Thẻ: sinh thiết vú

Ung thư vú là một trong những loại ung thư phổ biến nhất ở nữ giới, với tỷ lệ mắc tại Việt Nam khoảng 15.000 ca mỗi năm. Đáng lo ngại là có đến 70% trường hợp được phát hiện ở giai đoạn muộn [1]. Việc xác định bản chất khối u lành hay ác tính không thể chỉ dựa vào khám lâm sàng hay các chẩn đoán hình ảnh như siêu âm, nhũ ảnh; kết luận cuối cùng luôn cần đến kết quả sinh thiết vú. Vậy thủ thuật này có đau không? Kết quả mất bao lâu? Và quan trọng hơn, kết quả đó có ý nghĩa gì?

Bài viết này sẽ giải đáp toàn bộ những câu hỏi đó một cách rõ ràng và thực tế nhất, cung cấp cái nhìn chuyên sâu về quy trình, các phương pháp sinh thiết và những điều cần lưu ý.

Sinh thiết vú là gì? Khi nào cần sinh thiết u vú?

Sinh thiết vú là gì?

Sinh thiết vú là thủ thuật lấy một mẫu mô nhỏ từ tổn thương trong tuyến vú để phân tích dưới kính hiển vi. Đây là phương pháp duy nhất có thể xác định chắc chắn một khối u là lành tính hay ác tính [2].

Điểm quan trọng cần hiểu: siêu âm và chụp nhũ ảnh chỉ quan sát hình ảnh và đưa ra mức độ nghi ngờ – còn sinh thiết lấy mô thật để kiểm tra tế bào. Không có phương pháp hình ảnh nào, dù hiện đại đến đâu, có thể thay thế được bước này trong chẩn đoán ung thư vú. Chính vì vậy, sinh thiết vú được xem là “tiêu chuẩn vàng” trong chẩn đoán bệnh lý tuyến vú [3].

Khi nào cần sinh thiết u vú?

Theo ThS.BS Trương Thị  Thùy An – Trung tâm Vú Hano, Bệnh viện Đa khoa Hà Nội:  “Sinh thiết vú được chỉ định trong các trường hợp: Khối u tăng kích thước nhanh; Hình ảnh nghi ngờ trên siêu âm/nhũ ảnh, BI-RADS ≥ 4; Có nhiều yếu tố nguy cơ ung thư vú”

Không phải mọi khối u đều cần sinh thiết ngay. Bác sĩ sẽ chỉ định dựa trên kết quả phân loại BI-RADS từ hình ảnh chẩn đoán:

• BI-RADS 4A, 4B, 4C: Nguy cơ ác tính từ >2% đến <95% – sinh thiết là bắt buộc để có kết luận rõ ràng
• BI-RADS 5: Nguy cơ ác tính ≥95% – sinh thiết khẩn để lên kế hoạch điều trị sớm nhất có thể
• BI-RADS 3: Thông thường chỉ theo dõi, nhưng một số trường hợp vẫn cần sinh thiết (xem phần dưới)
• Tổn thương lâm sàng đáng ngờ: Khối u cứng, bờ không đều, hạch nách bất thường và những thay đổi bất thường ở núm vú hoặc quầng vú khác

Ngoài chẩn đoán ban đầu, sinh thiết vú còn được chỉ định để đánh giá lại tổn thương đã biết khi có dấu hiệu thay đổi qua các lần theo dõi định kỳ.

U vú BI-RADS 3 có cần sinh thiết không?

Đây là câu hỏi nhiều bệnh nhân băn khoăn. BI-RADS 3 có nguy cơ ác tính ≤2% và tiêu chuẩn thông thường là theo dõi định kỳ sau 6 tháng – không phải sinh thiết ngay.

Tuy nhiên, có một số trường hợp ngoại lệ mà bác sĩ có thể chỉ định sinh thiết dù kết quả là BI-RADS 3:

• Tổn thương tăng kích thước rõ rệt giữa các lần tái khám vú
• Bệnh nhân có tiền sử gia đình mạnh về ung thư vú hoặc mang đột biến gen BRCA1/BRCA2
• Bệnh nhân lo lắng tâm lý và muốn có kết luận chắc chắn thay vì tiếp tục theo dõi
• Đặc điểm hình ảnh có một số yếu tố không hoàn toàn điển hình của lành tính

Quyết định cuối cùng phụ thuộc vào đánh giá tổng thể của bác sĩ chuyên khoa, không nên tự ý yêu cầu hay từ chối sinh thiết khi chưa được tư vấn đầy đủ.

Các phương pháp sinh thiết vú phổ biến hiện nay

Hiện nay có nhiều kỹ thuật sinh thiết vú khác nhau. Mỗi phương pháp có chỉ định riêng tùy vào vị trí, kích thước tổn thương và đặc điểm của từng bệnh nhân.

Bảng so sánh các phương pháp sinh thiết vú

Chọc hút kim nhỏ (FNA – Fine Needle Aspiration)

Chọc hút kim nhỏ (FNA) là kỹ thuật dùng kim mảnh để hút tế bào hoặc dịch trực tiếp từ tổn thương vú. Đây là phương pháp sinh thiết vú đơn giản và ít xâm lấn nhất hiện nay. FNA thường được chỉ định cho u nang vú chứa dịch (vừa lấy mẫu vừa hút dịch giảm kích thước nang), khối u đặc cần đánh giá tế bào học nhanh, hạch nách bất thường hoặc tiết dịch núm vú cần xác định nguồn gốc [4]. Thủ thuật thực hiện nhanh trong 5-10 phút, gần như không đau, không để lại sẹo và bệnh nhân về nhà ngay sau đó.

Tuy nhiên, FNA chỉ lấy được tế bào đơn lẻ, không lấy được mẫu mô có cấu trúc như sinh thiết lõi. Vì vậy, kết quả FNA đôi khi không đủ để phân loại đầy đủ về loại tổn thương. Nếu kết quả không rõ ràng hoặc nghi ngờ ác tính, bác sĩ thường chỉ định thêm sinh thiết lõi để có kết luận chính xác hơn

Sinh thiết lõi dưới hướng dẫn siêu âm (Core Needle Biopsy)

Đây là phương pháp sinh thiết vú phổ biến nhất hiện nay. Bác sĩ dùng kim chuyên dụng đưa vào vị trí tổn thương dưới hướng dẫn của siêu âm theo thời gian thực, lấy một hoặc nhiều mẫu mô hình trụ nhỏ (tương đương hạt gạo) để gửi giải phẫu bệnh [5].

Ưu điểm nổi bật: ít xâm lấn, không cần gây mê toàn thân, thực hiện ngay tại phòng siêu âm trong khoảng 20-30 phút và cho độ chính xác chẩn đoán cao.

Sinh thiết hút chân không (VABB – Vacuum-Assisted Breast Biopsy)

VABB là kỹ thuật tiên tiến, sử dụng hệ thống hút chân không để lấy nhiều mẫu mô lớn hơn chỉ từ một lần xuyên kim. Với các khối u nhỏ lành tính (thường dưới 3cm), VABB vừa có thể sinh thiết lấy mẫu chẩn đoán vừa loại bỏ hoàn toàn khối u trong cùng một thủ thuật. Tại Trung tâm Vú Hano – Bệnh viện Đa Khoa Hà Nội, kỹ thuật VABB được ứng dụng rộng rãi như một giải pháp thay thế mổ hở, đảm bảo tính thẩm mỹ và cho phép bệnh nhân về nhà ngay trong ngày.

Một ca điển hình tại Bệnh viện Đa Khoa Hà Nội: Bệnh nhân nữ 55 tuổi đến tầm soát ung thư, qua chẩn đoán hình ảnh phát hiện đám vi vôi hóa kích thước nhỏ. Bệnh nhân được chỉ định sinh thiết bằng kỹ thuật VABB dưới hướng dẫn X-quang 3D – lấy được 12 mảnh mô, đảm bảo đủ mẫu cho chẩn đoán. Sau thủ thuật, bệnh nhân tỉnh táo hoàn toàn, sức khỏe ổn định, không ghi nhận tổn thương mô xung quanh. Dưới đây là video chi tiết về ca bệnh này:

Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của VABB dưới hướng dẫn X-quang 3D – kỹ thuật đặc biệt hiệu quả với các tổn thương vi vôi hóa nhỏ khó tiếp cận bằng phương pháp thông thường. Kỹ thuật này đòi hỏi quy trình chuẩn bị phức tạp và tay nghề chuyên môn cao, hiện chưa có nhiều cơ sở y tế triển khai được. Bệnh viện Đa Khoa Hà Nội là một trong số ít đơn vị thực hiện thành công, mở ra cơ hội chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời cho nhiều trường hợp tương tự.

Sinh thiết phẫu thuật (Excisional Biopsy)

Đây là phương pháp xâm lấn nhất, chỉ áp dụng trong các trường hợp đặc biệt khi các kỹ thuật sinh thiết kim không thực hiện được hoặc kết quả sinh thiết kim trước đó không đủ thông tin. Bác sĩ phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ khối u và một phần mô vú xung quanh để phân tích. Phương pháp này cần gây mê và thực hiện trong phòng phẫu thuật.

Quy trình sinh thiết vú diễn ra như thế nào?

Sinh thiết vú có đau không?

Đây là câu hỏi gần như tất cả bệnh nhân đều hỏi trước khi làm thủ thuật. Câu trả lời thực tế là: hầu như không đau và cảm giác khó chịu (nếu có) chỉ thoáng qua.

Trước khi bắt đầu, bác sĩ tiêm thuốc gây tê tại chỗ vào vùng da xung quanh tổn thương. Bạn có thể cảm thấy hơi châm nhẹ khi kim tê đi vào – đây thường là cảm giác khó chịu nhất của cả buổi thủ thuật. Sau khi thuốc tê có tác dụng, toàn bộ quá trình lấy mẫu mô hầu như không gây đau.

Sau thủ thuật, vùng sinh thiết có thể bầm nhẹ và hơi tức trong 1-2 ngày. Đây là phản ứng hoàn toàn bình thường. Thuốc giảm đau không kê đơn thông thường (như paracetamol) là đủ để kiểm soát cảm giác này nếu cần.

Các bước thực hiện sinh thiết vú

Dưới đây là quy trình sinh thiết vú tiêu chuẩn theo phương pháp sinh thiết lõi dưới hướng dẫn siêu âm – phương pháp phổ biến nhất hiện nay:

• Bước 1. Xác định lại tổn thương: Bác sĩ siêu âm lại để định vị chính xác vị trí, kích thước và độ sâu của tổn thương cần sinh thiết.
• Bước 2. Sát khuẩn và gây tê: Vùng da quanh tổn thương được sát khuẩn kỹ. Sau đó, bác sĩ tiêm thuốc tê tại chỗ theo từng lớp từ da vào đến vùng lân cận tổn thương.
• Bước 3. Đưa kim vào và lấy mẫu: Dưới hướng dẫn siêu âm thời gian thực, bác sĩ đưa kim sinh thiết vào đúng vị trí tổn thương. Thông thường lấy 3-6 mẫu mô để đảm bảo đủ lượng mô cho giải phẫu bệnh.
• Bước 4. Đặt clip đánh dấu (nếu cần): Sau khi lấy mẫu, bác sĩ có thể đặt một clip kim loại nhỏ tại vị trí sinh thiết. Clip này giúp xác định lại vị trí tổn thương trong các lần chẩn đoán tiếp theo, đặc biệt quan trọng nếu cần phẫu thuật về sau.
• Bước 5. Băng ép và theo dõi: Vùng sinh thiết được băng ép nhẹ để cầm máu. Bệnh nhân nghỉ ngơi tại cơ sở khoảng 15-30 phút để theo dõi, sau đó có thể về nhà ngay.

Tổng thời gian thực hiện: khoảng 20-40 phút từ lúc bắt đầu đến khi hoàn thành, tùy phương pháp.

Sinh thiết vú bao lâu có kết quả?

Sau khi lấy mẫu, mô được gửi đến phòng giải phẫu bệnh để phân tích. Thời gian chờ kết quả thông thường là 3-7 ngày làm việc. Một số trường hợp phức tạp cần nhuộm hóa mô miễn dịch thêm (để xác định loại tế bào, thụ thể hormone, HER2…) có thể kéo dài đến 10-14 ngày.

Điều quan trọng: đừng cố tự đọc phiếu kết quả một mình khi chưa có bác sĩ giải thích. Nhiều thuật ngữ trong phiếu giải phẫu bệnh cần được đặt trong bối cảnh lâm sàng đầy đủ mới có thể hiểu đúng ý nghĩa và hướng xử lý.

Đọc kết quả sinh thiết vú và lưu ý sau khi sinh thiết

Đọc kết quả sinh thiết vú như thế nào?

Phiếu kết quả sinh thiết vú thường chứa nhiều thuật ngữ chuyên môn. Dưới đây là những kết quả thường gặp và ý nghĩa tương ứng:

• Lành tính (Benign): Tổn thương không phải ung thư. Ví dụ phổ biến: u xơ tuyến vú (fibroadenoma), nang vú, xơ hóa tuyến. Hướng xử lý: theo dõi định kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ.
• Ác tính (Malignant): Xác nhận ung thư vú. Phiếu kết quả sẽ mô tả thêm loại tế bào ung thư, mức độ biệt hóa và một số đặc điểm khác. Hướng xử lý: bác sĩ ung bướu sẽ hội chẩn và lên phác đồ điều trị toàn diện.
• Không điển hình (Atypical): Tế bào có hình thái bất thường nhưng chưa phải ung thư. Ví dụ: tăng sản ống không điển hình (ADH), tăng sản tiểu thùy không điển hình (ALH). Hướng xử lý: cần theo dõi sát hơn hoặc phẫu thuật cắt bỏ rộng hơn tùy trường hợp.
• Không đủ mẫu (Insufficient/Non-diagnostic): Lượng mô lấy được không đủ để phân tích hoặc không đại diện cho tổn thương. Hướng xử lý: cần sinh thiết lại. Đây không phải kết quả thất bại – đôi khi xảy ra do đặc điểm tổn thương, và lần sinh thiết tiếp theo thường cho kết quả đủ.

Lưu ý sau khi sinh thiết vú

Chăm sóc đúng cách sau thủ thuật giúp vết thương lành nhanh và tránh biến chứng không mong muốn:

Chăm sóc vết thương:

• Giữ băng ép tại vùng sinh thiết trong 24 giờ đầu
• Không chà xát, bóp hay massage vùng vừa sinh thiết
• Tắm có thể sau 24-48 giờ, nhưng tránh ngâm vùng sinh thiết trong nước

Hoạt động thể chất:

• Hạn chế vận động mạnh và tránh nâng vật nặng trong 48 giờ sau thủ thuật
• Có thể quay lại sinh hoạt nhẹ nhàng, công việc văn phòng ngay ngày hôm sau

Thuốc và chế độ ăn:

• Có thể dùng paracetamol nếu cảm thấy tức hoặc đau nhẹ
• Tránh aspirin và các thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs như ibuprofen) trong 48 giờ vì có thể làm tăng nguy cơ chảy máu
• Không cần kiêng ăn đặc biệt

Dấu hiệu cần đến cơ sở y tế ngay:

• Chảy máu không cầm tại vết thương sau khi đã băng ép
• Sưng đỏ, nóng, đau tăng dần (dấu hiệu nhiễm trùng)
• Sốt trên 38°C không rõ nguyên nhân

Quan trọng nhất: Đến nhận kết quả và tái khám đúng lịch hẹn của bác sĩ. Không tự ý bỏ qua buổi tái khám dù bạn cảm thấy bình thường.

Sinh thiết vú ở đâu Hà Nội?

Khi cần sinh thiết vú, việc chọn đúng cơ sở y tế ảnh hưởng trực tiếp đến độ chính xác của kết quả và sự an toàn trong quá trình thực hiện. Một cơ sở uy tín cần đáp ứng được:

• Bác sĩ chuyên khoa có kinh nghiệm thực hiện sinh thiết vú dưới hướng dẫn siêu âm
• Hệ thống siêu âm chất lượng cao để định vị tổn thương chính xác trong quá trình thủ thuật
• Phòng giải phẫu bệnh liên kết với thời gian trả kết quả nhanh và đáng tin cậy
• Quy trình tư vấn kết quả rõ ràng: bác sĩ giải thích cụ thể ý nghĩa và bước xử lý tiếp theo

Trung tâm Vú Hano – Bệnh viện Đa Khoa Hà Nội là một trong số ít cơ sở tại Hà Nội có quy trình khép kín từ siêu âm chẩn đoán, sinh thiết đến tư vấn kết quả và can thiệp điều trị trong cùng một địa điểm. Kỹ thuật sinh thiết hút chân không VABB được ứng dụng thường quy, cho phép vừa lấy mẫu chẩn đoán vừa loại bỏ khối u lành tính mà không cần mổ hở.

Câu hỏi thường gặp

1. Ung thư vú có chết không?

Ung thư vú không phải án tử hình nếu được phát hiện và điều trị sớm. Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS, 2022), tỷ lệ sống sau 5 năm của bệnh nhân ung thư vú giai đoạn khu trú đạt gần 99% [6]. Kết quả điều trị phụ thuộc rất lớn vào giai đoạn phát hiện bệnh, loại ung thư và phác đồ điều trị. Điều quan trọng là không trì hoãn việc thăm khám và điều trị khi đã có chẩn đoán.

2. Sinh thiết vú bao lâu có kết quả?

Thông thường từ 3-7 ngày làm việc kể từ khi mẫu mô được gửi giải phẫu bệnh. Trường hợp cần nhuộm hóa mô miễn dịch thêm (để phân loại chi tiết hơn về loại tế bào, thụ thể hormone…) có thể kéo dài đến 10-14 ngày. Bệnh nhân nên đến nhận kết quả trực tiếp để bác sĩ giải thích đầy đủ thay vì tự đọc một mình.

3. Làm sinh thiết vú mất bao lâu?

Toàn bộ thủ thuật sinh thiết vú thông thường mất khoảng 20-40 phút từ lúc bắt đầu siêu âm định vị đến khi hoàn tất băng ép. Thời gian có thể dài hơn tùy phương pháp sinh thiết và đặc điểm tổn thương. Sau thủ thuật, bệnh nhân nghỉ ngơi thêm 15-30 phút tại cơ sở rồi có thể về nhà ngay trong ngày.

4. Chọc sinh thiết vú bao nhiêu tiền?

Chi phí chọc sinh thiết vú dao động tùy phương pháp và cơ sở y tế:

• Sinh thiết lõi (Core Biopsy): 2.000.000 – 4.000.000 đồng
• Sinh thiết hút chân không VABB: 5.000.000 – 12.000.000 đồng (tùy kích thước u và số lượng mẫu)
• Sinh thiết phẫu thuật: Chi phí cao hơn do cần gây mê và phòng mổ

Chi phí chưa bao gồm phí giải phẫu bệnh và các xét nghiệm bổ sung. Bảo hiểm y tế hỗ trợ một phần với bệnh viện công; tại bệnh viện tư nhân, một số danh mục có thể không được chi trả. Nên liên hệ trước để xác nhận.

5. Làm sao để biết mình bị u vú?

Có hai cách phát hiện u vú: tự phát hiện và thông qua tầm soát y tế. Khi tự khám, hãy chú ý các dấu hiệu: sờ thấy khối cứng hoặc vùng mô dày bất thường, da vú lõm hoặc đổi màu, núm vú tụt vào trong hoặc tiết dịch có máu, hạch nách sưng cứng. Tuy nhiên, nhiều u vú giai đoạn sớm không có triệu chứng và chỉ phát hiện qua siêu âm hoặc nhũ ảnh. Đây là lý do tầm soát định kỳ quan trọng hơn chờ đến khi có dấu hiệu rõ ràng.

Sinh thiết vú là bước không thể thiếu khi có chỉ định. Đây là cách duy nhất để có câu trả lời chắc chắn về bản chất khối u. Đừng để lo lắng hay trì hoãn làm mất đi cơ hội điều trị sớm. Nếu bạn cần đăng ký tư vấn hoặc thực hiện sinh thiết vú, hãy liên hệ Trung tâm Vú Hano – Bệnh viện Đa Khoa Hà Nội qua hotline 1900 2345 29 / 0971 088 897 để được hỗ trợ kịp thời.

NGUỒN THAM KHẢO

1. Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Sinh thiết vú – Những điều cần biết [Internet]. Hà Nội: Bệnh viện 108; 2024 [cited 2026 Apr 7]. Available from: https://www.benhvien108.vn/sinh-thiet-vu-nhung-dieu-can-biet.htm

2. Johns Hopkins Medicine. Breast Biopsy [Internet]. Baltimore: Johns Hopkins Medicine; 2024 [cited 2026 Apr 7]. Available from:

https://www.hopkinsmedicine.org/health/treatment-tests-and-therapies/breast-biopsy

3. Mayo Clinic. Breast biopsy [Internet]. Rochester: Mayo Clinic; 2023 [cited 2026 Apr 7]. Available from: [https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/breast-biopsy/about/pac-203848

5. Mayo Clinic. Breast biopsy [Internet]. Rochester: Mayo Clinic; 2023 [cited 2026 Apr 7]. Available from: [https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/breast-biopsy/about/pac-20384812](https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/breast-biopsy/about/pac-20384812)

6. American Cancer Society. Breast Cancer Survival Rates [Internet]. Atlanta: ACS; 2022 [cited 2026 Apr 7]. Available from: https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/understanding-a-breast-cancer-diagnosis/breast-cancer-survival-rates.html