng mô vú chắc, ấn đau.
• Da phía trên vùng viêm có thể căng, bóng hoặc phù nề.
• Núm vú có thể đau, nứt hoặc tiết dịch.

Áp xe vú có mủ: dấu hiệu ổ áp xe đã hình thành

Khi áp xe vú có mủ, ổ mủ đã hình thành trong mô vú. Người bệnh thường sờ thấy khối căng, đau; một số trường hợp có thể cảm nhận vùng mềm hơn bên trong do chứa dịch. Da phía trên khối có thể đỏ, căng bóng và mỏng dần.

Ổ áp xe đôi khi có thể tự vỡ, khiến mủ chảy qua da hoặc núm vú. Siêu âm vú thường được sử dụng để xác định có ổ dịch khu trú hay không và hỗ trợ bác sĩ lựa chọn hướng xử trí phù hợp.

Không tự chọc kim, nặn hoặc rạch ổ mủ tại nhà, vì có thể làm nhiễm trùng lan rộng và khiến việc điều trị phức tạp hơn.

Triệu chứng toàn thân đi kèm

Ngoài các biểu hiện tại vú, người bệnh có thể xuất hiện:

• Sốt hoặc rét run.
• Mệt mỏi, đau nhức người.
• Hạch vùng nách cùng bên sưng hoặc đau.

Khi có các triệu chứng toàn thân, đặc biệt là sốt kèm vùng vú sưng đỏ và đau tăng, nên đi khám sớm để đánh giá mức độ nhiễm trùng.

Phân biệt áp xe vú với tắc tia sữa và viêm vú

Tắc tia sữa, viêm vú và áp xe vú có thể có những biểu hiện tương tự nhau, đặc biệt ở phụ nữ đang cho con bú. Có thể phân biệt sơ bộ như sau:

Nếu tình trạng đau, sưng đỏ không cải thiện hoặc xuất hiện một khối căng đau rõ, không nên tiếp tục tự theo dõi. Khám trực tiếp và siêu âm vú giúp xác định có hình thành ổ áp xe hay không, từ đó lựa chọn cách xử trí phù hợp.

Khi nào cần đi khám áp xe vú?

Khi vú sưng, nóng, đỏ, đau kéo dài hoặc xuất hiện khối bất thường, người bệnh nên đi khám để xác định có hình thành ổ áp xe hay không. Đặc biệt, nếu có sốt cao, rét run hoặc các dấu hiệu nhiễm trùng nặng, cần được đánh giá y tế sớm thay vì tiếp tục tự theo dõi tại nhà.

Những dấu hiệu nên đi khám sớm

Bạn nên đi khám nếu xuất hiện một trong các biểu hiện:

• Vú sưng, nóng, đỏ và đau không cải thiện sau vài ngày xử trí ban đầu.
• Sờ thấy khối cứng hoặc khối căng đau trong vú.
• Núm vú tiết dịch bất thường hoặc chảy mủ.
• Đã từng bị viêm vú hoặc áp xe vú và xuất hiện lại các triệu chứng tương tự.
• Đang cho con bú nhưng tình trạng đau vú tăng dần dù đã cho bú đều đặn.

Khi nào cần được đánh giá khẩn?

Không nên chờ thêm nếu có sốt cao liên tục, rét run, vùng da đỏ lan nhanh, đau dữ dội hoặc mệt lả. Đây có thể là dấu hiệu nhiễm trùng đang tiến triển và cần được bác sĩ đánh giá trực tiếp trong thời gian ngắn.

Người bệnh không nên tự chọc, nặn ổ mủ hoặc tự dùng thuốc khi chưa được thăm khám. Việc xác định đúng nguyên nhân giúp lựa chọn cách điều trị phù hợp và hạn chế biến chứng.

Vì sao cần thăm khám để loại trừ nguyên nhân khác?

Không phải mọi khối sưng đau ở vú đều là áp xe. Một số bệnh lý khác cũng có thể gây biểu hiện tương tự, trong đó có ung thư vú thể viêm, dù đây là tình trạng hiếm gặp.

Đặc biệt, người không cho con bú, người lớn tuổi hơn hoặc trường hợp áp xe tái phát, kéo dài hay không đáp ứng điều trị cần được bác sĩ đánh giá kỹ hơn. Tùy tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định thêm siêu âm, các phương tiện chẩn đoán hình ảnh khác hoặc sinh thiết.

Điều này không có nghĩa mọi trường hợp áp xe vú đều đáng lo. Phần lớn áp xe vú là lành tính, nhưng thăm khám giúp xác định chính xác nguyên nhân và hướng xử trí, nhất là khi triệu chứng kéo dài hoặc tái đi tái lại.

Áp xe vú được chẩn đoán và điều trị như thế nào?

Chẩn đoán áp xe vú thường dựa trên triệu chứng, thăm khám trực tiếp và siêu âm vú. Cách điều trị phụ thuộc vào kích thước ổ áp xe, mức độ nhiễm trùng, tình trạng cho con bú và việc bệnh có tái phát hay không.

Người bệnh không nên tự mua thuốc hoặc tự chọc, nặn ổ mủ tại nhà. Bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp phù hợp sau khi đánh giá cụ thể.

Khám lâm sàng và siêu âm vú

Trước tiên, bác sĩ sẽ hỏi về thời điểm xuất hiện triệu chứng, tình trạng cho con bú và tiền sử viêm vú hoặc áp xe vú. Sau đó, bác sĩ kiểm tra vú và hạch vùng nách.

Siêu âm vú thường được sử dụng khi nghi ngờ áp xe để xác định có ổ dịch hay không, đánh giá kích thước và vị trí ổ áp xe, từ đó hỗ trợ lựa chọn phương pháp điều trị.

Trong một số trường hợp, đặc biệt khi áp xe tái phát hoặc không đáp ứng điều trị, bác sĩ có thể lấy dịch mủ để xét nghiệm nhằm xác định loại vi khuẩn và lựa chọn thuốc phù hợp.

Ở người không cho con bú hoặc bị áp xe tái phát, bác sĩ có thể chỉ định thêm các kiểm tra cần thiết để loại trừ những bệnh lý khác của tuyến vú.

Các phương pháp điều trị áp xe vú

Điều trị thường tập trung vào dẫn lưu ổ mủ và kiểm soát nhiễm trùng.

• Chọc hút mủ dưới hướng dẫn siêu âm: Thường được cân nhắc với ổ áp xe nhỏ. Phương pháp ít xâm lấn, có thể cần thực hiện nhiều lần và thường cho kết quả thẩm mỹ tốt hơn. [1]
• Rạch dẫn lưu: Có thể được lựa chọn khi ổ áp xe lớn, có nhiều ổ, vùng da phía trên bị tổn thương hoặc áp xe tái phát sau chọc hút. [3]
• Kháng sinh: Được bác sĩ chỉ định tùy mức độ nhiễm trùng và kết quả xét nghiệm nếu có. Không nên tự mua hoặc tự ngừng thuốc khi chưa có hướng dẫn.

Các biện pháp hỗ trợ giảm đau chỉ nên thực hiện theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Không xoa bóp mạnh hoặc cố nặn vùng vú đang viêm, vì có thể làm tổn thương mô và khiến tình trạng nặng hơn.

Theo dõi sau điều trị và phòng tái phát

Sau điều trị, người bệnh cần tái khám theo lịch hẹn để kiểm tra ổ áp xe đã được xử lý hoàn toàn chưa và đánh giá quá trình lành thương.

Áp xe vú có thể tái phát, đặc biệt ở người không cho con bú. Để giảm nguy cơ tái phát, nên đi khám sớm khi xuất hiện dấu hiệu viêm vú, thực hiện đúng hướng dẫn khi cho con bú và giữ vệ sinh vùng núm vú. Với người hút thuốc lá hoặc có đái tháo đường, kiểm soát tốt các yếu tố này cũng có thể giúp giảm nguy cơ.

Nếu áp xe tái phát nhiều lần, bác sĩ có thể cần đánh giá chuyên sâu hơn và cân nhắc phương pháp can thiệp phù hợp.

Điều trị áp xe vú tại Trung tâm Vú HANO – Bệnh viện Đa khoa Hà Nội được thực hiện theo hướng cá nhân hóa, dựa trên tình trạng viêm, kích thước và vị trí ổ áp xe. Người bệnh được thăm khám, siêu âm vú để đánh giá ổ dịch và lựa chọn phương pháp xử trí phù hợp. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định chọc hút mủ dưới hướng dẫn siêu âm, dẫn lưu ổ áp xe và điều trị nhiễm trùng. Trung tâm được trang bị hệ thống siêu âm vú 3D Acuson S2000, X-quang vú 3D Mammography và MRI vú, hỗ trợ đánh giá các bất thường tuyến vú.

Nếu bạn đang có dấu hiệu nghi ngờ áp xe vú, hãy liên hệ Trung tâm Vú HANO – Bệnh viện Đa khoa Hà Nội qua hotline 0971 088 897 / 0981 500 770. để được bác sĩ thăm khám và tư vấn hướng điều trị phù hợp.

Câu hỏi thường gặp về áp xe vú

Áp xe vú có tự khỏi không?

Khi ổ mủ đã hình thành, áp xe vú thường không tự khỏi hoàn toàn và cần được bác sĩ đánh giá. Mủ tích tụ có thể khiến tình trạng đau, sưng tăng lên hoặc tự vỡ. Nếu mới chỉ là viêm vú nhẹ, tình trạng có thể cải thiện khi được xử trí sớm. Tuy nhiên, khi đã xuất hiện khối căng đau hoặc chảy mủ, nên đi khám và siêu âm thay vì tiếp tục chờ tự khỏi.

Áp xe vú có nguy hiểm không?

Phần lớn áp xe vú là tình trạng lành tính và có thể điều trị được nếu phát hiện sớm. Tuy nhiên, nếu chậm trễ, nhiễm trùng có thể lan rộng, gây đau nhiều, sốt cao hoặc tái phát.

Vì vậy, khi vú sưng đau kèm khối bất thường hoặc sốt, nên đi khám để xác định mức độ nhiễm trùng và có hướng xử trí phù hợp.

Bị áp xe vú có được cho con bú không?

Trong nhiều trường hợp, người mẹ vẫn có thể tiếp tục cho con bú sau khi áp xe được xử trí phù hợp, chẳng hạn chọc hút mủ. Tuy nhiên, cách cho bú có thể cần điều chỉnh tùy vị trí ổ áp xe, vị trí can thiệp và loại thuốc đang sử dụng.

Do đó, mẹ nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị để được hướng dẫn phù hợp với tình trạng cụ thể, thay vì tự ngừng cho con bú.

Áp xe vú có phải ung thư vú không?

Áp xe vú không đồng nghĩa với ung thư vú. Tuy nhiên, một số bệnh lý hiếm gặp như ung thư vú thể viêm có thể gây biểu hiện tương tự áp xe.

Vì vậy, những trường hợp không cho con bú, áp xe tái phát hoặc không đáp ứng điều trị thường cần được đánh giá kỹ hơn. Bác sĩ có thể chỉ định thêm chẩn đoán hình ảnh hoặc sinh thiết khi cần để loại trừ nguyên nhân khác.

Bị áp xe vú nên khám ở chuyên khoa nào?

Người bị áp xe vú có thể khám tại chuyên khoa Vú, Ngoại vú hoặc Ung bướu vú. Phụ nữ đang sau sinh và cho con bú cũng có thể được đánh giá tại chuyên khoa Sản phụ khoa, tùy cơ sở y tế.

Khi đi khám, nên cung cấp cho bác sĩ thông tin về thời điểm xuất hiện triệu chứng, các thuốc đã sử dụng và tình trạng cho con bú để việc đánh giá thuận lợi hơn.

Áp xe vú có tái phát không?

Có. Áp xe vú có thể tái phát, đặc biệt ở người không cho con bú. Nguy cơ này có thể liên quan đến các yếu tố như hút thuốc lá, đái tháo đường hoặc tình trạng viêm tái diễn.

Xử trí sớm khi xuất hiện dấu hiệu viêm, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và tái khám đúng hẹn có thể giúp hạn chế tái phát. Nếu áp xe xuất hiện nhiều lần, bác sĩ có thể cần đánh giá chuyên sâu hơn để tìm nguyên nhân.

============================

Áp xe vú là tình trạng hình thành ổ mủ trong mô vú do nhiễm trùng, thường liên quan đến viêm vú kéo dài hoặc chưa được xử trí phù hợp. Khi vú sưng, nóng, đỏ, đau kèm khối bất thường, chảy mủ hoặc sốt, người bệnh nên đi khám để được kiểm tra và siêu âm xác định nguyên nhân, thay vì tự điều trị tại nhà. Phần lớn áp xe vú lành tính và có thể điều trị hiệu quả khi được phát hiện, xử trí đúng cách.

Nếu bạn đang có dấu hiệu bất thường tại vú hoặc cần kiểm tra nguyên nhân gây sưng đau, có thể thăm khám tại Trung tâm Vú HANO – Bệnh viện Đa khoa Hà Nội. Hotline tư vấn và đặt lịch thăm khám: 0971 088 897 / 0981 500 770.

NGUỒN THAM KHẢO

1. Amir LH. Breast infection: a review of diagnosis and management practices. Eur J Breast Health. 2018;14(3):136–143. doi:10.5152/ejbh.2018.3871. Available from:  https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6092150/

2. Mitchell KB, Johnson HM, Eglాష்? et al. Academy of Breastfeeding Medicine Clinical Protocol #36: The Mastitis Spectrum, Revised 2022. Breastfeed Med. 2022;17(5):360–376. doi:10.1089/bfm.2022.29207.kbm. Available from:

https://www.bfmed.org/assets/DOCUMENTS/PROTOCOLS/36-mitchell-et-al-2022-academy-of-breastfeeding-medicine-clinical-protocol-36-the-mastitis-spectrum-revised-2022.pdf

3. Moldenhauer JS. Mastitis. MSD Manual Professional Edition [Internet]. Rahway (NJ): Merck & Co., Inc.; 2024 Apr [cited 2026 Sep 29]. Available from: https://www.msdmanuals.com/professional/gynecology-and-obstetrics/postpartum-care-and-associated-disorders/mastitis