Thẻ: gan nghiễm mỡ kiêng ăn gì

Ngoài việc điều trị bằng thuốc, người bệnh cần tuân thủ chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt để hỗ trợ cải thiện tình trạng sức khỏe. Vậy người mắc gan nhiễm mỡ nên tránh ăn gì và nên bổ sung những thực phẩm nào để tăng cường sức khỏe?

Vì sao người bị gan nhiễm mỡ nên ăn kiêng?

Với người thừa cân hoặc béo phì

Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu thường liên quan mật thiết đến tình trạng béo phì. Áp dụng một chế độ dinh dưỡng khoa học giúp người thừa cân giảm cân an toàn và hiệu quả. Nhiều nghiên cứu cho thấy giảm từ 3%–5% trọng lượng cơ thể có thể cải thiện đáng kể tình trạng gan nhiễm mỡ. Đồng thời, hiểu rõ về chế độ ăn uống phù hợp giúp người bệnh hạn chế dung nạp các chất gây hại cho gan như đường tinh luyện, chất béo chuyển hóa, chất bảo quản và cồn, từ đó giảm nguy cơ tổn thương gan.

Với người bệnh đái tháo đường (tiểu đường)

Bệnh tiểu đường và gan nhiễm mỡ có mối quan hệ mật thiết. Theo thống kê, khoảng 80% người mắc tiểu đường tuýp 2 cũng bị gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD). Khi đồng thời mắc cả hai bệnh, nguy cơ tiến triển đến các biến chứng nghiêm trọng như xơ gan hoặc tử vong sẽ tăng cao. Các chuyên gia khuyến cáo rằng duy trì một chế độ ăn uống hợp lý là yếu tố quan trọng giúp phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả tình trạng gan nhiễm mỡ ở người bệnh tiểu đường.

Với người uống nhiều rượu bia

Rượu bia gây tổn thương nghiêm trọng đến gan, vì phần lớn lượng cồn tiêu thụ được gan chuyển hóa. Tại đây, cồn biến đổi thành acetaldehyde – một chất độc mạnh gây suy giảm chức năng enzyme và DNA, thúc đẩy đột biến, làm gián đoạn quá trình chuyển hóa chất béo của cơ thể. Hậu quả là gan dễ rơi vào tình trạng rối loạn chuyển hóa, nhiễm mỡ, xơ hóa và thậm chí ung thư. Do đó, việc ngừng uống rượu bia kết hợp với chế độ ăn kiêng khoa học sẽ giúp gan giảm tích tụ mỡ và phục hồi nhanh chóng.

Gan nhiễm mỡ kiêng gì trong chế độ ăn uống?

Bị gan nhiễm mỡ thì kiêng ăn gì?Trong chế độ ăn hàng ngày, người mắc gan nhiễm mỡ cần tránh sử dụng các loại thực phẩm sau:

Gan nhiễm mỡ kiêng gì?  Kiêng thức ăn nhanh

Các loại thức ăn nhanh như khoai tây chiên, gà rán, cá viên chiên,… chứa hàm lượng lớn chất béo chuyển hóa, được hình thành trong quá trình hydro hóa dầu ăn. Việc tiêu thụ loại chất béo này gây hại cho sức khỏe, làm tăng cholesterol trong máu, gia tăng đề kháng insulin và nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, mạch máu, tiểu đường và ung thư. Do đó, để hạn chế nguy cơ biến chứng, người mắc gan nhiễm mỡ nên tránh sử dụng thực phẩm giàu chất béo chuyển hóa như các loại thức ăn nhanh kể trên.

Gan nhiễm mỡ kiêng gì?  Kiêng đồ ăn đóng hộp

Người mắc gan nhiễm mỡ nên hạn chế tiêu thụ đồ ăn đóng hộp do chứa nhiều thành phần gây hại cho gan, bao gồm:

• Đường: Dùng nhiều đường làm tăng đường huyết và kích thích gan tích trữ mỡ, góp phần gia tăng tình trạng gan nhiễm mỡ.
• Chất béo bão hòa: Lượng lớn chất béo bão hòa có thể thúc đẩy phản ứng viêm, gia tăng đề kháng insulin, gây tổn thương gan và cản trở quá trình xử lý chất béo dư thừa.

Chất béo (mỡ) động vật

Chất béo từ động vật chứa nhiều axit béo bão hòa (saturated fat). Nghiên cứu cho thấy chế độ ăn giàu loại chất béo này làm tăng tình trạng kháng insulin nhiều hơn so với chế độ ăn giàu axit béo không bão hòa đơn (MUFA) hoặc không bão hòa đa (PUFA), từ đó dẫn đến gia tăng lượng mỡ tích tụ trong gan.

Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo người mắc gan nhiễm mỡ nên hạn chế tiêu thụ thực phẩm chứa nhiều mỡ động vật như thịt ba chỉ, lạp xưởng, thịt gia cầm có da, thịt gia súc có mỡ, sữa nguyên kem, và bơ động vật để hỗ trợ cải thiện tình trạng bệnh. (1)

Thay vào đó, nên sử dụng nguồn chất béo lành mạnh như:

• Dầu thực vật
• Quả bơ
• Mỡ từ cá béo vùng nước lạnh: Cá hồi, cá ngừ, cá mòi, cá trích, cá thu
• Các loại hạt và đậu

Những thực phẩm giàu cholesterol

Nghiên cứu cho thấy, sự dư thừa cholesterol trong gan có thể làm gia tăng tác động xâm lấn và gây tổn thương tế bào trong bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD), khiến tình trạng này nhanh chóng tiến triển thành bệnh viêm gan nhiễm mỡ không do rượu (NASH), một bệnh lý nguy hiểm có thể dẫn đến tử vong nếu không được điều trị kịp thời. Vì vậy, để hạn chế tổn thương gan trong quá trình điều trị bệnh gan nhiễm mỡ, trong chế độ ăn cho người gan nhiễm mỡ, người bệnh cần giảm tiêu thụ các thực phẩm giàu cholesterol.(2)

Hạn chế ăn nhiều hoa quả chứa hàm lượng đường cao

Hàm lượng đường trong trái cây chủ yếu là fructose và sucrose. Đường fructose thường chiếm từ 5 – 8%, còn sucrose chiếm từ 6 – 11,8% về khối lượng trong các loại trái cây tươi. Nghiên cứu cho thấy, việc tiêu thụ fructose và sucrose, ngay cả với lượng nhỏ, có thể làm tăng gấp đôi tình trạng tích tụ mỡ trong gan so với việc tiêu thụ glucose sau 7 tuần.(3)

Gan nhiễm mỡ kiêng gì? Kiêng rượu bia và đồ uống có cồn

Khi uống bia, rượu và các đồ uống có cồn, gan sẽ chuyển hóa ethanol thành acetaldehyde, một hợp chất có tác dụng ức chế quá trình chuyển hóa chất béo trong gan. Acetaldehyde làm giảm quá trình oxy hóa axit béo và sản xuất lipoprotein tại gan, từ đó giảm khả năng thải trừ chất béo. Điều này có thể làm tình trạng gan nhiễm mỡ trở nên nặng hơn.

Ăn hạn chế thực phẩm giàu tinh bột nhanh

Để tăng cường hiệu quả điều trị gan nhiễm mỡ, người bệnh cần kiêng ăn các thực phẩm giàu tinh bột nhanh. Đây là loại tinh bột dễ dàng phân giải, chuyển hóa và hấp thụ nhanh chóng trong ruột, làm tăng nhanh lượng đường trong máu. Kết quả là quá trình tích tụ mỡ tại gan sẽ diễn ra nhanh hơn, làm tình trạng gan nhiễm mỡ trở nên nghiêm trọng hơn.

Gan nhiễm mỡ kiêng gì? Ăn hạn chế muối

Theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia, một chế độ dinh dưỡng lành mạnh nên tiêu thụ ít hơn 5g muối mỗi ngày. Việc ăn nhiều muối đã được chứng minh là làm tăng 60% nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu và có thể làm tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn.(4)

Gan nhiễm mỡ kiêng gì trong chế độ sinh hoạt?

Để ngăn ngừa gan nhiễm mỡ tiến triển nặng, ngoài việc điều chỉnh chế độ dinh dưỡng, người bệnh cần chủ động thay đổi lối sống và thói quen sinh hoạt, hạn chế và tránh tuyệt đối các hoạt động sau:

Gan nhiễm mỡ kiêng gì? Kiêng hút thuốc lá

Các nghiên cứu cho thấy hút thuốc lá có mối liên hệ chặt chẽ với bệnh gan nhiễm mỡ. Hút thuốc thụ động làm tăng tỷ lệ mắc bệnh gan nhiễm mỡ lên đến 1,38 lần. Bên cạnh đó, thuốc lá còn làm tăng mức độ nghiêm trọng của bệnh gan nhiễm mỡ vì những lý do sau:

• Chứa chất hóa học gây hại cho gan: Chất 4-aminobiphenyl trong thuốc lácó khả năng thúc đẩy sự tiến triển nhanh chóng của bệnh gan nhiễm mỡ và tăng nguy cơ mắc ung thư gan.
• Tăng lượng chất béo ở gan: Nicotine trong thuốc lá có thể kích thích hệ thần kinh giao cảm, làm tăng giải phóng catecholamin và glucagon, góp phần vào sự hình thành bệnh gan nhiễm mỡ.

Tiếp xúc với máu và chất dịch cơ thể của người khác

BS.CKI Trương Thị Hiền – Bác sĩ khoa nội truyền nhiễm Bệnh viện Đa khoa Hà Nội chia sẻ:”Virus gây viêm gan B và C chủ yếu lây truyền qua tiếp xúc với máu và dịch cơ thể của người nhiễm bệnh. Vì vậy, người mắc gan nhiễm mỡ cần tránh tiếp xúc với máu và chất dịch của người khác để giảm nguy cơ lây nhiễm virus viêm gan B và C.”

Khi mắc thêm các bệnh viêm gan B, C, người bệnh gan nhiễm mỡ sẽ phải đối mặt với nhiều mầm bệnh cùng lúc, làm tăng gánh nặng cho gan và gây viêm gan nghiêm trọng hơn. Vì vậy, tránh tiếp xúc với máu và chất dịch của người khác sẽ giúp bảo vệ gan, ngăn ngừa biến chứng và hỗ trợ quá trình hồi phục sức khỏe.

Thức khuya

Người mắc gan nhiễm mỡ không nên thức khuya, vì giấc ngủ đủ giúp gan tái tạo tế bào mới hiệu quả hơn. Thức khuya làm giảm khả năng phục hồi của gan, gây căng thẳng và mệt mỏi, từ đó ảnh hưởng đến chức năng gan. Vì vậy, nên duy trì thói quen ngủ đúng giờ và đảm bảo ít nhất 7 giờ ngủ mỗi ngày để các cơ quan trong cơ thể hoạt động ở trạng thái tối ưu.

Lạm dụng thuốc, thực phẩm chức năng

Việc tiêu thụ thuốc và thực phẩm chức năng mà không tham khảo ý kiến bác sĩ có thể tiềm ẩn nguy cơ gây rối loạn chuyển hóa gan. Để tránh tổn thương gan và giảm thiểu nguy cơ khởi phát biến chứng, người mắc gan nhiễm mỡ nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc hay thực phẩm chức năng nào.

Một số lưu ý cho người bị gan nhiễm mỡ

Ngoài việc hiểu rõ gan nhiễm mỡ kiêng ăn gì, người bệnh cần chú ý đến một số thói quen ăn uống và sinh hoạt theo khuyến nghị của các chuyên gia để tối ưu hóa hiệu quả điều trị, bao gồm:

• Cân bằng dinh dưỡng: Khẩu phần ăn cần đảm bảo cung cấp đầy đủ các nhóm chất dinh dưỡng cần thiết với tỷ lệ cân đối, phù hợp với tình trạng bệnh.
• Tăng cường chất xơ: Bổ sung chất xơ, đặc biệt là chất xơ hòa tan, giúp kiểm soát hấp thu cholesterol và chất béo, từ đó giảm tình trạng tích tụ mỡ trong gan.
• Rèn luyện thể chất thường xuyên: Duy trì tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi lần, tối thiểu 5 lần mỗi tuần với cường độ vừa phải, bằng các môn thể thao phù hợp, giúp cải thiện trao đổi chất và hỗ trợ điều trị gan nhiễm mỡ hiệu quả.
• Tham khảo ý kiến bác sĩ: Chế độ dinh dưỡng cần được xây dựng theo chỉ định của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

Tóm lại, việc tìm hiểu gan nhiễm mỡ kiêng ăn gì là rất quan trọng để nâng cao hiệu quả điều trị và kiểm soát bệnh. Nếu có thắc mắc về chế độ ăn uống đối với bệnh gan nhiễm mỡ, người bệnh có thể đến Bệnh viện Đa khoa Hà Nội để được bác sĩ trực tiếp khám, đánh giá và tư vấn.

Bệnh viện Đa khoa Hà Nội quy tụ đội ngũ bác sĩ và chuyên viên dinh dưỡng giàu kinh nghiệm, cùng hệ thống trang thiết bị y tế hiện đại. Bệnh viện đã hỗ trợ và điều trị hiệu quả cho nhiều bệnh nhân mắc các bệnh nghiêm trọng như gan nhiễm mỡ, ung thư, bệnh tim mạch, bệnh thận, v.v. Để lại tên và số điện thoại tại đây để được hỗ trợ đặt lịch thăm khám.

Câu hỏi thường gặp:

Gan nhiễm mỡ độ 2 kiêng gì?

Người bị gan nhiễm mỡ độ 2 cần kiêng rượu bia, đồ chiên rán, mỡ động vật, thực phẩm nhiều đường, nước ngọt có gas, đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn và nhiều muối.
Gan nhiễm mỡ độ 1 kiêng ăn gì?

Người bị gan nhiễm mỡ độ 1 nên kiêng đồ chiên rán, mỡ động vật, thực phẩm nhiều đường, nước ngọt có gas, rượu bia, đồ ăn chế biến sẵn và thực phẩm nhiều muối.
Gan nhiễm mỡ cần kiêng gì?

Người bị gan nhiễm mỡ cần kiêng thực phẩm nhiều đường, chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa, đồ chiên rán, đồ ăn nhanh, rượu bia, nước ngọt có gas, thực phẩm chế biến sẵn và đồ ăn nhiều muối.

Nguồn tham khảo:

1. Out of the frying pan: dietary saturated fat influences nonalcoholic fatty liver disease, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5272176/ , (15/1/2025)
2. Hepatic damage caused by long-term high cholesterol intake induces a dysfunctional restorative macrophage population in experimental NASH, https://www.frontiersin.org/journals/immunology/articles/10.3389/fimmu.2022.968366/full , (15/1/2025)
3. Fructose- and sucrose- but not glucose-sweetened beverages promote hepatic de novo lipogenesis: A randomized controlled trial, https://www.journal-of-hepatology.eu/article/S0168-8278(21)00161-6/fulltext , (15/1/2025)
4. Sodium in relation with nonalcoholic fatty liver disease: A systematic review and meta‐analysis of observational studies, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9094449/ , (15/1/2025)