Thẻ: giãn tĩnh mạch thừng tinh

Giãn tĩnh mạch thừng tinh là một bệnh lý nam khoa phổ biến, ảnh hưởng đến khoảng 15-17% nam giới trưởng thành. Tuy không gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng, nhưng bệnh có thể làm giảm chất lượng tinh trùng, gây vô sinh nếu không được điều trị kịp thời. Vậy giãn tĩnh mạch thừng tinh là gì? Dấu hiệu nhận biết ra sao? Có cần phẫu thuật không? Hãy cùng Bệnh viện Đa khoa Hà Nội tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Giãn tĩnh mạch thừng tinh là gì?

Giãn tĩnh mạch thừng tinh (Varicocele) là tình trạng giãn và xoắn bất thường của các tĩnh mạch trong thừng tinh, khiến máu bị ứ đọng, làm tăng nhiệt độ vùng bìu và ảnh hưởng đến quá trình sản xuất tinh trùng. (1) Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây vô sinh nam. Theo thống kê, bệnh ảnh hưởng đến khoảng 15-20% nam giới trưởng thành trên thế giới và phổ biến ở tinh hoàn trái (90%) do cấu trúc giải phẫu của hệ tĩnh mạch. (2)

ThS.BS Trương Văn Phi – Trưởng Đơn nguyên Nam khoa, Bệnh viện Đa Khoa Hà Nội cho biết: “Tĩnh mạch tinh là nhánh tĩnh mạch đưa máu ở bên tinh hoàn phải về tĩnh mạch chủ bụng và máu ở bên trái tinh hoàn về tĩnh mạch thận. Kích thước bình thường khoảng dưới 2mm. Trên 2mm được gọi là giãn tĩnh mạch thừng tinh. Người ta chia ra làm các mức độ giãn trên siêu âm. Cụ thể: 2 – 2.5mm là mức độ nhẹ, từ 2.5 – 3mm là mức độ trung bình và trên 3mm là mức độ nặng.”

Ai có nguy cơ mắc cao?

• Nam giới trong độ tuổi dậy thì và trưởng thành, khi sự phát triển của cơ thể có thể gây áp lực lên hệ tĩnh mạch.
• Người làm việc nặng nhọc, đứng lâu hoặc ít vận động, dẫn đến ứ trệ máu và tăng áp lực lên tĩnh mạch.
• Người có tiền sử gia đình mắc bệnh lý tĩnh mạch, vì yếu tố di truyền có thể ảnh hưởng đến sự phát triển và hoạt động của hệ mạch máu.
• Những người có lối sống không lành mạnh, chẳng hạn như hút thuốc lá, uống rượu bia thường xuyên, cũng có nguy cơ cao hơn.

Giãn tĩnh mạch thừng tinh có nguy hiểm không?

Mặc dù không gây ảnh hưởng đến tính mạng, nhưng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, gian tĩnh mạch thừng tinh có thể gây đau tức vùng bìu, teo tinh hoàn thậm chí là gây vô sinh hiếm muộn. Nhiều trường hợp bệnh nhân hiếm muộn do giãn tĩnh mạch phải nhờ đến các phương pháp hỗ trợ sinh sản như IUI và IVF để có con.

Giãn tĩnh mạch thừng tinh nặng có thể làm giảm sản xuất testosterone, ảnh hưởng đến sức khỏe sinh lý và chất lượng cuộc sống ở nam giới. Vì vậy, việc phát hiện và can thiệp kịp thời đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát bệnh lý này.

Nguyên nhân gây ra

• Suy van tĩnh mạch: Khi các van trong tĩnh mạch không hoạt động đúng cách, máu không thể lưu thông bình thường, dẫn đến tình trạng ứ đọng và giãn nở tĩnh mạch. Điều này làm giảm hiệu quả trao đổi oxy và dưỡng chất đến tinh hoàn, ảnh hưởng đến chức năng sinh sản.
• Tăng áp lực ổ bụng: Các hoạt động như nâng vật nặng, tập luyện cường độ cao, ho mãn tính, táo bón kéo dài có thể làm tăng áp lực ổ bụng. Áp lực cao gây ảnh hưởng đến tuần hoàn máu trong thừng tinh, dẫn đến sự giãn nở bất thường của tĩnh mạch.
• Bất thường giải phẫu: Một số nam giới có cấu trúc tĩnh mạch tinh hoàn bất thường, khiến máu chảy ngược từ tĩnh mạch chủ xuống hệ tĩnh mạch tinh, gây ứ đọng và giãn nở. Tình trạng này thường gặp ở tinh hoàn trái do đặc điểm giải phẫu của tĩnh mạch tinh trái đổ vào tĩnh mạch thận thay vì tĩnh mạch chủ dưới.

Nhận biết sớm các dấu hiệu giãn tĩnh mạch thừng tinh

Dấu hiệu giãn tĩnh mạch thừng tinh độ 1

• Giai đoạn 1 chưa có dấu hiệu rõ ràng
• Bệnh được phát hiện thông qua siêu âm Doppler hoặc nghiệm pháp Valsava

Dấu hiệu giãn tĩnh mạch thừng tinh độ 2, độ 3

• Cảm giác đau tức nhẹ ở bìu, đặc biệt là sau khi đứng lâu hoặc vận động mạnh.
• Khi đứng thẳng, có thể sờ thấy hoặc nhìn thấy búi tĩnh mạch giãn rõ ràng.
• Hai bên tinh hoàn có kích thước không đồng đều, tinh hoàn bên bị giãn có thể nhỏ hơn.
• Một số trường hợp có thể bị đau âm ỉ kéo dài hoặc cảm giác nặng vùng bìu.

Hình ảnh giãn tĩnh mạch thừng tinh qua từng giai đoạn

• Cấp độ 1: Không có triệu chứng rõ ràng, chỉ phát hiện qua siêu âm.
• Cấp độ 2: Sờ thấy búi tĩnh mạch giãn rõ rệt, có cảm giác đau nhẹ.
• Cấp độ 3: Nhìn thấy rõ các búi tĩnh mạch nổi ngoằn ngoèo ở bìu, đau nhiều hơn, có thể ảnh hưởng đến chức năng sinh sản.

Các phương pháp điều trị giãn tĩnh mạch thừng tinh

1. Theo dõi:

Nếu giãn tĩnh mạch không gây đau hoặc ảnh hưởng đến chức năng sinh sản, bác sĩ có thể khuyến nghị theo dõi định kỳ thay vì can thiệp ngay lập tức. Điều này giúp tránh các rủi ro không cần thiết từ phẫu thuật, đặc biệt trong trường hợp bệnh nhân không có triệu chứng nghiêm trọng.

2. Dùng thuốc hỗ trợ:

Một số loại thuốc có thể được kê đơn để giảm triệu chứng đau và cải thiện tuần hoàn máu, tuy nhiên, thuốc không thể chữa khỏi hoàn toàn giãn tĩnh mạch thừng tinh. Các loại thuốc thường được sử dụng bao gồm thuốc chống viêm, thuốc hỗ trợ tuần hoàn và vitamin giúp tăng cường sức khỏe tinh hoàn.

3. Mổ giãn tĩnh mạch thừng tinh:

Khi bệnh ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng hoặc gây đau kéo dài, phẫu thuật là giải pháp điều trị hiệu quả. Các phương pháp phẫu thuật giãn tĩnh mạch phổ biến gồm:

• Mổ vi phẫu: Là phương pháp hiện đại nhất với tỷ lệ thành công cao (80-90%), giúp hạn chế tổn thương mô xung quanh và giảm nguy cơ tái phát.
• Thuyên tắc tĩnh mạch: Đây là phương pháp ít xâm lấn hơn, trong đó bác sĩ sử dụng một ống thông nhỏ để làm tắc tĩnh mạch bị giãn, ngăn chặn dòng chảy ngược. Thời gian phục hồi nhanh nhưng hiệu quả có thể kém hơn mổ vi phẫu.
• Phẫu thuật nội soi: Một số trường hợp có thể cần nội soi ổ bụng để thắt tĩnh mạch bị giãn, đặc biệt khi bệnh ở mức độ nghiêm trọng hoặc kèm theo các vấn đề khác.

Sau phẫu thuật, bệnh nhân cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ về chăm sóc hậu phẫu, chế độ sinh hoạt hợp lý để đảm bảo phục hồi tốt nhất và giảm nguy cơ tái phát.

Điều trị vô sinh hiếm muộn do giãn tĩnh mạch thừng tinh

Bệnh giãn tĩnh mạch thừng tinh là một trong những nguyên nhân phổ biến gây ra tình trạng vô sinh ở nam, ảnh hưởng đến 35% nam giới vô sinh nguyên phát và 80% nam giới vô sinh thứ phát.(3) Tình trạng này làm suy giảm chất lượng tinh trùng, gây ra tình trạng giảm số lượng, khả năng di động và hình dạng bất thường của tinh trùng. Vì vậy, điều trị bệnh có thể giúp cải thiện khả năng sinh sản ở nam giới.

Mổ vi phẫu là phương pháp điều trị hiệu quả nhất trong trường hợp bệnh nhân bị vô sinh, giúp cải thiện chất lượng tinh trùng lên đến 60 – 80% sau 2 – 6 tháng.

Bác sĩ Phi cũng chia sẻ thêm: “Với tình trạng giãn tĩnh mạch tinh độ 3, tinh trùng kém thì vi phẫu thắt tĩnh mạch tinh là phương pháp được chỉ định. Khi thắt tĩnh mạch tinh, các mạch máu sẽ co nhỏ lại tránh ảnh hưởng đến chức năng tinh hoàn, giúp tinh hoàn hoạt động ổn định sau phẫu thuật khoảng 2 – 3 tháng”

Khả năng phục hồi chức năng sinh sản sau điều trị

• Khoảng 40-50% nam giới có thể cải thiện khả năng sinh sản sau khi phẫu thuật
• Ở một số trường hợp, nếu sau 1 năm không có kết quả, bệnh nhân có thể cần đến các phương pháp hỗ trợ sinh sản như IUI (bơm tinh trùng vào buồng tử cung) hoặc IVF (thụ tinh trong ống nghiệm).

Việc điều trị cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa để đảm bảo hiệu quả và hạn chế nguy cơ tái phát.

Đơn nguyên Nam khoa cùng Trung tâm Hiếm muộn & Y học giới tính của Bệnh viện Đa khoa Hà Nội là địa chỉ y tế uy tín, chuyên sâu trong thăm khám và điều trị các bệnh lý nam khoa, bao gồm giãn tĩnh mạch thừng tinh, rối loạn chức năng sinh sản và các bệnh xã hội.

Với đội ngũ y bác sĩ chuyên môn cao, giàu kinh nghiệm như ThS.BS Nguyễn Duy Phương, ThS.BS Trương Văn Phi, ThS.BS Nguyễn Văn Long, ThS.BS Nguyễn Thị Thu, bệnh viện đã hỗ trợ thành công hơn 6.000 ca IVF, mang lại hy vọng cho nhiều cặp vợ chồng vô sinh hiếm muộn lâu năm. Tại đây, bệnh nhân được tư vấn 1:1 cùng bác sĩ để đánh giá tình trạng và đưa ra các phương pháp điều trị phù hợp, đảm bảo hiệu quả và an toàn.

Liên hệ 1900 2345 29 hoặc 0981 500 770 để biết thêm thông tin chi tiết và nhận tư vấn trực tiếp từ các bác sĩ chuyên khoa.

Cách phòng ngừa giãn tĩnh mạch thừng tinh

• Tránh việc đứng hoặc ngồi quá lâu: Nam giới đứng hoặc ngồi trong thời gian dài có thể làm tăng áp lực lên vùng bìu, ảnh hưởng đến tuần hoàn máu và gây bệnh
• Hạn chế nâng vật nặng: Các hoạt động nâng vật nặng hoặc tập thể thao cường độ cao có thể làm gia tăng áp lực ổ bụng, gây ảnh hưởng tiêu cực đến tĩnh mạch thừng tinh.
• Duy trì cân nặng hợp lý và tập luyện thể thao điều độ: Duy trì một chế độ ăn uống lành mạnh, kiểm soát cân nặng và tập thể dục thường xuyên giúp cải thiện lưu thông máu và giảm nguy cơ mắc bệnh.
• Mặc quần lót hỗ trợ: Sử dụng quần lót có độ co giãn tốt giúp nâng đỡ tinh hoàn, giảm áp lực lên tĩnh mạch thừng tinh và cải thiện tuần hoàn máu.
• Hạn chế tắm nước nóng quá lâu: Nhiệt độ cao có thể làm giãn tĩnh mạch và tăng nguy cơ mắc bệnh.
• Thăm khám sức khỏe nam khoa định kỳ: Kiểm tra định kỳ giúp phát hiện sớm và có biện pháp can thiệp kịp thời nếu có dấu hiệu bất thường.

Câu hỏi thường gặp

1. Bệnh này có gây vô sinh không?

Có thể, làm suy giảm chất lượng tinh trùng, giảm số lượng và khả năng di chuyển của tinh trùng. Theo thống kê, khoảng 40% nam giới vô sinh nguyên phát và 80% nam giới vô sinh thứ phát có liên quan đến tình trạng này.

2. Giãn tĩnh mạch thừng tinh có tự khỏi được không?

Không. Khi các tĩnh mạch đã giãn, chúng không thể tự phục hồi về trạng thái ban đầu. Nếu bệnh không gây đau hoặc ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, có thể theo dõi. Tuy nhiên, nếu có triệu chứng, cần can thiệp y khoa để tránh biến chứng.

3. Có tự chữa giãn tĩnh mạch thừng tinh được không?

Không. Không có biện pháp tự điều trị nào có thể giúp làm co tĩnh mạch đã giãn. Việc thay đổi lối sống có thể giúp giảm triệu chứng nhưng không thể chữa khỏi hoàn toàn. Để điều trị dứt điểm, bệnh nhân cần đến bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn.

4. Mắc bệnh này uống thuốc có khỏi không?

Không. Thuốc có thể giúp cải thiện tuần hoàn máu, giảm triệu chứng đau nhưng không thể làm tĩnh mạch co lại. Nếu bệnh ảnh hưởng đến khả năng sinh sản hoặc gây đau nhiều, phẫu thuật là phương pháp điều trị hiệu quả hơn.

5. Có nên mổ giãn tĩnh mạch thừng tinh không?

Nên nếu bệnh ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng, gây đau kéo dài hoặc dẫn đến vô sinh. Phẫu thuật giúp cải thiện chất lượng tinh trùng lên đến 60-80% sau 3-6 tháng, tăng khả năng có con tự nhiên. Tuy nhiên, quyết định có mổ hay không cần được bác sĩ chuyên khoa tư vấn dựa trên tình trạng cụ thể.

Giãn tĩnh mạch thừng tinh là bệnh lý phổ biến ở nam giới, có thể gây ảnh hưởng đến khả năng sinh sản nếu không được điều trị kịp thời. Việc nhận biết sớm triệu chứng và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp sẽ giúp cải thiện sức khỏe sinh sản và chất lượng cuộc sống. Nếu bạn nghi ngờ mình mắc bệnh, hãy đến gặp bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và điều trị kịp thời.

NGUỒN THAM KHẢO

1. “Varicocele”, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/varicocele/symptoms-causes/syc-20378771, (18/03/2025)
2. “Varicocele”, https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/15239-varicocele , (18/03/2025)
3. “Vô sinh do giãn tĩnh mạch thừng tinh”, https://vnexpress.net/vo-sinh-do-gian-tinh-mach-thung-tinh-4848124.html (18/03/2025)